Uwielbienie w Biblii: czym jest i jak je oddawać

Tuż przed aresztowaniem Jezus modli się do Ojca i tak podsumowuje całe swoje życie: „Ja uwielbiłem ciebie na ziemi i dokończyłem dzieła, które mi dałeś do wykonania” (J 17:44Ja uwielbiłem ciebie na ziemi i dokończyłem dzieła, które mi dałeś do wykonania.J 17:4 · UBG). Uwielbieniem nazywa tu posłuszeństwo doprowadzone do końca. Kiedy słyszymy słowo „uwielbienie”, zwykle myślimy o śpiewie w kościele. Zobaczmy więc, co nazywa nim Biblia.

Uwielbiać Boga znaczy wywyższać Go: „Uwielbiajcie PANA ze mną i wspólnie wywyższajmy jego imię” (Ps 34:33Uwielbiajcie PANA ze mną i wspólnie wywyższajmy jego imię.Ps 34:3 · UBG). Pismo zna wiele form tego wywyższenia: śpiew, posłuszeństwo, pieniądze dane potrzebującym, pracę, ciało i całe życie. Żadna z nich nie zastępuje pozostałych. Nie da się powiedzieć: „śpiewam Bogu, więc posłuszeństwo mogę sobie darować”. Ani: „jestem Mu posłuszny (a przynajmniej tak mi się wydaje), więc śpiewać nie muszę”.

Bóg daje tyle form, bo życie ma swoje sezony. Raz przychodzi czas radości, raz czas smutku, a raz trzeba przepracować dawne zranienie. W każdym z nich jest coś, czym możesz wywyższyć Boga tu i teraz. Czasem będzie to radosna pieśń w chwili słabości, na przykład w lęku. Tak śpiewali Paweł i Sylas, pobici i zamknięci w więzieniu (Dz 16:2525O północy Paweł i Sylas modlili się i śpiewem chwalili Boga, a więźniowie słyszeli ich.Dz 16:25 · UBG).

Uwielbić znaczy pokazać, jak ważny jest Bóg

Słowa, które w Biblii tłumaczymy jako „uwielbić”, po hebrajsku i po grecku znaczą: okryć kogoś chwałą, pokazać, kim naprawdę jest i jak wiele znaczy. W tym sensie Jezus uwielbił Ojca dziełem, które wykonał do końca. Tak samo Piotr miał uwielbić Boga swoją śmiercią (J 21:1919Powiedział to, dając znać, jaką śmiercią miał uwielbić Boga. A to powiedziawszy, rzekł mu: Pójdź za mną.J 21:19 · UBG). Śpiew to jeden ze sposobów, żeby to pokazać.

Siedem rzeczy, które Pismo nazywa uwielbieniem

Uwielbienie się oddaje, a nie przeżywa

W potocznym języku uwielbienie jest czymś, co się przeżywa: było mocne, było płaskie, nic nie poczułem. Pismo mówi o nim wyłącznie jako o czymś, co się oddaje. Mówią o tym nawet same zwroty: oddawać chwałę, składać ofiarę chwały, przynosić dary.

Oddajcie PANU, rodziny narodów, oddajcie PANU chwałę i moc. Oddajcie PANU chwałę jego imienia, przynieście dary i wejdźcie do jego przedsionków.

Ps 96:7-8

Jest na to prosty sprawdzian. Zamiast „uwielbienie” powiedz „oddawanie Mu chwały”, a zdanie „dziś było słabe uwielbienie” przestaje mieć sens. Oddawanie nie może być słabe dlatego, że oddający nic nie poczuł.

Rośnie dokładnie tak wysoko, jak poznanie Boga

Nikt nie zachwyci się kimś, kogo nie zna. Uwielbienie nie jest osobną umiejętnością, którą się ćwiczy w oderwaniu od reszty. Zależy od tego, ile z Boga widzisz. Dlatego Pismo tak często łączy chwałę z opowiadaniem, co On zrobił.

Będę wysławiać wspaniałość chwały twojego majestatu i twoje cudowne dzieła. I będą mówić o mocy twoich straszliwych czynów, a ja będę opowiadać twoją wielkość.

Ps 145:5-6

Tu jest też najbardziej praktyczna wskazówka w całym temacie. Kiedy uwielbienie jest suche, pierwsze pytanie nie brzmi „jak się rozkręcić?”, tylko „co ja o Nim ostatnio zobaczyłem?”.

Bóg mieszka wśród chwały swojego ludu

Ale ty jesteś Święty, mieszkający wśród chwały1Przypis 1Po hebrajsku תְּהִלָּה (tehillah): chwała wyśpiewana w pieśni. Izraela.

Ps 22:3

Słowo przetłumaczone tu jako „chwała” to tehillah. Bóg mieszka więc tam, gdzie Jego lud Go wyśpiewuje. Zobacz, w którym miejscu psalmu jest to zdanie. Psalm 22 zaczyna się od słów „Boże mój, Boże mój, czemu mnie opuściłeś?”. Zdanie o Bogu mieszkającym wśród chwały jest odpowiedzią człowieka, który właśnie nie czuje Bożej obecności. To nie jest opis udanego nabożeństwa. To jest lina rzucona w ciemności.

Ojciec szuka czcicieli

Ale nadchodzi godzina, i teraz jest, gdy prawdziwi czciciele będą czcić Ojca w duchu i w prawdzie. Bo i Ojciec szuka takich, którzy będą go czcić. Bóg jest duchem, więc ci, którzy go czczą, powinni go czcić w duchu i w prawdzie.

J 4:23-24

Bóg w Ewangeliach szuka ludzi. Syn Człowieczy przyszedł, „aby szukać i zbawić to, co zginęło” (Łk 19:1010Bo Syn Człowieczy przyszedł, aby szukać i zbawić to, co zginęło.Łk 19:10 · UBG), a w przypowieści właściciel stu owiec idzie w góry „szukać zabłąkanej” (Mt 18:1212Jak wam się wydaje? Gdyby jakiś człowiek miał sto owiec, a jedna z nich zabłąkałaby się, czyż nie zostawi tych dziewięćdziesięciu dziewięciu i nie pójdzie w góry szukać zabłąkanej?Mt 18:12 · UBG). Tutaj Jezus mówi, kogo szuka Ojciec: czcicieli, czyli ludzi, którzy oddadzą Mu cześć. Nie szuka kaznodziejów, organizatorów ani ofiarodawców. Jezus mówi to w rozmowie z kobietą, która ma za sobą pięciu mężów i mieszka z szóstym, w kraju uważanym za religijnie skażony, w środku dnia przy studni. Adresat jest tu równie ważny jak treść.

Angażuje ciało, nie tylko serce

„Ja uwielbiam w sercu” to połowa prawdy. Główne słowo Nowego Testamentu na oddawanie czci, proskyneo, znaczy: podejść blisko i pochylić się do ziemi. Opisuje więc ruch ciała, a nie tylko stan wewnętrzny. Dochodzą do tego dwa teksty, które mówią o tym wprost.

Drogo bowiem zostaliście kupieni. Wysławiajcie więc Boga w waszym ciele i w waszym duchu, które należą do Boga.

1 Kor 6:20

Paweł pisze z więzienia, że Chrystus będzie uwielbiony w jego ciele, obojętnie, przez życie czy przez śmierć (Flp 1:2020Zgodnie z moim gorliwym oczekiwaniem i nadzieją, że w niczym nie będę zawstydzony, lecz z całą odwagą, jak zawsze, tak i teraz, uwielbiony będzie Chrystus w moim ciele, czy to przez życie, czy przez śmierć.Flp 1:20 · UBG). Nie chodzi o ustalenie obowiązkowego zestawu gestów. Chodzi o to, że ciało i duch należą do Boga tak samo, więc odcinanie jednego od drugiego nie ma w Piśmie podstawy.

Jest ofiarą, więc musi kosztować

Wyrażenie „ofiara chwały” wraca w Piśmie kilka razy i za każdym razem chodzi o coś, czego składający nie ma za darmo.

Przez niego więc nieustannie składajmy Bogu ofiarę chwały, to jest owoc warg, które wyznają jego imię. Nie zapominajcie też o dobroczynności i udzieleniu dóbr, takie bowiem ofiary podobają się Bogu.

Hbr 13:15-16

Autor pisze do ludzi wyrzuconych poza obóz, którym zabrano majątki, i mówi im, że została im ofiara, której już nikt nie odbierze: owoc warg. Zasadę, która za tym stoi, Dawid ujął krótko przy zakupie klepiska pod ołtarz.

Lecz król powiedział do Arawny: Nie, ale koniecznie kupię to od ciebie za pieniądze. Nie będę składać PANU, swojemu Bogu, całopaleń, które nic nie kosztują. Kupił więc Dawid to klepisko i woły za pięćdziesiąt syklów srebra.

2 Sm 24:24

Uwielbienie, które nic nie kosztuje, bo akurat jest nastrój i akurat wszystko się układa, nie jest złe. Jest po prostu tańsze. Najdroższe jest to, które składa się wbrew okolicznościom, i właśnie o nim mówi większość przykładów w Piśmie.

Jest stylem życia, a nie punktem programu

Proszę więc was, bracia, przez miłosierdzie Boże, abyście składali wasze ciała jako ofiarę żywą, świętą, przyjemną Bogu, to jest wasza rozumna służba2Przypis 2Po grecku λατρεία (latreia): służba oddawana Bogu w świątyni..

Rz 12:1

Grecki wyraz przetłumaczony tu jako „służba” to latreia, słowo z języka świątyni. Paweł sięga po najbardziej „nabożeństwowe” słowo, jakie miał, i mówi nim o zwykłym, codziennym życiu w ciele. W innym liście pisze: „czy jecie, czy pijecie, czy cokolwiek innego robicie, wszystko róbcie ku chwale Boga” (1 Kor 10:3131Tak więc czy jecie, czy pijecie, czy cokolwiek innego robicie, wszystko róbcie ku chwale Boga.1 Kor 10:31 · UBG). Tak Nowe Przymierze rozumie uwielbienie: nie godzina, tylko życie. Jak to wygląda na co dzień, opisujemy w artykule „Uczniowie Jezusa Chrystusa. Wierzę, ale co dalej?”.

Co ludzie w Piśmie otrzymywali przez uwielbienie?

Zamiast ogólników lista miejsc, w których Pismo pokazuje uwielbienie i to, co po nim nastąpiło. Są ułożone w kolejności ksiąg Biblii, a nie od najważniejszego.

• Mojżesz i Miriam. Pieśń i bębny po przejściu morza. Zwycięzcy śpiewają tę samą pieśń także w niebie (Wj 15:11Wówczas Mojżesz i synowie Izraela zaśpiewali PANU tę pieśń: Będę śpiewał PANU, bo bardzo się wywyższył. Konia i jego jeźdźca wrzucił w morze.Wj 15:1 · UBG; Wj 15:20-2120Wtedy prorokini Miriam, siostra Aarona, wzięła bęben w rękę, a wszystkie kobiety wyszły za nią z bębnami i w pląsach.21I Miriam powiedziała do nich: Śpiewajcie PANU, bo jest bardzo wywyższony; konia i jego jeźdźca wrzucił do morza.Wj 15:20-21 · UBG; Obj 15:33I śpiewali pieśń Mojżesza, sługi Boga, i pieśń Baranka: Wielkie i zadziwiające są twoje dzieła, Panie Boże Wszechmogący. Sprawiedliwe i prawdziwe są twoje drogi, o Królu świętych;Obj 15:3 · UBG).
• Izrael pod Jerychem. Okrzyk po siedmiu okrążeniach. Mury runęły (Joz 6:15-1615Lecz dnia siódmego wstali rano o świcie i okrążyli miasto w ten sam sposób siedem razy. Tylko tego dnia okrążyli miasto siedem razy.16A za siódmym razem, gdy kapłani zadęli w trąby, Jozue powiedział do ludu: Wznieście teraz okrzyk, bo PAN wydaje wam miasto.Joz 6:15-16 · UBG; Joz 6:2020Wtedy lud wydał okrzyk, gdy zadęto w trąby. A kiedy lud usłyszał dźwięk trąb i wydał potężny okrzyk, runęły mury, a lud wszedł do miasta, każdy prosto przed siebie, i zdobyli miasto;Joz 6:20 · UBG).
• Anna. Pokłon przed Panem mimo bezpłodności. „PAN wspomniał na nią”, urodził się Samuel (1 Sm 1:19-2019Nazajutrz wstali wcześnie rano, pokłonili się przed PANEM, wrócili się i przybyli do swego domu w Rama. I Elkana obcował z Anną, swoją żoną, a PAN wspomniał na nią.20I gdy się wypełniły dni potem, jak Anna poczęła, urodziła syna i nadała mu imię Samuel, gdyż mówiła: Uprosiłam go u PANA.1 Sm 1:19-20 · UBG).
• Dawid u Saula. Gra na harfie. Zły duch odstępował od króla (1 Sm 16:2323A gdy zły duch od Boga zstępował na Saula, Dawid brał harfę i grał swą ręką melodię. Wtedy Saul doznawał ulgi i czuł się lepiej, a zły duch odchodził od niego.1 Sm 16:23 · UBG).
• Dawid z arką. Taniec z całych sił i ofiara co sześć kroków. Błogosławieństwo dla domu i dla ludu (2 Sm 6:13-1413A gdy ci, którzy nieśli arkę PANA, zrobili sześć kroków, składał w ofierze woły i tuczne zwierzęta.14I Dawid tańczył przed PANEM z całych sił; był przepasany lnianym efodem.2 Sm 6:13-14 · UBG; 2 Sm 6:18-2018A gdy Dawid skończył składać całopalenia i ofiary pojednawcze, błogosławił ludowi w imię PANA zastępów.19I rozdał wśród całego ludu i całego zgromadzenia Izraela, zarówno mężczyznom, jak i kobietom, każdemu po jednym bochenku chleba, po jednym kawałku mięsa i po jednym bukłaku wina. Potem cały lud odszedł, każdy do swojego domu.20Potem Dawid wrócił, aby pobłogosławić swój dom. I Mikal, córka Saula, wyszła naprzeciw Dawidowi, i powiedziała: O jakże wspaniały był dziś król Izraela, który się obnażył dziś na oczach służących swych sług, tak jak się obnaża jakiś niepoważny człowiek!2 Sm 6:18-20 · UBG).
• Elizeusz. Harfiarz gra na jego prośbę. Ręka Pana, słowo prorocze, woda i zwycięstwo (2 Krl 3:15-1715Teraz jednak przyprowadźcie mi harfiarza. A gdy harfiarz grał, spoczęła na nim ręka PANA.16I powiedział: Tak mówi PAN: Wykopcie w tej dolinie dużo rowów.17Tak bowiem mówi PAN: Nie zobaczycie wiatru ani nie zobaczycie deszczu, a jednak ta dolina napełni się wodą tak, że będziecie pić wy, wasze trzody i wasze bydło.2 Krl 3:15-17 · UBG; 2 Krl 3:2020Rankiem, w porze składania ofiary z pokarmów, oto przypłynęły wody od strony Edomu i ziemia napełniła się wodą.2 Krl 3:20 · UBG; 2 Krl 3:2424A gdy przyszli do obozu Izraela, Izraelici powstali i pobili Moabitów, tak że ci uciekali przed nimi. Oni zaś szli naprzód, bijąc Moabitów.2 Krl 3:24 · UBG).
• Salomon. Trąby i śpiewacy jednym głosem. Obłok chwały, kapłani nie mogli usługiwać (2 Krn 5:13-1413I kiedy tak zgodnie trąbili, i śpiewali, i wydawali jeden głos, chwaląc i sławiąc PANA; i gdy podnosili głos przy wtórze trąb, cymbałów i innych instrumentów muzycznych, chwaląc PANA, że jest dobry, że na wieki trwa jego miłosierdzie, wtedy dom, dom PANA, napełnił się obłokiem;14Tak że kapłani nie mogli tam ustać, aby pełnić służbę, z powodu tego obłoku, bo chwała PANA napełniła dom Boży.2 Krn 5:13-14 · UBG).
• Jozafat. Śpiewacy przed wojskiem. Zwycięstwo bez walki, łupy zbierane trzy dni, pokój w królestwie (2 Krn 20:21-2221Potem naradził się z ludem i ustanowił śpiewaków dla PANA, by go chwalili w ozdobie świętobliwości i szli przed wojskiem, mówiąc: Wysławiajcie PANA, bo na wieki trwa jego miłosierdzie.22A w tym czasie, gdy oni zaczęli śpiewać i chwalić, PAN zastawił zasadzkę na synów Ammona i Moabu oraz na mieszkańców góry Seir, którzy przyszli przeciw Judzie i zostali pobici.2 Krn 20:21-22 · UBG; 2 Krn 20:2525Przyszedł więc Jehoszafat i jego lud, aby zebrać ich łupy. Znaleźli przy nich, pośród zwłok, bardzo dużo bogactwa i kosztownych klejnotów, które zdarli z trupów, tak wiele, że nie mogli tego udźwignąć. Przez trzy dni zbierali te łupy, bo było ich tak dużo.2 Krn 20:25 · UBG; 2 Krn 20:3030I tak królestwo Jehoszafata żyło w pokoju. Jego Bóg bowiem dał mu odpoczynek ze wszystkich stron.2 Krn 20:30 · UBG).
• Zorobabel i Jeszua. Śpiew i okrzyk, kiedy położono fundamenty świątyni. Okrzyk radości słychać było z daleka (Ezd 3:10-1110A gdy budowniczowie położyli fundamenty świątyni PANA, postawili kapłanów, ubranych w szaty i z trąbami, oraz Lewitów, synów Asafa, z cymbałami, aby chwalić PANA zgodnie z postanowieniem Dawida, króla Izraela.11I śpiewali jedni po drugich, chwaląc PANA i dziękując mu za to, że jest dobry – że jego miłosierdzie nad Izraelem trwa na wieki. Cały lud wznosił głośny okrzyk, gdy chwalił PANA za to, że zostały położone fundamenty domu PANA.Ezd 3:10-11 · UBG; Ezd 3:1313Tak że lud nie mógł odróżnić głośnego krzyku radości od głośnego płaczu ludu. Lud bowiem wznosił tak wielki okrzyk, że było go słychać z daleka.Ezd 3:13 · UBG).
• Hiob. Pokłon i błogosławieństwo po stracie wszystkiego. Tekst notuje, że w tym wszystkim nie zgrzeszył (Hi 1:20-2220Wtedy Hiob wstał, rozdarł swój płaszcz, ogolił swoją głowę, potem upadł na ziemię i oddał pokłon;21I powiedział: Nagi wyszedłem z łona swojej matki i nagi tam powrócę. PAN dał, PAN też wziął, niech imię PANA będzie błogosławione.22W tym wszystkim Hiob nie zgrzeszył ani nie oskarżał Boga o nic niewłaściwego.Hi 1:20-22 · UBG).
• Dawid. Wołanie, a potem nowa pieśń w ustach. „Wielu to zobaczy i ulęknie się, i zaufa PANU” (Ps 40:1-31Z tęsknotą czekałem na PANA, a skłonił się ku mnie i wysłuchał mojego wołania.2Wyciągnął mnie ze strasznego dołu i z błota grząskiego i postawił moje stopy na skale, i umocnił moje kroki.3I włożył w moje usta nową pieśń, chwałę dla naszego Boga. Wielu to zobaczy i ulęknie się, i zaufa PANU.Ps 40:1-3 · UBG).
• Izajasz. Zobaczył uwielbienie serafinów. Oczyszczenie warg i posłanie (Iz 6:33I wołał jeden do drugiego: Święty, święty, święty, PAN zastępów. Cała ziemia jest pełna jego chwały.Iz 6:3 · UBG; Iz 6:6-86Wówczas przyleciał do mnie jeden z serafinów, mając w ręku rozżarzony węgiel, który wziął kleszczami z ołtarza;7I dotknął nim moich ust, i powiedział: Oto ten węgiel dotknął twoich warg; twoja nieprawość jest usunięta, a twój grzech zgładzony.8Potem usłyszałem głos Pana mówiącego: Kogo poślę i kto nam pójdzie? Wtedy odpowiedziałem: Oto jestem, poślij mnie.Iz 6:6-8 · UBG).
• Jonasz. Głos dziękczynienia w brzuchu ryby. Ryba wypluła go na brzeg (Jon 2:9-109Ale ja z głosem dziękczynienia będę ci składał ofiary, wypełnię to, co ślubowałem. Od PANA pochodzi wybawienie.10Wtedy PAN rozkazał tej rybie, a ona wypluła Jonasza na brzeg.Jon 2:9-10 · UBG).
• Trędowaty Samarytanin. Wrócił, chwaląc Boga donośnym głosem. „Twoja wiara cię uzdrowiła” (Łk 17:15-1615Lecz jeden z nich, widząc, że został uzdrowiony, wrócił, chwaląc Boga donośnym głosem.16I upadł na twarz do jego nóg, dziękując mu. A był to Samarytanin.Łk 17:15-16 · UBG; Łk 17:1919I powiedział do niego: Wstań, idź! Twoja wiara cię uzdrowiła.Łk 17:19 · UBG).
• Chromy od urodzenia. Chodził, skakał i chwalił Boga. Zdumienie tłumu, kazanie Piotra, tysiące uwierzyły (Dz 3:8-128A on zerwał się, wstał i chodził. Wszedł z nimi do świątyni, chodząc, skacząc i chwaląc Boga.9A wszyscy ludzie widzieli go chodzącego i chwalącego Boga.10I rozpoznali w nim tego człowieka, który dla jałmużny siadał przy Pięknej Bramie świątyni, i ogarnęło ich zdumienie i zachwyt nad tym, co mu się przydarzyło.11A gdy ten chromy, który został uzdrowiony, trzymał się Piotra i Jana, wszyscy ludzie zdumieni zbiegli się do nich w przedsionku, który zwano Salomonowym.12Kiedy Piotr to zobaczył, przemówił do ludzi: Mężowie izraelscy, dlaczego się temu dziwicie i dlaczego się nam tak uważnie przypatrujecie, jakbyśmy własną mocą albo pobożnością sprawili, że on chodzi?Dz 3:8-12 · UBG; Dz 4:44A wielu z tych, którzy słyszeli słowo, uwierzyło. A mężczyzn było w liczbie około pięciu tysięcy.Dz 4:4 · UBG).
• Kościół w Antiochii. Pełnili służbę Panu i pościli. Duch Święty odłączył Barnabę i Saula do misji (Dz 13:2-32A gdy jawnie pełnili służbę Panu i pościli, powiedział im Duch Święty: Odłączcie mi Barnabę i Saula do dzieła, do którego ich powołałem.3Wtedy po poście i modlitwie nałożyli na nich ręce i wyprawili ich.Dz 13:2-3 · UBG).
• Paweł i Sylas. Modlitwa i hymny o północy w dybach. Trzęsienie ziemi, otwarte drzwi, opadłe więzy, nawrócenie strażnika i całego domu (Dz 16:24-2624Otrzymawszy taki rozkaz, wtrącił ich do wewnętrznego lochu, a ich nogi zakuł w dyby.25O północy Paweł i Sylas modlili się i śpiewem chwalili Boga, a więźniowie słyszeli ich.26Nagle powstało silne trzęsienie ziemi, tak że zachwiały się fundamenty więzienia. I natychmiast otworzyły się wszystkie drzwi i wszystkim rozwiązały się więzy.Dz 16:24-26 · UBG; Dz 16:33-3433Tej samej godziny w nocy wziął ich ze sobą, obmył ich rany i natychmiast się ochrzcił, on i wszyscy jego domownicy.34Wprowadził ich do swego domu, zastawił przed nimi stół i weselił się, uwierzywszy Bogu z całym swoim domem.Dz 16:33-34 · UBG).

W kilku z tych miejsc widać dokładniej, jak to się działo, więc zatrzymajmy się przy nich dłużej.

Jozafat: zwycięstwo, w którym nikt nie podniósł miecza

To najpełniejszy opis uwielbienia jako narzędzia w całym Piśmie. Wojsko trzech narodów idzie na Judę, król ogłasza post, cały lud staje przed Panem i wtedy pada słowo prorocze.

Który powiedział: Słuchajcie, wszyscy z Judy i mieszkańcy Jerozolimy, i ty, królu Jehoszafacie. Tak mówi do was PAN: Nie bójcie się ani nie lękajcie tego wielkiego mnóstwa, bo nie wasza jest ta walka, ale Boża.

2 Krn 20:15

Potem naradził się z ludem i ustanowił śpiewaków dla PANA, by go chwalili w ozdobie świętobliwości i szli przed wojskiem, mówiąc: Wysławiajcie PANA, bo na wieki trwa jego miłosierdzie. A w tym czasie, gdy oni zaczęli śpiewać i chwalić, PAN zastawił zasadzkę na synów Ammona i Moabu oraz na mieszkańców góry Seir, którzy przyszli przeciw Judzie i zostali pobici.

2 Krn 20:21-22

Tekst wylicza skutki po kolei. Wrogowie wybili się nawzajem, a łupów było tyle, że zbierano je trzy dni. Dolinę nazwano Doliną Beraka, czyli Błogosławieństwa. Do Jerozolimy wrócili z harfami, cytrami i trąbami. Strach Boży padł na okoliczne królestwa, a królestwo Jozafata miało odtąd pokój (2 Krn 20:23-3023Powstali bowiem synowie Ammona i Moabu przeciwko mieszkańcom góry Seir, aby ich pobić i wytracić. A gdy skończyli z mieszkańcami góry Seir, jeden pomagał drugiemu, aż się wspólnie wytracili.24A kiedy lud Judy przybył do wieży strażniczej, blisko pustyni, spojrzał na to mnóstwo, a oto trupy leżały na ziemi, nikt nie ocalał.25Przyszedł więc Jehoszafat i jego lud, aby zebrać ich łupy. Znaleźli przy nich, pośród zwłok, bardzo dużo bogactwa i kosztownych klejnotów, które zdarli z trupów, tak wiele, że nie mogli tego udźwignąć. Przez trzy dni zbierali te łupy, bo było ich tak dużo.26A w czwartym dniu zebrali się w Dolinie Beraka, bo tam błogosławili PANA. Dlatego nazwano to miejsce Doliną Beraka i tak nazywa się aż do dziś.27Potem zawrócili wszyscy mężczyźni Judy i Jerozolimy, z Jehoszafatem na czele, aby wrócić do Jerozolimy z radością. PAN bowiem ich rozradował z powodu ich wrogów.28I wkroczyli do Jerozolimy z harfami, cytrami i trąbami – do domu PANA.29I strach Boży padł na wszystkie królestwa ziemi, gdy usłyszały, że PAN walczył przeciw wrogom ludu Izraela.30I tak królestwo Jehoszafata żyło w pokoju. Jego Bóg bowiem dał mu odpoczynek ze wszystkich stron.2 Krn 20:23-30 · UBG).

Nie wolno przy tym przeoczyć kolejności: najpierw strach, potem post, potem wołanie, potem słowo prorocze, potem pokłon, a dopiero na końcu śpiew. Śpiewali to, co Bóg właśnie powiedział. Nie zaczęli śpiewać po to, żeby Bóg coś powiedział.

Paweł i Sylas: uwielbienie, którego słuchali inni

O północy Paweł i Sylas modlili się i śpiewem chwalili Boga, a więźniowie słyszeli ich. Nagle powstało silne trzęsienie ziemi, tak że zachwiały się fundamenty więzienia. I natychmiast otworzyły się wszystkie drzwi i wszystkim rozwiązały się więzy.

Dz 16:25-26

Trzy szczegóły łatwo tu pominąć. Pierwszy: „a więźniowie słyszeli ich”. Łukasz zapisał, że mieli słuchaczy, bo uwielbienie w Filippi było równocześnie ewangelizacją. Drugi: trzęsienie ziemi otwiera drzwi na zawiasach, ale nie rozpina okowów na czyichś rękach, a tekst mówi, że wszystkim rozwiązały się więzy. To osobne działanie Boga w tej samej chwili. Trzeci: wolność objęła cały budynek, nie tylko celę Pawła. To jedyny w Piśmie tak wyraźny przykład, że uwielbienie jednych uwalnia innych, którzy sami nic nie zrobili.

Elizeusz: muzyka przed prorokowaniem

Teraz jednak przyprowadźcie mi harfiarza. A gdy harfiarz grał, spoczęła na nim ręka PANA.

2 Krl 3:15

Prorok jest zły na króla Izraela i wie, że w tym stanie nie usłyszy Boga. Prosi o muzyka. Tekst nie mówi, że muzyka sprowadziła Boga. Mówi, że kiedy harfiarz grał, ręka Pana spoczęła na Elizeuszu. To samo połączenie wraca w spisie służby w świątyni: synowie Asafa, Hemana i Jedutuna mieli prorokować przy harfach, cytrach i cymbałach (1 Krn 25:11Dawid wraz z dowódcami wojska przydzielił do służby synów Asafa, Hemana i Jedutuna, którzy mieli prorokować przy harfach, cytrach i cymbałach. A oto liczba pełniących tę służbę:1 Krn 25:1 · UBG). Inne drogi, którymi Bóg odsłania swoje sprawy, opisujemy w artykule „Objawienie od Boga: czy potrafię słuchać Boga?”.

Trędowaty, który wrócił

Jezus zaś odezwał się: Czyż nie dziesięciu zostało oczyszczonych? Gdzie jest dziewięciu? Nie znalazł się nikt, kto by wrócił i oddał chwałę Bogu, tylko ten cudzoziemiec. I powiedział do niego: Wstań, idź! Twoja wiara cię uzdrowiła3Przypis 3Po grecku σῴζω (sozo): uzdrowić, ale też uratować i zbawić. Po polsku potrzeba na to trzech słów, a w grece to jedno..

Łk 17:17-19

Oczyszczonych zostało dziesięciu. Jeden wrócił oddać chwałę i tylko do niego Jezus mówi zdanie, którego nie powiedział pozostałym. Grecki czasownik w wersecie 19 to sozo, który znaczy więcej niż samo „uzdrowić”. Dziewięciu dostało zdrową skórę. Ten jeden dostał więcej, a zdecydował o tym powrót z chwałą.

Antiochia: misja, która wyszła z uwielbienia

A gdy jawnie pełnili służbę4Przypis 4Po grecku λειτουργέω (leiturgeo): pełnić służbę przed Bogiem, tak jak kapłani w świątyni. Panu i pościli, powiedział im Duch Święty: Odłączcie mi Barnabę i Saula do dzieła, do którego ich powołałem.

Dz 13:2

„Pełnili służbę Panu” to greckie leiturgeo, czasownik z języka świątyni. Nie modlili się o strategię ani o wskazanie kierunku. Usługiwali Bogu, a polecenie przyszło w trakcie. Cała misja do pogan, a więc i to, że czytasz ten tekst po polsku, zaczyna się w tej scenie.

Czy Bóg daje przez uwielbienie coś, czego nie daje inaczej?

Krótka odpowiedź: Pismo nie zna osobnego magazynu z towarem dostępnym wyłącznie za uwielbienie. Zna natomiast kilka rzeczy, które w praktyce przychodzą tą drogą i żadną inną. Obie połowy tej odpowiedzi są potrzebne, bo błądzi się tu w obie strony.

Czego uwielbienie nie ma na wyłączność?

Uzdrowienie. Przychodzi też przez modlitwę starszych z olejem (Jk 5:1414Choruje ktoś wśród was? Niech przywoła starszych kościoła i niech się modlą nad nim, namaszczając go olejem w imię Pana.Jk 5:14 · UBG), przez wiarę chorego (Mk 5:3434A on powiedział do niej: Córko, twoja wiara cię uzdrowiła, idź w pokoju i bądź uzdrowiona ze swojej choroby.Mk 5:34 · UBG), przez samo słowo powiedziane na odległość (Mt 8:1313I powiedział Jezus setnikowi: Idź, a jak uwierzyłeś, tak niech ci się stanie. I o tej godzinie jego sługa został uzdrowiony.Mt 8:13 · UBG). Uwielbienie jest jedną z dróg, a nie jedyną bramą.

Uwolnienie. Najlepszy dowód jest w tym samym rozdziale co najsłynniejsza historia o uwielbieniu. Zanim Paweł i Sylas zaczęli śpiewać w więzieniu, Paweł uwolnił dziewczynę jednym rozkazem.

A robiła to przez wiele dni. Lecz Paweł, bolejąc nad tym, odwrócił się i powiedział do ducha: Rozkazuję ci w imię Jezusa Chrystusa, abyś z niej wyszedł. I w tej chwili wyszedł.

Dz 16:18

Ten sam rozdział pokazuje więc oba narzędzia obok siebie: rozkaz w imieniu Jezusa i pieśń o północy. O tym pierwszym piszemy osobno w artykule „Autorytet wierzącego: jak z niego korzystać”.

Znaki towarzyszące. Trzęsienie ziemi też nie jest zarezerwowane dla śpiewu. W Dziejach 4 przychodzi po wspólnej modlitwie: „A gdy oni się modlili, zatrzęsło się miejsce, na którym byli zebrani” (Dz 4:3131A gdy oni się modlili, zatrzęsło się miejsce, na którym byli zebrani, i wszyscy zostali napełnieni Duchem Świętym, i z odwagą głosili słowo Boże.Dz 4:31 · UBG). O śpiewie tekst nic tu nie mówi.

Boża obecność. Jezus obiecuje ją dwóm albo trzem zgromadzonym w Jego imię (Mt 18:2020Gdzie bowiem dwaj albo trzej są zgromadzeni w moje imię, tam jestem pośród nich.Mt 18:20 · UBG) i temu, kto zachowuje Jego słowo (J 14:2323Jezus mu odpowiedział: Jeśli ktoś mnie miłuje, będzie zachowywał moje słowo. I mój Ojciec go umiłuje, i przyjdziemy do niego, i u niego zamieszkamy.J 14:23 · UBG). Nigdzie nie jest napisane, że przychodzi dopiero przy trzeciej pieśni.

Jest za to pięć rzeczy, które Pismo wiąże właściwie tylko z chwałą.

Zwycięstwo w walce, która nie jest twoja

Kiedy Pismo pokazuje sytuację, w której lud Boży ma nie walczyć, odpowiedzią jest chwała, a nie strategia. Jozafat usłyszał, że ta walka nie jest jego (2 Krn 20:1515Który powiedział: Słuchajcie, wszyscy z Judy i mieszkańcy Jerozolimy, i ty, królu Jehoszafacie. Tak mówi do was PAN: Nie bójcie się ani nie lękajcie tego wielkiego mnóstwa, bo nie wasza jest ta walka, ale Boża.2 Krn 20:15 · UBG). Pod Jerychem nikt nie uderzył mieczem przed okrzykiem (Joz 6:20-2120Wtedy lud wydał okrzyk, gdy zadęto w trąby. A kiedy lud usłyszał dźwięk trąb i wydał potężny okrzyk, runęły mury, a lud wszedł do miasta, każdy prosto przed siebie, i zdobyli miasto;21I zniszczyli ostrzem miecza wszystko, co było w mieście: mężczyzn i kobiety, dzieci i starców, woły, owce i osły.Joz 6:20-21 · UBG).

Wyjście z miejsca, w którym nie da się nic zrobić

Paweł i Sylas mają nogi w dybach (Dz 16:2424Otrzymawszy taki rozkaz, wtrącił ich do wewnętrznego lochu, a ich nogi zakuł w dyby.Dz 16:24 · UBG). Jonasz jest w brzuchu ryby (Jon 1:1717A PAN przygotował wielką rybę, która połknęła Jonasza. I Jonasz był we wnętrznościach tej ryby trzy dni i trzy noce.Jon 1:17 · UBG). Hiob w jeden dzień traci dzieci i majątek (Hi 1:13-1913Zdarzyło się któregoś dnia, gdy jego synowie i córki jedli i pili wino w domu najstarszego brata;14Że do Hioba przybył posłaniec i powiedział: Woły orały, a oślice pasły się obok nich;15I napadli Sabejczycy, i zabrali je, a sługi pozabijali ostrzem miecza. Uszedłem tylko ja sam, aby cię o tym powiadomić.16A gdy ten jeszcze mówił, przyszedł inny i powiedział: Ogień Boży spadł z nieba, spalił owce i sługi i pochłonął ich. Uszedłem tylko ja sam, aby cię o tym powiadomić.17A gdy ten jeszcze mówił, przyszedł inny i powiedział: Chaldejczycy podzieleni na trzy oddziały napadli na wielbłądy, zabrali je, a sługi pozabijali ostrzem miecza. Uszedłem tylko ja sam, aby cię o tym powiadomić.18A gdy ten jeszcze mówił, przyszedł inny i powiedział: Twoi synowie i córki jedli i pili wino w domu najstarszego brata;19A oto gwałtowny wiatr powiał od pustyni i uderzył w cztery węgły domu, tak że zawalił się na dzieci i pomarły. Uszedłem tylko ja sam, aby cię o tym powiadomić.Hi 1:13-19 · UBG). Nigdzie tam nie da się działać, uciec ani niczego naprawić. Sprawne zostają usta.

Ale ja z głosem dziękczynienia będę ci składał ofiary, wypełnię to, co ślubowałem. Od PANA pochodzi wybawienie. Wtedy PAN rozkazał tej rybie, a ona wypluła Jonasza na brzeg.

Jon 2:9-10

Świadectwo, którego inne formy pobożności nie dają

Modlitwa jest z natury skryta, Jezus każe nawet zamknąć drzwi. Uwielbienie jest z natury słyszalne i Pismo raz po raz zaznacza, kto je słyszał.

I włożył w moje usta nową pieśń, chwałę dla naszego Boga. Wielu to zobaczy i ulęknie się, i zaufa PANU.

Ps 40:3

Wymiana, którą Bóg nazywa po imieniu

Dwa razy Pismo mówi, że coś oddajesz, a coś dostajesz w to miejsce: „szatę chwały zamiast ducha przygnębienia” (Iz 61:33Abym sprawił radość płaczącym w Syjonie i dał im ozdobę zamiast popiołu, olejek radości zamiast smutku, szatę chwały zamiast ducha przygnębienia; i będą nazwani drzewami sprawiedliwości, szczepem PANA, aby był uwielbiony.Iz 61:3 · UBG) oraz płacz zamieniony w taniec.

Mój płacz zmieniłeś w taniec, zdjąłeś ze mnie wór pokutny, a przepasałeś mnie radością; Aby moja chwała śpiewała ci i nie milkła; PANIE, mój Boże, będę cię wysławiać na wieki.

Ps 30:11-12

Zwróć uwagę na kierunek w wersecie 12. Bóg zamienia płacz w taniec po to, żeby chwała nie zamilkła. Cel zamiany jest po Jego stronie.

Przemiana przez patrzenie

To najmniej oczywisty punkt i chyba najważniejszy.

Lecz my wszyscy, którzy z odsłoniętą twarzą patrzymy na chwałę Pana, jakby w zwierciadle, zostajemy przemienieni w ten sam obraz, z chwały w chwałę, za sprawą Ducha Pana.

2 Kor 3:18

Uwielbienie jest jedyną czynnością, w której człowiek nic nie robi ze sobą, tylko patrzy na Niego. Prośba kieruje uwagę na potrzebę. Wyznanie grzechu kieruje ją na siebie. Służba na zadanie. Uwielbienie kieruje ją wyłącznie na Boga i tylko w tej pozycji działa zasada z 2 Kor 3:1818Lecz my wszyscy, którzy z odsłoniętą twarzą patrzymy na chwałę Pana, jakby w zwierciadle, zostajemy przemienieni w ten sam obraz, z chwały w chwałę, za sprawą Ducha Pana.2 Kor 3:18 · UBG.

Jedyna rzecz, która o nic nie prosi

Wszystko inne w życiu wiary ma cel poza sobą. Modlitwa czegoś chce. Post czegoś szuka. Studium do czegoś prowadzi. Służba komuś służy. Uwielbienie nie ma celu poza Bogiem i dlatego jest jedyną formą kontaktu z Nim, która nadal ma sens, gdy nie ma już o co prosić. Dlatego pojawia się w dybach, w rybie, po stracie wszystkiego i w drodze do Getsemani, a nagroda, którą Pismo z nim najczęściej łączy, nie jest rzeczą, tylko Nim samym (Ps 27:44O jedno proszę PANA i o to będę zabiegał: abym mieszkał w domu PANA po wszystkie dni mego życia, abym oglądał piękno PANA i dowiadywał się w jego świątyni.Ps 27:4 · UBG; Ps 73:25-2625Kogo innego mam w niebie? I na ziemi oprócz ciebie w nikim innym nie mam upodobania.26Choć moje ciało i serce ustanie, Bóg jest skałą mego serca i moim dziedzictwem na wieki.Ps 73:25-26 · UBG).

Jedna obietnica związana wprost z ofiarą chwały

Kto mi ofiaruje chwałę, ten oddaje mi cześć; a temu, kto chodzi prostą drogą, ukażę Boże zbawienie.

Ps 50:23

Werset ma dwie części, a druga ma własny warunek. Chwała jest uczczeniem Boga, ale obietnica „ukażę Boże zbawienie” dotyczy tego, kto chodzi prostą drogą. Cały Psalm 50 jest zresztą mową Boga do ludzi, którzy składali ofiary i jednocześnie żyli źle (Ps 50:16-2116Lecz do niegodziwego Bóg mówi: Po co ogłaszasz moje prawa i masz na ustach moje przymierze;17Skoro nienawidzisz karności i rzucasz za siebie moje słowa?18Gdy widzisz złodzieja, pochwalasz go, i zadajesz się z cudzołożnikami.19Pozwalasz swym ustom źle mówić, a twój język knuje podstępy.20Siedzisz i mówisz przeciwko twemu bratu, obmawiasz syna swej matki.21To czyniłeś, a ja milczałem; sądziłeś, że jestem do ciebie podobny, ale będę cię napominał i postawię ci to przed oczy.Ps 50:16-21 · UBG). Kto czyta to zdanie jak formułę, czyta je wbrew psalmowi.

Pięć warunków, których Pismo pilnuje

W duchu

„W duchu” znaczy najpierw: z tej części człowieka, która jest żywa wobec Boga. Jezus mówi to kobiecie, która przypomina spór o to, gdzie oddawać Bogu cześć: na górze Garizim czy w Jerozolimie. Odpowiada jej, że pytanie o miejsce się kończy. Odtąd miejscem jest duch.

Wynika z tego, po pierwsze, że nie da się uwielbiać w duchu, jeśli nie jest się w Chrystusie. Czcić można wiele rzeczy, ale uwielbienie w duchu to coś innego. Jeśli nie masz pewności, po której stronie jesteś, zacznij od dobrej nowiny o królestwie Bożym, a potem przeczytaj o modlitwie, która może być twoim pierwszym krokiem. Po drugie: emocja nie jest tym samym co duch. Wzruszenie należy do duszy, można je wywołać dobrą melodią i miękkim światłem, i nie jest to grzech. Poznaje się je po tym, że kończy się razem z muzyką.

W prawdzie

„W prawdzie” znaczy: zgodnie z tym, kim Bóg naprawdę jest. Nie zgodnie z tym, co ładnie brzmi i dobrze się rymuje. Ten warunek łamie się najłatwiej, bo tego nie widać. Jeśli w pieśni pada zdanie, którego Pismo nie mówi, śpiewa je cała sala, nikt nie protestuje, a zdanie zostaje w głowach na lata.

Cztery pytania, które warto zadać tekstowi pieśni, zanim się go zaśpiewa:

• Czy to zdanie da się poprzeć wersetem, czy tylko brzmi biblijnie?
• Czy deklaruję coś, czego naprawdę nie robię („wszystko Tobie dziś oddaję”)?
• Czy proszę Boga o rzecz, którą On już dał („przyjdź”, „oczyść”, „bądź z nami”)?
• Kto jest w centrum: On czy moje przeżycie? Ile razy pada „ja”, a ile „Ty”?

To nie jest wezwanie do polowania na herezje w śpiewniku. To jest wezwanie do tego, żeby wiedzieć, co się mówi Bogu, bo śpiew jest mową.

Osobno dla zgromadzenia: jedność i wzajemne przyjęcie

Ten warunek nie wchodzi do piątki, bo nie dotyczy pojedynczego czciciela, tylko tego, co robicie razem. Paweł podaje go w kolejności, którą łatwo przeoczyć.

A Bóg cierpliwości i pociechy niech sprawi, abyście byli jednomyślni między sobą na wzór Jezusa Chrystusa; Abyście jednomyślnie, jednymi ustami wysławiali Boga, Ojca naszego Pana Jezusa Chrystusa. Dlatego przyjmujcie siebie nawzajem, jak i Chrystus przyjął nas do chwały Boga.

Rz 15:5-7

Jedność nie jest tu atmosferą, która ma ułatwić śpiewanie. Jest darem Boga, z którego wychodzi wspólna chwała: Bóg daje jednomyślność, zgromadzenie jednymi ustami wysławia Ojca, a wierzący przyjmują się nawzajem do chwały Boga. Chodzi przy tym o zgodność „na wzór Jezusa Chrystusa”. Gusty, temperamenty i repertuar mogą być różne.

Praktyczny wniosek jest jeden i niewygodny. Nie da się uczciwie mówić do Boga jednymi ustami, kiedy równocześnie odmawia się miejsca komuś, kogo Chrystus przyjął.

Ze skruszonym sercem

Panie, otwórz moje wargi, a moje usta będą głosić twoją chwałę. Ty bowiem nie pragniesz ofiar, choćbym ci je dał, ani nie przyjmiesz całopalenia. Ofiary dla Boga to duch skruszony; sercem skruszonym i zgnębionym nie wzgardzisz, o Boże!

Ps 51:15-17

Kolejność w wersecie 15 jest odwrotna, niż się zwykle zakłada: najpierw Bóg otwiera wargi, potem usta głoszą chwałę. Dawid pisze to po grzechu z Batszebą, czyli w chwili, gdy nie ma nic do zaoferowania. To wzór dla każdego, kto myśli, że najpierw musi się pozbierać, a dopiero potem będzie mógł chwalić. Więcej o samej skrusze i o tym, czym różni się od poczucia winy, jest w artykule „Pokuta w Biblii: zmiana myślenia, nie kara”.

Ze sprawiedliwym życiem

Ten warunek Bóg traktuje najostrzej ze wszystkich. Nie mówi „mniej mi się to podoba”, tylko że nienawidzi.

Nienawidzę waszych uroczystych świąt i gardzę nimi, i woń na waszych zgromadzeniach nie jest mi miła. Jeśli bowiem będziecie mi składać całopalenia i swoje ofiary pokarmowe, nie przyjmę ich ani nie wejrzę na ofiary pojednawcze z waszego tuczonego bydła. Oddal ode mnie wrzask waszych pieśni, bo nie chcę słuchać dźwięku waszych cytr. Niech raczej sąd tryska jak woda, a sprawiedliwość jak gwałtowny strumień.

Am 5:21-24

Powodem nie jest zła muzyka ani zła teologia. Powodem jest brak sprawiedliwości w mieście. Ten sam zarzut wraca u Izajasza, gdzie Bóg dodaje szczegół: nie patrzy na wyciągnięte ręce, bo są pełne krwi, i zamiast poprawy nabożeństwa nakazuje bronić sieroty i wstawiać się za wdową (Iz 1:15-1715Gdy wyciągniecie swoje ręce, skryję swoje oczy przed wami. A gdy będziecie mnożyć modlitwy, nie wysłucham, gdyż wasze ręce są pełne krwi.16Obmyjcie się i oczyśćcie; usuńcie sprzed moich oczu zło waszych uczynków; przestańcie źle czynić.17Uczcie się czynić dobrze; szukajcie tego, co sprawiedliwe, wspomagajcie uciśnionego, brońcie sieroty, wstawiajcie się za wdową.Iz 1:15-17 · UBG).

Tylko Jemu i po Jego myśli

Są tu dwa osobne błędy: czcić kogoś innego albo czcić Jego, ale po swojemu. Pierwszy z nich Jezus rozstrzygnął na pustyni jednym zdaniem.

Wtedy Jezus powiedział mu: Idź precz, szatanie! Jest bowiem napisane: Panu, swemu Bogu, będziesz oddawał pokłon i tylko jemu będziesz służył.

Mt 4:10

Jan dwa razy próbował pokłonić się aniołowi i dwa razy usłyszał to samo: „Bogu oddaj pokłon” (Obj 19:1010I upadłem mu do nóg, aby oddać mu pokłon, lecz powiedział mi: Nie rób tego, bo jestem sługą razem z tobą i twoimi braćmi, którzy mają świadectwo Jezusa. Bogu oddaj pokłon, bowiem świadectwem Jezusa jest duch proroctwa.Obj 19:10 · UBG; Obj 22:99Lecz powiedział do mnie: Nie rób tego, bo jestem sługą z tobą i twoimi braćmi prorokami, i z tymi, którzy zachowują słowa tej księgi. Bogu oddaj pokłon.Obj 22:9 · UBG). Bóg mówi o sobie: „mojej chwały nie oddam innemu” (Iz 42:88Ja, PAN, to jest moje imię, a mojej chwały nie oddam innemu ani mojej czci – rzeźbionym posągom.Iz 42:8 · UBG).

Drugi błąd jest subtelniejszy, bo intencja bywa dobra. Złoty cielec pod Synajem nie był kultem obcego boga. Aaron ogłosił przy nim „święto PANA” (Wj 32:55Widząc to, Aaron zbudował przed nim ołtarz i zawołał: Jutro będzie święto PANA.Wj 32:5 · UBG). Ludzie śpiewali i tańczyli na cześć właściwego Boga w sposób, którego On nie ustanowił. Ta sama zasada wróciła przy synach Aarona, którzy przynieśli ogień, „którego im nie nakazał” (Kpł 10:11A Nadab i Abihu, synowie Aarona, wzięli każdy swoją kadzielnicę, włożyli do nich ogień, nałożyli na nie kadzidła i ofiarowali przed PANEM obcy ogień, którego im nie nakazał.Kpł 10:1 · UBG).

Wówczas Mojżesz powiedział do Aarona: Oto co PAN powiedział: W tych, którzy zbliżają się do mnie, będę uświęcony i będę uwielbiony przed całym ludem. I Aaron zamilkł.

Kpł 10:3

I trzeci raz przy pierwszej próbie przewiezienia arki. Dawid zrobił wtedy wszystko, co dziś nazwalibyśmy dobrym uwielbieniem: cały Izrael grał ze wszystkich sił, były harfy, cytry, bębny, cymbały i trąby (1 Krn 13:88Dawid zaś i cały Izrael grali przed Bogiem ze wszystkich sił, śpiewając przy dźwiękach harf, cytr, bębnów, cymbałów i trąb.1 Krn 13:8 · UBG). Zginął człowiek. Wnioski Dawid wyciągnął dopiero za drugim razem.

Ponieważ za pierwszym razem tego nie uczyniliście, PAN, nasz Bóg, zesłał na nas nieszczęście, bo nie szukaliśmy go tak, jak należy.

1 Krn 15:13

Szczerość i entuzjazm nie zastępują posłuszeństwa. To zdanie jest dziś niepopularne, ale ten sam wzorzec powtarza się trzy razy.

Sposoby uwielbienia, które Pismo wymienia

Poniżej wszystkie formy, jakie Pismo wprost przypisuje oddawaniu chwały Bogu. To nie jest lista obowiązków, tylko lista tego, co jest w Piśmie, żeby nikt nie musiał się zastanawiać, czy „wolno”.

Głosem: śpiew (Ps 96:11Śpiewajcie PANU nową pieśń, śpiewaj PANU, cała ziemio!Ps 96:1 · UBG; Ef 5:1919Rozmawiając z sobą przez psalmy, hymny i pieśni duchowe, śpiewając i grając Panu w swoim sercu;Ef 5:19 · UBG), nowa pieśń (Ps 40:33I włożył w moje usta nową pieśń, chwałę dla naszego Boga. Wielu to zobaczy i ulęknie się, i zaufa PANU.Ps 40:3 · UBG; Obj 5:99I śpiewali nową pieśń: Godzien jesteś wziąć księgę i otworzyć jej pieczęcie, ponieważ zostałeś zabity i odkupiłeś nas dla Boga przez swoją krew z każdego plemienia, języka, ludu i narodu.Obj 5:9 · UBG), hymn (Mt 26:3030A gdy zaśpiewali hymn, wyszli ku Górze Oliwnej.Mt 26:30 · UBG; Hbr 2:1212Mówiąc: Oznajmię twoje imię moim braciom, pośród zgromadzenia będę ci śpiewał.Hbr 2:12 · UBG), psalm jako gotowy tekst do śpiewania (Kol 3:1616Słowo Chrystusa niech mieszka w was obficie ze wszelką mądrością, nauczajcie i napominajcie się wzajemnie przez psalmy, hymny i pieśni duchowe, z wdzięcznością śpiewając w waszych sercach Panu.Kol 3:16 · UBG), głośny okrzyk (Joz 6:2020Wtedy lud wydał okrzyk, gdy zadęto w trąby. A kiedy lud usłyszał dźwięk trąb i wydał potężny okrzyk, runęły mury, a lud wszedł do miasta, każdy prosto przed siebie, i zdobyli miasto;Joz 6:20 · UBG; Ezd 3:1111I śpiewali jedni po drugich, chwaląc PANA i dziękując mu za to, że jest dobry – że jego miłosierdzie nad Izraelem trwa na wieki. Cały lud wznosił głośny okrzyk, gdy chwalił PANA za to, że zostały położone fundamenty domu PANA.Ezd 3:11 · UBG), radosne wykrzykiwanie (Ps 100:11Radośnie wykrzykujcie PANU, wszystkie ziemie!Ps 100:1 · UBG), dziękczynienie (Ps 100:44Wejdźcie w jego bramy z dziękczynieniem i do jego przedsionków z wychwalaniem; wysławiajcie go, błogosławcie jego imię;Ps 100:4 · UBG; Jon 2:99Ale ja z głosem dziękczynienia będę ci składał ofiary, wypełnię to, co ślubowałem. Od PANA pochodzi wybawienie.Jon 2:9 · UBG), wyznawanie imienia (Hbr 13:1515Przez niego więc nieustannie składajmy Bogu ofiarę chwały, to jest owoc warg, które wyznają jego imię.Hbr 13:15 · UBG), opowiadanie Bożych dzieł (Ps 145:66I będą mówić o mocy twoich straszliwych czynów, a ja będę opowiadać twoją wielkość.Ps 145:6 · UBG), śpiewanie duchem i rozumem (1 Kor 14:1515Cóż więc? Będę się modlił duchem, będę się też modlił i rozumem. Będę śpiewał duchem, będę też śpiewał i rozumem.1 Kor 14:15 · UBG), samo „alleluja” (Ps 150:66Niech wszystko, co oddycha, chwali PANA. Alleluja.Ps 150:6 · UBG; Obj 19:1-61Potem usłyszałem donośny głos wielkiego tłumu ludzi w niebie, który mówił: Alleluja! Zbawienie i chwała, i cześć, i moc Panu, naszemu Bogu.2Bo jego wyroki są prawdziwe i sprawiedliwe, gdyż osądził wielką nierządnicę, która skaziła ziemię swoim nierządem, i pomścił krew swoich sług z jej ręki.3I powtórnie powiedzieli: Alleluja! A jej dym wznosi się na wieki wieków.4I upadło dwudziestu czterech starszych i cztery stworzenia, i oddali pokłon Bogu zasiadającemu na tronie, mówiąc: Amen! Alleluja!5A od tronu rozległ się głos, który mówił: Chwalcie naszego Boga wszyscy jego słudzy i ci, którzy się go boicie, i mali, i wielcy.6I usłyszałem jakby głos wielkiego tłumu i jakby głos wielu wód, i jakby głos potężnych gromów mówiących: Alleluja, bo objął królestwo Pan Bóg Wszechmogący.Obj 19:1-6 · UBG).

Ciałem: wznoszenie rąk (Ps 63:44Tak błogosławić cię będę póki żyję, wzniosę swe ręce w imię twoje.Ps 63:4 · UBG; 1 Tm 2:88Chcę więc, aby mężczyźni modlili się na każdym miejscu, podnosząc ręce czyste, bez gniewu i sporu.1 Tm 2:8 · UBG), klękanie (Ps 95:66Chodźcie, oddajmy pokłon i padajmy przed nim; klęknijmy przed PANEM, naszym Stwórcą.Ps 95:6 · UBG), padanie na twarz (2 Krn 7:33Wszyscy synowie Izraela, widząc spadający ogień i chwałę PANA nad domem, upadli twarzą do ziemi, na posadzkę, oddali pokłon PANU i chwalili go, mówiąc: Bo jest dobry, bo na wieki trwa jego miłosierdzie.2 Krn 7:3 · UBG; 1 Kor 14:2525I tak zostaną objawione tajemnice jego serca, a on upadnie na twarz, odda pokłon Bogu i wyzna, że prawdziwie Bóg jest w was.1 Kor 14:25 · UBG), pokłon (Ps 29:22Oddajcie PANU chwałę należną jego imieniu, oddajcie PANU pokłon w ozdobie świętości.Ps 29:2 · UBG; Obj 4:1010Upadło dwudziestu czterech starszych przed zasiadającym na tronie i oddało pokłon żyjącemu na wieki wieków, i rzucało swoje korony przed tronem, mówiąc:Obj 4:10 · UBG), taniec (Wj 15:2020Wtedy prorokini Miriam, siostra Aarona, wzięła bęben w rękę, a wszystkie kobiety wyszły za nią z bębnami i w pląsach.Wj 15:20 · UBG; Ps 149:33Niech chwalą jego imię tańcem; niech grają mu na bębnie i na harfie.Ps 149:3 · UBG; 2 Sm 6:1414I Dawid tańczył przed PANEM z całych sił; był przepasany lnianym efodem.2 Sm 6:14 · UBG), klaskanie (Ps 47:11Klaszczcie w dłonie, wszystkie narody, wykrzykujcie Bogu radosnym głosem.Ps 47:1 · UBG), skakanie (Dz 3:88A on zerwał się, wstał i chodził. Wszedł z nimi do świątyni, chodząc, skacząc i chwaląc Boga.Dz 3:8 · UBG), stanie na nocnej straży (Ps 134:11Oto błogosławcie PANA, wszyscy słudzy PANA, którzy nocami stoicie w domu PANA.Ps 134:1 · UBG), ciało jako ofiara żywa (Rz 12:11Proszę więc was, bracia, przez miłosierdzie Boże, abyście składali wasze ciała jako ofiarę żywą, świętą, przyjemną Bogu, to jest wasza rozumna służba.Rz 12:1 · UBG), a także cisza (Ha 2:2020PAN jest w swoim świętym przybytku. Niech cała ziemia zamilknie przed nim.Ha 2:20 · UBG) i drżenie przed Nim (Ps 96:99Oddajcie PANU pokłon w ozdobie świętości, niech cała ziemia drży przed nim.Ps 96:9 · UBG).

Instrumentami. Psalm 150 wylicza je w jednym miejscu. Bardziej technicznej instrukcji w Piśmie nie ma.

Chwalcie go na głośnych trąbach; chwalcie go na cytrze i na harfie. Chwalcie go bębnem i tańcem; chwalcie go na strunach i na fletach. Chwalcie go na głośnych cymbałach; chwalcie go na cymbałach brzęczących. Niech wszystko, co oddycha, chwali PANA. Alleluja.

Ps 150:3-6

Pismo daje muzykom tylko jedną wskazówkę o jakości wykonania.

Śpiewajcie mu nową pieśń, pięknie i głośno mu grajcie.

Ps 33:3

„Pięknie i głośno” to wszystko. Ani słowa o stylu.

Życiem. O tej warstwie Nowy Testament mówi najwięcej, a o nabożeństwie najmniej. Chodzi o ciało oddane jako ofiara żywa (Rz 12:11Proszę więc was, bracia, przez miłosierdzie Boże, abyście składali wasze ciała jako ofiarę żywą, świętą, przyjemną Bogu, to jest wasza rozumna służba.Rz 12:1 · UBG), jedzenie i picie (1 Kor 10:3131Tak więc czy jecie, czy pijecie, czy cokolwiek innego robicie, wszystko róbcie ku chwale Boga.1 Kor 10:31 · UBG), każde słowo i uczynek w imię Jezusa (Kol 3:1717A wszystko, co czynicie w słowie lub w uczynku, wszystko czyńcie w imię Pana Jezusa, dziękując Bogu i Ojcu przez niego.Kol 3:17 · UBG), dobroczynność i dzielenie się dobrami (Hbr 13:1616Nie zapominajcie też o dobroczynności i udzieleniu dóbr, takie bowiem ofiary podobają się Bogu.Hbr 13:16 · UBG). Chodzi też o owoc, który wydajemy (J 15:88W tym będzie uwielbiony mój Ojciec, że wydacie obfity owoc; i będziecie moimi uczniami.J 15:8 · UBG), dobre uczynki widziane przez ludzi (Mt 5:1616Tak niech wasza światłość świeci przed ludźmi, aby widzieli wasze dobre uczynki i chwalili waszego Ojca, który jest w niebie.Mt 5:16 · UBG), posłuszeństwo wyznawanej ewangelii (2 Kor 9:1313Gdyż przez doświadczenie tej posługi chwalą Boga za to, że jesteście posłuszni wyznawanej przez siebie ewangelii Chrystusa i hojni w udzielaniu im i wszystkim innym;2 Kor 9:13 · UBG), a nawet o cierpienie i śmierć (J 21:1919Powiedział to, dając znać, jaką śmiercią miał uwielbić Boga. A to powiedziawszy, rzekł mu: Pójdź za mną.J 21:19 · UBG; Flp 1:2020Zgodnie z moim gorliwym oczekiwaniem i nadzieją, że w niczym nie będę zawstydzony, lecz z całą odwagą, jak zawsze, tak i teraz, uwielbiony będzie Chrystus w moim ciele, czy to przez życie, czy przez śmierć.Flp 1:20 · UBG; 1 P 4:1616Lecz jeśli cierpi jako chrześcijanin, niech się nie wstydzi, niech raczej chwali Boga z tego powodu.1 P 4:16 · UBG). Te dwie ostatnie rzeczy najmocniej pokazują, że tematu nie da się zawęzić do muzyki.

Kiedy. Pismo podaje więcej pór niż jedną godzinę w tygodniu: rano i wieczorem (1 Krn 23:3030Mieli stawać każdego poranka, by dziękować PANU i wychwalać go, i tak samo wieczorem;1 Krn 23:30 · UBG), siedem razy dziennie (Ps 119:164164Chwalę cię siedem razy dziennie za twoje sprawiedliwe sądy.Ps 119:164 · UBG), o północy (Ps 119:6262O północy wstaję, aby wysławiać cię za twoje sprawiedliwe sądy.Ps 119:62 · UBG; Dz 16:2525O północy Paweł i Sylas modlili się i śpiewem chwalili Boga, a więźniowie słyszeli ich.Dz 16:25 · UBG), na posłaniu w nocy (Ps 63:66Gdy cię wspominam na moim posłaniu i rozmyślam o tobie podczas nocnych straży.Ps 63:6 · UBG), dzień po dniu (Ps 96:22Śpiewajcie PANU, błogosławcie jego imię, opowiadajcie o jego zbawieniu dzień po dniu.Ps 96:2 · UBG), nieustannie (Ps 34:11Będę błogosławił PANA w każdym czasie, jego chwała zawsze będzie na moich ustach.Ps 34:1 · UBG; Hbr 13:1515Przez niego więc nieustannie składajmy Bogu ofiarę chwały, to jest owoc warg, które wyznają jego imię.Hbr 13:15 · UBG) i wtedy, gdy akurat jest radość (Jk 5:1313Cierpi ktoś wśród was? Niech się modli. Raduje się ktoś? Niech śpiewa.Jk 5:13 · UBG).

Każda forma ma swój czas

Formy z listy wyżej nie są menu, z którego wybiera się jedno danie na całe życie. Kaznodzieja pisze, że jest „czas płaczu i czas śmiechu, czas smutku i czas pląsów” (Koh 3:44Czas płaczu i czas śmiechu, czas smutku i czas pląsów;Koh 3:4 · UBG). W każdym sezonie życia pytanie brzmi tak samo: co mogę teraz zrobić, żeby wywyższyć Boga? Jakub odpowiada na nie krótko.

Cierpi ktoś wśród was? Niech się modli. Raduje się ktoś? Niech śpiewa.

Jk 5:13

Czasem chwałę oddaje się chlebem i wodą. Kiedy obok ciebie ktoś nie ma co jeść, sama pieśń mu nie pomoże. Jakub pyta, jaki jest pożytek z życzenia „ogrzejcie się i najedzcie”, jeśli głodny nie dostanie tego, czego potrzebuje ciało (Jk 2:15-1615Gdyby brat albo siostra nie mieli się w co ubrać i brakowałoby im codziennego pożywienia;16A ktoś z was powiedziałby im: Idźcie w pokoju, ogrzejcie się i najedzcie, a nie dalibyście im tego, czego potrzebuje ciało, jaki z tego pożytek?Jk 2:15-16 · UBG). Bóg każe nakarmić nawet nieprzyjaciela (Rz 12:2020Jeśli więc twój nieprzyjaciel jest głodny, nakarm go, jeśli jest spragniony, napój go. Tak bowiem robiąc, rozżarzone węgle zgarniesz na jego głowę.Rz 12:20 · UBG), a tym bardziej brata, który prosi o pomoc.

Radość, która przełamuje lęk

Radosne uwielbienie może pomóc przełamać chwilę słabości: lęk albo przygnębienie. To nie jest obowiązek, tylko możliwość. Jozafat „uląkł się”, kiedy usłyszał o nadciągającej armii. Kiedy Bóg odpowiedział mu przez proroka, Jozafat postawił śpiewaków na czele wojska (2 Krn 20:33Jehoszafat więc uląkł się i postanowił szukać PANA, i zapowiedział post w całej Judzie.2 Krn 20:3 · UBG; 2 Krn 20:2121Potem naradził się z ludem i ustanowił śpiewaków dla PANA, by go chwalili w ozdobie świętobliwości i szli przed wojskiem, mówiąc: Wysławiajcie PANA, bo na wieki trwa jego miłosierdzie.2 Krn 20:21 · UBG). Paweł i Sylas śpiewali Bogu o północy, z nogami w dybach (Dz 16:24-2524Otrzymawszy taki rozkaz, wtrącił ich do wewnętrznego lochu, a ich nogi zakuł w dyby.25O północy Paweł i Sylas modlili się i śpiewem chwalili Boga, a więźniowie słyszeli ich.Dz 16:24-25 · UBG). Psalmista mówi do własnej duszy:

Dlaczego się smucisz, moja duszo, i czemu się we mnie trwożysz? Zaufaj Bogu, bo jeszcze będę go wysławiał za jego zbawcze oblicze.

Ps 42:5

Okoliczności zmienia Bóg. Śpiew odwraca twój wzrok od tego, czego się boisz, i kieruje go na Niego, a On jest większy od twojego strachu.

Razem z kościołem

Paweł pisze: „Radujcie się z tymi, którzy się radują, a płaczcie z tymi, którzy płaczą” (Rz 12:1515Radujcie się z tymi, którzy się radują, a płaczcie z tymi, którzy płaczą.Rz 12:15 · UBG). Na spotkaniu wygląda to tak. Kiedy kościół śpiewa o tym, co zrobił Bóg, śpiewasz razem z nim, nawet jeśli sam akurat tej radości nie przeżywasz. Kiedy kościół wyznaje grzechy, pości i płacze przed Panem, uniżasz się razem z nim, nawet jeśli swoje sprawy z Bogiem wyjaśniłeś wcześniej. Możesz wtedy poprosić Boga, żeby pokazał ci to, czego dotąd nie widziałeś. Możesz też modlić się za tych, którzy teraz szukają oczyszczenia.

Czy jest czas płaczu, czy radości, rozstrzyga Bóg. Kiedy Ezdrasz czytał ludowi Prawo, cały lud płakał. Nehemiasz, Ezdrasz i Lewici powiedzieli wtedy, że ten dzień jest poświęcony Bogu, i kazali przestać płakać (Ne 8:99Potem Nehemiasz, to jest Tirszata, i Ezdrasz, kapłan i uczony w Piśmie, oraz Lewici, którzy nauczali lud, powiedzieli do całego ludu: Ten dzień jest poświęcony PANU, waszemu Bogu. Nie smućcie się ani nie płaczcie. Cały lud bowiem płakał, słuchając słowa Prawa.Ne 8:9 · UBG).

I powiedział im: Idźcie, jedzcie tłuste potrawy i pijcie słodki napój, i poślijcie porcje tym, którzy sobie nic nie przygotowali. Dzień ten jest bowiem święty dla naszego PANA. Dlatego nie smućcie się, gdyż radość PANA jest waszą siłą.

Ne 8:10

Ten jeden werset łączy radość z porcjami posłanymi tym, którzy nie mieli nic. Chwała i dobroczynność idą tu razem. Pismo chce, żeby człowiek Boży był „do wszelkiego dobrego dzieła w pełni przygotowany” (2 Tm 3:1717Aby człowiek Boży był doskonały, do wszelkiego dobrego dzieła w pełni przygotowany.2 Tm 3:17 · UBG).

Kiedy nie umiesz się przyłączyć

Bywa, że cały kościół śpiewa, a ty nie umiesz otworzyć ust. Albo wszyscy płaczą nad grzechem, a w tobie nic się nie porusza. Nie potępiaj wtedy siebie i nie oceniaj innych: „nie osądzajmy jedni drugich” (Rz 14:1313A tak już nie osądzajmy jedni drugich, ale raczej uważajcie na to, aby nie dawać bratu powodu do potknięcia się lub upadku.Rz 14:13 · UBG). Zapytaj raczej, co cię zatrzymuje. Dawid prosił Boga, żeby sam go zbadał.

Przeniknij mnie, Boże, i poznaj moje serce; wypróbuj mnie i poznaj moje myśli; I zobacz, czy jest we mnie droga nieprawości, a prowadź mnie drogą wieczną.

Ps 139:23-24

Często (choć nie zawsze) przeszkodą jest dystans do Boga i tak mocne skupienie na tym, co sam przeżywasz, że nie umiesz współczuć innym. Pod spodem bywa uraza albo gorycz. Jezus mówi, żeby zostawić dar przed ołtarzem i najpierw pojednać się z bratem (Mt 5:23-2423Jeśli więc przyniesiesz swój dar na ołtarz i tam przypomnisz sobie, że twój brat ma coś przeciwko tobie;24Zostaw swój dar tam przed ołtarzem, idź i najpierw pojednaj się ze swoim bratem, a potem przyjdź i ofiaruj swój dar.Mt 5:23-24 · UBG). Uraza i gorycz nie pozwalają w pełni iść za Duchem Świętym, który raz prowadzi kościół do pokuty, a raz do radości. Jak się ich pozbyć, piszemy w artykule „Jak przebaczyć sobie i innym, a co zrobić z żalem do Boga?”, w części „Jak przebaczyć, kiedy nie umiesz?”.

Uwielbienie w walce duchowej

W kościele często się mówi, że „uwielbienie jest bronią”. Zobaczmy, ile z tego jest w Piśmie. Jest sporo, tylko mniej, niż się czasem słyszy.

Psalm 149 łączy chwałę z mieczem w jednym zdaniu.

Niech chwała Boża będzie na ich ustach, a miecz obosieczny w ich rękach;

Ps 149:6

Są też inne miejsca. Izajasz opisuje sąd nad Asyrią jako uderzenie, któremu towarzyszą bębny i harfy (Iz 30:3232I każde uderzenie utwierdzoną rózgą, którą go PAN uderzy, zadane będzie z bębnami i harfami. A w srogich bitwach będzie walczyć z nim.Iz 30:32 · UBG). Jozafat wygrywa bitwę bez walki, przy grze Dawida zły duch odstępował od Saula (1 Sm 16:2323A gdy zły duch od Boga zstępował na Saula, Dawid brał harfę i grał swą ręką melodię. Wtedy Saul doznawał ulgi i czuł się lepiej, a zły duch odchodził od niego.1 Sm 16:23 · UBG), a po pieśni Pawła i Sylasa chwieją się fundamenty więzienia. Wystarczy to, żeby powiedzieć, że Pismo wiąże chwałę z tym, co rozstrzyga się w świecie duchowym.

Tekst nie mówi natomiast, że uwielbienie samo w sobie ma moc. W każdym z tych przypadków działa Bóg. Chwała jest miejscem, w którym On działa, a nie przyczyną tego działania. To Pan zastawił zasadzkę. To ręka Pana spoczęła na proroku. To Bóg rozwiązał więzy. Narzędzie w ręku Boga to co innego niż mechanizm w ręku człowieka.

Nie mówi też, że każda trudność jest walką, którą wygrywa się śpiewem. Jozafat usłyszał, że ta konkretna walka nie jest jego. Innym razem ten sam Jozafat usłyszał przez Elizeusza: „Wyda także Moabitów w wasze ręce” (2 Krl 3:1818Ale to jeszcze mało w oczach PANA. Wyda także Moabitów w wasze ręce.2 Krl 3:18 · UBG), a tę bitwę trzeba było stoczyć (2 Krl 3:2424A gdy przyszli do obozu Izraela, Izraelici powstali i pobili Moabitów, tak że ci uciekali przed nimi. Oni zaś szli naprzód, bijąc Moabitów.2 Krl 3:24 · UBG). I nie mówi nigdzie, że głośniej znaczy skuteczniej. Ta myśl wchodzi bocznymi drzwiami i jest groźna, bo z niej wynika, że przełom zależy od natężenia dźwięku.

Stąd prosty wniosek: uwielbienie działa jako broń wtedy, gdy jest odpowiedzią na usłyszane słowo, a nie próbą wymuszenia słowa. Kolejność z 2 Krn 20 trzeba zapamiętać w całości: strach, post, wołanie, słowo Boże, pokłon, śpiew, działanie Boga. Kto zaczyna od punktu szóstego, robi coś innego.

Słowa w duchu i owoc, którego nie widać

W czasie uwielbienia padają słowa, które nie są skierowane do drugiego człowieka. Mówimy je w duchu, a przez nasze usta Bóg wypowiada to, co sam chce powiedzieć. Najlepiej widać to przy modlitwie i śpiewie w językach.

Ten bowiem, kto mówi obcym językiem, nie mówi ludziom, ale Bogu, bo nikt go nie rozumie. On zaś w duchu mówi tajemnice.

1 Kor 14:2

W dniu Pięćdziesiątnicy uczniowie mówili innymi językami tak, jak im Duch pozwalał mówić (Dz 2:44I wszyscy zostali napełnieni Duchem Świętym, i zaczęli mówić innymi językami, tak jak im Duch pozwalał mówić.Dz 2:4 · UBG). Słowa dawał Duch. Zgadza się to z kolejnością z 2 Krn 20: i tutaj śpiewamy to, co przyszło od Boga. Tym razem po prostu nie znamy treści.

Paweł pisze o tym bez ogródek. Kiedy modli się obcym językiem, jego duch się modli, ale rozum nie odnosi korzyści (1 Kor 14:1414Jeśli bowiem modlę się obcym językiem, mój duch się modli, ale mój rozum nie odnosi korzyści.1 Kor 14:14 · UBG). Rozum nie wie, o co szło, i nie widzi, co z tego wyszło. Paweł nie wyciąga z tego wniosku, że trzeba przestać: „Będę śpiewał duchem, będę też śpiewał i rozumem” (1 Kor 14:1515Cóż więc? Będę się modlił duchem, będę się też modlił i rozumem. Będę śpiewał duchem, będę też śpiewał i rozumem.1 Kor 14:15 · UBG). Robi jedno i drugie.

Słowo, które wychodzi od Boga, coś robi. „On bowiem przemówił i stało się” (Ps 33:99On bowiem przemówił i stało się; on rozkazał i powstało.Ps 33:9 · UBG), a o swoim słowie mówi, że „nie wróci do mnie na próżno, ale uczyni to, co mi się podoba” (Iz 55:1111Tak będzie z moim słowem, które wyjdzie z moich ust: nie wróci do mnie na próżno, ale uczyni to, co mi się podoba, i poszczęści mu się w tym, do czego je poślę.Iz 55:11 · UBG). Jeśli w duchu padło słowo od Niego, w duchu coś się stało, nawet jeśli nie umiemy tego nazwać. I często nie dotyczy to nas.

Podobnie i Duch dopomaga naszej słabości. Nie wiemy bowiem, o co powinniśmy się modlić, jak trzeba, ale sam Duch wstawia się za nami w niewysłowionych westchnieniach. A ten, który bada serca, wie, jaki jest zamysł Ducha, ponieważ według woli Boga wstawia się za świętymi.

Rz 8:26-27

Duch wstawia się za świętymi, a Paweł każe modlić się w Duchu „za wszystkich świętych” (Ef 6:1818We wszelkiej modlitwie i prośbie modląc się w każdym czasie w Duchu, czuwając nad tym z całą wytrwałością i z prośbą za wszystkich świętych;Ef 6:18 · UBG). Owoc może więc wyrosnąć w życiu brata albo siostry z kościoła. Śpiewasz w niedzielę, a we wtorek u kogoś rozwiązuje się sprawa, o której nic nie wiesz. Nikt ci o tym nie powie, bo nikt nie zobaczy związku. Tak samo opisuje Jezus wzrost królestwa.

I mówił: Z królestwem Bożym jest tak, jak gdyby człowiek wrzucił ziarno w ziemię. Czy śpi, czy wstaje, we dnie i w nocy, ziarno wschodzi i rośnie, a on nie wie jak.

Mk 4:26-27

Stąd pokusa, którą zna każdy, kto dłużej uwielbia Boga: „modlę się językami, śpiewam i nic z tego nie widzę”. To samo dotyczy aktów proroczych w czasie uwielbienia, czyli gestów wykonywanych na Boże polecenie, jak okrzyk pod Jerychem. Skąd się biorą i jak je rozeznać, wyjaśniamy w artykule „Autorytet wierzącego: jak z niego korzystać”. Ludzki umysł mierzy korzyść tym, co zobaczył, a tu często nie zobaczy nic. Nie zniechęcaj się tym. To, co robisz w prostocie serca i w wierze, pod prowadzeniem Ducha Świętego, jest pracą w duchu i buduje królestwo Boże.

A tak, moi mili bracia, bądźcie stali, niezachwiani, zawsze obfitujący w dziele Pana, wiedząc, że wasza praca nie jest daremna w Panu.

1 Kor 15:58

Dlatego uwielbienie jest tak potężną bronią. Śpiew nie działa sam. Działa Bóg, który mówi przez usta swojego ludu i w ten sposób ustanawia w duchu to, czego chce. Nie musimy tego ogarnąć rozumem. Mamy trwać, bo „w swoim czasie żąć będziemy, jeśli nie ustaniemy” (Ga 6:99A w czynieniu dobra nie bądźmy znużeni, bo w swoim czasie żąć będziemy, jeśli nie ustaniemy.Ga 6:9 · UBG).

Sześć powodów, dla których Bóg odrzucał uwielbienie

To najmniej lubiana część tematu i najbardziej potrzebna. W żadnym z tych sześciu przypadków powodem nie była jakość wykonania.

Życie zaprzeczało pieśni

„Oddal ode mnie wrzask waszych pieśni” Bóg mówi nie do pogan, tylko do własnego ludu w środku uroczystego zgromadzenia (Am 5:2323Oddal ode mnie wrzask waszych pieśni, bo nie chcę słuchać dźwięku waszych cytr.Am 5:23 · UBG; Iz 1:11-1711Co mi po mnóstwie waszych ofiar? – mówi PAN. Jestem syty całopaleń baranów i tłuszczu tuczonych zwierząt; nie pragnę krwi cielców, jagniąt i kozłów.12Gdy przychodzicie, by stanąć przede mną, kto od waszych rąk żądał tego, abyście deptali po moich dziedzińcach?13Nie składajcie już więcej daremnych ofiar. Kadzidło wzbudza we mnie odrazę; nowiów i szabatów, zgromadzeń nie mogę znieść – bo to nieprawość, ani uroczystości.14Waszych nowiów i świąt nienawidzi moja dusza. Stały się dla mnie ciężarem; znużyło mnie ich znoszenie.15Gdy wyciągniecie swoje ręce, skryję swoje oczy przed wami. A gdy będziecie mnożyć modlitwy, nie wysłucham, gdyż wasze ręce są pełne krwi.16Obmyjcie się i oczyśćcie; usuńcie sprzed moich oczu zło waszych uczynków; przestańcie źle czynić.17Uczcie się czynić dobrze; szukajcie tego, co sprawiedliwe, wspomagajcie uciśnionego, brońcie sieroty, wstawiajcie się za wdową.Iz 1:11-17 · UBG).

Serce było gdzie indziej niż usta

Mówi więc PAN: Ponieważ ten lud zbliża się do mnie swymi ustami i czci mnie swymi wargami, a jego serce jest daleko ode mnie i jego bojaźń wobec mnie jest wyuczoną przez nakazy ludzi;

Iz 29:13

Jezus cytuje ten werset faryzeuszom tak, jak brzmi w greckim przekładzie Izajasza: „na próżno mnie czczą” (Mt 15:8-98Lud ten przybliża się do mnie swymi ustami i czci mnie wargami, ale ich serce daleko jest ode mnie.9Lecz na próżno mnie czczą, ucząc nauk, które są przykazaniami ludzkimi.Mt 15:8-9 · UBG). Nie „gorzej”, nie „mniej”, tylko na próżno.

Ofiara nic nie kosztowała

Gdy bowiem przyprowadzacie na ofiarę to, co jest ślepe, czyż nie jest to zła rzecz? I gdy przyprowadzacie kulawe i chore, czy to nie jest zła rzecz? Ofiaruj to twemu namiestnikowi, zobaczysz, czy będzie mu się podobać. Czy przyjmie twoją osobę? – mówi PAN zastępów.

Ml 1:8

Sprawdzian Malachiasza jest brutalnie praktyczny: daj to swojemu przełożonemu i zobacz, czy przyjmie. Dziś taką ofiarą bywają resztki czasu, resztki uwagi, resztki sił.

Chwała szła do kogoś innego

Nie chodzi tylko o bożki z drewna. Daniel 3 pokazuje mechanizm: na dźwięk trąby, fletu, harfy i cymbałów wszyscy mieli paść na twarz przed posągiem (Dn 3:55W chwili gdy usłyszycie dźwięk trąby, fletu, harfy, sambuki, psałterionu, cymbałów i wszelkiego instrumentu muzycznego, macie paść i oddać pokłon złotemu posągowi, który wystawił król Nabuchodonozor.Dn 3:5 · UBG). Muzyka jest tam narzędziem fałszywego kultu i jest to jedno z najostrzejszych ostrzeżeń w Piśmie, jak łatwo dźwiękiem pokierować tłumem.

Było oddawane Jemu, ale po swojemu

Złoty cielec, obcy ogień, pierwszy przewóz arki. Wszystkie trzy razy z entuzjazmem.

Było wymuszone przez tych, którzy nie mieli do niego prawa

Bo tam ci, którzy nas wzięli w niewolę, żądali od nas pieśni, a nasi ciemięzcy – radości, mówiąc: Śpiewajcie nam którąś z pieśni Syjonu. Jakże możemy śpiewać pieśń PANA na obcej ziemi?

Ps 137:3-4

Wygnańcy zawiesili harfy na wierzbach. Nie był to bunt ani utrata wiary. Odmówili pieśni ludziom, którzy chcieli jej dla rozrywki. To dobra przestroga, zanim kogoś przyciśniesz, żeby „wreszcie zaczął uwielbiać”.

Co zmieniło się w Nowym Przymierzu, a co zostało?

Zmieniło się pięć rzeczy. Skończyło się pytanie o miejsce: spór Samarytanki dotyczył góry, a Jezus nie wskazał lepszej góry, tylko przeniósł kult do ducha (J 4:21-2421Jezus powiedział do niej: Kobieto, wierz mi, że nadchodzi godzina, gdy ani na tej górze, ani w Jerozolimie nie będziecie czcić Ojca.22Wy czcicie to, czego nie znacie, a my czcimy to, co znamy, ponieważ zbawienie pochodzi od Żydów.23Ale nadchodzi godzina, i teraz jest, gdy prawdziwi czciciele będą czcić Ojca w duchu i w prawdzie. Bo i Ojciec szuka takich, którzy będą go czcić.24Bóg jest duchem, więc ci, którzy go czczą, powinni go czcić w duchu i w prawdzie.J 4:21-24 · UBG). Świątynią jest człowiek, co zmienia całe myślenie o napełnianiu budynków.

I wy sami, jak żywe kamienie, jesteście budowani w duchowy dom, stanowicie święte kapłaństwo, aby składać duchowe ofiary, przyjemne Bogu przez Jezusa Chrystusa.

1 P 2:5

Kapłaństwo jest powszechne. W Starym Przymierzu chwałę w świątyni oddawała wyznaczona grupa Lewitów według rozpisanych zmian. W Nowym każdy wierzący jest kapłanem, a zadaniem całego ludu jest rozgłaszanie cnót Boga (1 P 2:99Lecz wy jesteście rodem wybranym, królewskim kapłaństwem, narodem świętym, ludem nabytym, abyście rozgłaszali cnoty tego, który was powołał z ciemności do swej cudownej światłości;1 P 2:9 · UBG). Co jeszcze należy do ciebie jako wierzącego, pokazujemy w artykule „Kim jestem w Chrystusie: nowa tożsamość”. Ofiara jest jedna i już złożona, więc chwała nie jest przebłaganiem, tylko odpowiedzią. Składamy ją „przez Niego” (Hbr 13:1515Przez niego więc nieustannie składajmy Bogu ofiarę chwały, to jest owoc warg, które wyznają jego imię.Hbr 13:15 · UBG), nie zamiast Niego i nie po to, żeby Go przekonać. Co dokonało się na krzyżu, omawiamy w artykule „Dzieło krzyża: Chrystus wykonał wszystko”. Zmienił się materiał ofiary: zamiast wołów i baranów owoc warg, ciało jako ofiara żywa i dobroczynność.

Nie zmieniły się trzy rzeczy. Formy zostały. Nowy Testament nie znosi ani jednej ze starych: ręce podniesione (1 Tm 2:88Chcę więc, aby mężczyźni modlili się na każdym miejscu, podnosząc ręce czyste, bez gniewu i sporu.1 Tm 2:8 · UBG), kolana (Ef 3:1414Dlatego zginam swoje kolana przed Ojcem naszego Pana Jezusa Chrystusa;Ef 3:14 · UBG), padnięcie na twarz (1 Kor 14:2525I tak zostaną objawione tajemnice jego serca, a on upadnie na twarz, odda pokłon Bogu i wyzna, że prawdziwie Bóg jest w was.1 Kor 14:25 · UBG), psalmy i granie na strunach (Ef 5:1919Rozmawiając z sobą przez psalmy, hymny i pieśni duchowe, śpiewając i grając Panu w swoim sercu;Ef 5:19 · UBG), okrzyk i alleluja (Obj 19). Taniec nie jest w Nowym Testamencie nakazany, ale nigdzie nie jest też odwołany. Wymaganie serca też zostało: to, co Izajasz mówił o wargach bez serca, Jezus powtórzył faryzeuszom (Mt 15:8-98Lud ten przybliża się do mnie swymi ustami i czci mnie wargami, ale ich serce daleko jest ode mnie.9Lecz na próżno mnie czczą, ucząc nauk, które są przykazaniami ludzkimi.Mt 15:8-9 · UBG). I uwielbienie nadal jest publiczne.

Słowo Chrystusa niech mieszka w was obficie ze wszelką mądrością, nauczajcie i napominajcie się wzajemnie przez psalmy, hymny i pieśni duchowe, z wdzięcznością śpiewając w waszych sercach Panu.

Kol 3:16

Ten werset jest najmocniejszym argumentem za pilnowaniem treści pieśni. Skoro śpiew jest formą wzajemnego nauczania, to zły tekst jest złą nauką, tylko podaną z melodią, czyli skuteczniej.

Jak wygląda uwielbienie w niebie?

Objawienie to najobszerniejszy w Piśmie opis uwielbienia, którego nie psuje grzech. Drugi, krótszy, jest w szóstym rozdziale Księgi Izajasza. Sprawdźmy, co w tym opisie jest, a czego nie ma.

Jest nieustanne: cztery stworzenia mówią „Święty, święty, święty” bez odpoczynku, dniem i nocą (Obj 4:88Każde zaś z tych czterech stworzeń miało po sześć skrzydeł dokoła, a wewnątrz były pełne oczu. I bez odpoczynku, dniem i nocą mówią: Święty, święty, święty, Pan Bóg Wszechmogący, ten, który był i który jest, i który ma przyjść.Obj 4:8 · UBG). Ta sama treść bez końca nie nudzi tam nikogo, bo chwały Bożej nie da się wyczerpać. Ma ustaloną treść, a nie ustalony repertuar: pieśni są krótkie i wyliczają, kim Bóg jest i co zrobił.

Godzien jesteś, Panie, wziąć chwałę i cześć, i moc, ponieważ ty stworzyłeś wszystko i z twojej woli trwa i zostało stworzone.

Obj 4:11

I śpiewali nową pieśń: Godzien jesteś wziąć księgę i otworzyć jej pieczęcie, ponieważ zostałeś zabity i odkupiłeś nas dla Boga przez swoją krew z każdego plemienia, języka, ludu i narodu. I uczyniłeś nas dla naszego Boga królami i kapłanami, i będziemy królować na ziemi.

Obj 5:9-10

Zwróć uwagę na wyraz „ponieważ”. Obie pieśni podają powód i to jest cały wzorzec treści: najpierw kim jesteś, potem co zrobiłeś.

Jest cielesne: starsi upadają na twarze i rzucają korony przed tronem, czyli oddają to, co dostali (Obj 4:1010Upadło dwudziestu czterech starszych przed zasiadającym na tronie i oddało pokłon żyjącemu na wieki wieków, i rzucało swoje korony przed tronem, mówiąc:Obj 4:10 · UBG). Jest wielojęzyczne i ogromne, z każdego narodu i języka (Obj 7:99Potem zobaczyłem, a oto wielki tłum, którego nikt nie mógł policzyć, z każdego narodu, plemienia, ludu i języka, który stał przed tronem i przed Barankiem ubrani w białe szaty, a palmy w ich rękach.Obj 7:9 · UBG). Ma instrumenty, bo harfy pojawiają się trzy razy (Obj 5:88A gdy wziął księgę, cztery stworzenia i dwudziestu czterech starszych upadło przed Barankiem, a każdy z nich miał harfę i złote czasze pełne wonności, którymi są modlitwy świętych.Obj 5:8 · UBG; Obj 14:22I usłyszałem z nieba głos jakby głos wielu wód i jakby głos wielkiego gromu. I słyszałem głos harfiarzy grających na swoich harfach.Obj 14:2 · UBG; Obj 15:22I zobaczyłem jakby morze szklane zmieszane z ogniem i tych, którzy odnieśli zwycięstwo nad bestią, nad jej wizerunkiem, nad jej znamieniem i nad liczbą jej imienia, stojących nad szklanym morzem, mających harfy Boga.Obj 15:2 · UBG). Jest głośne, bo głos tłumu brzmi jak głos wielu wód i potężnych gromów (Obj 19:66I usłyszałem jakby głos wielkiego tłumu i jakby głos wielu wód, i jakby głos potężnych gromów mówiących: Alleluja, bo objął królestwo Pan Bóg Wszechmogący.Obj 19:6 · UBG). I jest w nim miejsce na ciszę: po otwarciu siódmej pieczęci w niebie zapadła cisza na około pół godziny (Obj 8:11A gdy otworzył siódmą pieczęć, nastała w niebie cisza na około pół godziny.Obj 8:1 · UBG).

Czego w tym opisie nie ma: sceny, prowadzącego, programu i kolejności utworów. Prowadzenie przechodzi z grupy na grupę, raz starsi, raz aniołowie, raz zwycięzcy, raz całe stworzenie.

Kto uwielbia, a kto prowadzi?

Wezwanie jest skierowane do wszystkich bez wyjątku. Psalm 148 wywołuje po kolei aniołów, słońce, księżyc, gwiazdy, głębiny, ogień, grad, śnieg, wiatr, góry, drzewa, zwierzęta, ptaki, królów, sędziów, młodzieńców, starców i dzieci. Psalm 150 kończy się zdaniem, które nie zostawia nikomu wymówki: „niech wszystko, co oddycha, chwali PANA”. Objawienie dodaje: „i mali, i wielcy” (Obj 19:55A od tronu rozległ się głos, który mówił: Chwalcie naszego Boga wszyscy jego słudzy i ci, którzy się go boicie, i mali, i wielcy.Obj 19:5 · UBG). Jedyny warunek podany w Ps 150:66Niech wszystko, co oddycha, chwali PANA. Alleluja.Ps 150:6 · UBG to oddychanie, więc nikt nie jest zwolniony z uwielbienia: ani z powodu temperamentu, ani wieku, ani braku słuchu.

Prowadzenie natomiast jest w Piśmie funkcją, nie przywilejem, i wygląda zaskakująco surowo. Śpiewaków wyznaczał Dawid razem z dowódcami wojska, a to, co robili, Pismo nazywa prorokowaniem (1 Krn 25:11Dawid wraz z dowódcami wojska przydzielił do służby synów Asafa, Hemana i Jedutuna, którzy mieli prorokować przy harfach, cytrach i cymbałach. A oto liczba pełniących tę służbę:1 Krn 25:1 · UBG). Kenaniasz dostał tę służbę z konkretnego powodu.

A Kenaniasz, naczelnik Lewitów, odpowiadał za pieśni. Kierował śpiewaniem, bo był uzdolniony.

1 Krn 15:22

Mieli stawać rano i wieczorem, codziennie (1 Krn 23:3030Mieli stawać każdego poranka, by dziękować PANU i wychwalać go, i tak samo wieczorem;1 Krn 23:30 · UBG), służba była rozpisana na zmiany (2 Krn 8:1414I ustanowił według rozporządzenia Dawida, swojego ojca, zmiany kapłanów w ich służbie oraz Lewitów w ich obowiązkach, aby chwalili Boga i służyli przy kapłanach według ustalonego porządku każdego dnia. Odźwiernych też ustanowił według ich zmian przy każdej bramie. Taki bowiem był rozkaz Dawida, męża Bożego.2 Krn 8:14 · UBG), a stali przed arką, nie przed ludem (1 Krn 16:44Ustanowił też niektórych Lewitów sługami przed arką PANA, aby wspominali i chwalili go, i dziękowali PANU, Bogu Izraela:1 Krn 16:4 · UBG). Ten ostatni punkt jest w praktyce najważniejszy. Lewici stali twarzą do miejsca, w którym był Bóg. Współczesny układ sali odwraca ten kierunek fizycznie i łatwo odwraca go też w głowie. Usługujemy Bogu, a ludzie są tego świadkami, nie odwrotnie.

Co z tym zrobić w tym tygodniu?

• Zacznij od poznania, nie od nastroju. Kiedy jest sucho, pierwsze pytanie brzmi „co ja o Nim ostatnio zobaczyłem?”. Najprostsze lekarstwo podaje Psalm 145: opowiadaj Jego dzieła, najlepiej na głos (Ps 145:66I będą mówić o mocy twoich straszliwych czynów, a ja będę opowiadać twoją wielkość.Ps 145:6 · UBG). Wyliczanie tego, co zrobił, to w Psalmach zwykły rozbieg.
• Śpiewaj Pismem. Weź psalm albo jeden werset i wyśpiewaj go. To najstarsza i najbezpieczniejsza metoda, bo tekst jest sprawdzony z góry.
• Zdecyduj przed, nie w trakcie. Ofiara chwały jest wyborem, nie reakcją. Zanim wejdziesz na spotkanie albo otworzysz usta w domu, powiedz sobie, że będziesz to robił niezależnie od tego, co czujesz. To jedyna część, która zależy od ciebie.
• Zaangażuj ciało. Nie po to, żeby zaliczyć gesty, tylko dlatego, że ciało i duch należą do Boga tak samo (1 Kor 6:2020Drogo bowiem zostaliście kupieni. Wysławiajcie więc Boga w waszym ciele i w waszym duchu, które należą do Boga.1 Kor 6:20 · UBG), a ciało niezaangażowane zwykle przeciąga uwagę na siebie.
• Nie zostawiaj tego na niedzielę. Pismo podaje rano, wieczorem, o północy, na posłaniu, siedem razy dziennie i nieustannie. Nie podaje „raz w tygodniu przez czterdzieści minut”.
• Idź za czasem, który daje Bóg. Raduj się z radującymi, płacz z płaczącymi, a kiedy ktoś potrzebuje chleba, daj mu chleb (Rz 12:1515Radujcie się z tymi, którzy się radują, a płaczcie z tymi, którzy płaczą.Rz 12:15 · UBG; Jk 2:15-1615Gdyby brat albo siostra nie mieli się w co ubrać i brakowałoby im codziennego pożywienia;16A ktoś z was powiedziałby im: Idźcie w pokoju, ogrzejcie się i najedzcie, a nie dalibyście im tego, czego potrzebuje ciało, jaki z tego pożytek?Jk 2:15-16 · UBG).
• Pilnuj tekstu. Jeśli wybierasz pieśni, umiej wskazać, na czym w Piśmie opiera się każde zdanie, które sala ma wyśpiewać. Jeśli tylko śpiewasz, masz prawo zamilknąć na zdaniu, którego nie możesz przed Bogiem powiedzieć uczciwie.
• Sprawdź życie, zanim sprawdzisz nagłośnienie. Amos 5 i Izajasz 1 mówią, że odrzucone uwielbienie ma zwykle powód poza salą. Pierwszą poprawką jest sprawiedliwość wobec ludzi, a nie lepszy zespół.
• Chwal, kiedy jesteś w dybach. Nie dlatego, że cierpienie jest lepsze, tylko dlatego, że tam ofiara naprawdę kosztuje i tam ktoś zawsze słucha.
• Wróć i podziękuj. Dziewięciu poszło dalej, jeden wrócił i tylko on usłyszał „Twoja wiara cię uzdrowiła”. Powrót z chwałą po tym, jak Bóg coś zrobił, jest w Piśmie osobnym, nazwanym aktem.

Na koniec coś z naszego podwórka. Śpiewamy w mieszkaniach, przy gitarze, bez sceny i bez świateł. Pierwsze wieczory bywają niezręczne, bo nie ma się za czym schować. Po kilku tygodniach okazuje się, że to była zaleta: kiedy nie ma oprawy, dużo szybciej widać, czy się w ogóle ma co Bogu powiedzieć.

Co czytać i czym śpiewać dalej?

Teksty i nagrania pieśni, które śpiewamy, są na stronie z naszymi pieśniami. W odtwarzaczu można ściszyć wokal i śpiewać samemu. Jeśli ten tekst zastał cię przed pierwszym krokiem, zacznij od ewangelii o królestwie Bożym i od modlitwy grzesznika. Potem czytaj po kolei o dziele krzyża, o pokucie, o tym, czy wiara jest darem, czy warunkiem, o chrzcie wodnym, o tym, kim jesteś w Chrystusie, i o autorytecie wierzącego. Chwała bywa też bronią, którą burzy się twierdze w myśleniu, także w chorobie. Piszemy o tym w artykule „Uzdrowienie w Biblii: czym jest i jak je przyjąć”. Krótkie streszczenie tego, w co wierzymy, mieści się w wyznaniu wiary.