Uwielbienie w Biblii: czym jest i jak je oddawać

Uwielbienie to oddawanie Bogu chwały: mówienie i pokazywanie, kim On jest i co zrobił. W Biblii nie jest to nazwa gatunku muzycznego ani punktu programu przed kazaniem. Jest to coś, co człowiek Bogu daje, i co da się oddać głosem, ciałem, pieniędzmi, pracą i całym życiem.

Ten tekst przechodzi temat od początku do końca: co znaczą słowa, którymi mówi o tym Pismo, co ludzie przez uwielbienie dostawali, jakich warunków Bóg pilnuje, kiedy uwielbienie odrzuca i co się w tym zmieniło po krzyżu. Liczby, które tu podajemy, zostały policzone w tekście, a nie przepisane z kazań: polskie w Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (UBG), hebrajskie w Kodeksie Leningradzkim ze znacznikami Stronga, greckie w wydaniu SBLGNT. Wszystkie cytaty są z UBG.

Słowo „uwielbienie” znaczy w Biblii co innego niż w kościele

W całej UBG rdzeń „uwielbi-” pada 53 razy w 47 wersetach: 19 razy w Starym Testamencie, 28 w Nowym. Tylko cztery z tych miejsc mówią o tym, co robi człowiek oddający Bogu chwałę (Ps 34:33Uwielbiajcie PANA ze mną i wspólnie wywyższajmy jego imię.Ps 34:3 · UBG; 1 Krn 23:55Ponadto – cztery tysiące odźwiernych i cztery tysiące chwalących PANA na instrumentach, które sporządziłem – powiedział Dawid – ku uwielbieniu Boga.1 Krn 23:5 · UBG; Ps 50:1515I wzywaj mnie w dniu utrapienia; wtedy cię wybawię, a ty mnie uwielbisz.Ps 50:15 · UBG; Obj 15:44Któż by się nie bał ciebie, Panie, i nie uwielbił twego imienia? Bo ty jedynie jesteś święty, bo wszystkie narody przyjdą i oddadzą tobie pokłon, bo objawiły się twoje wyroki.Obj 15:4 · UBG). Pozostałe czterdzieści trzy mówią o czymś zupełnie innym: że ktoś zostaje okryty chwałą, staje się ciężki, widoczny, ważny.

Prawica Pana jest uwielbiona w mocy (Wj 15:66Twoja prawica, PANIE, jest uwielbiona w mocy. Twoja prawica, PANIE, starła nieprzyjaciela.Wj 15:6 · UBG). Syn Człowieczy zostaje uwielbiony przez krzyż (J 12:2323A Jezus im odpowiedział: Nadeszła godzina, aby Syn Człowieczy został uwielbiony.J 12:23 · UBG). Piotr ma uwielbić Boga własną śmiercią (J 21:1919Powiedział to, dając znać, jaką śmiercią miał uwielbić Boga. A to powiedziawszy, rzekł mu: Pójdź za mną.J 21:19 · UBG). Bóg uwielbił tych, których usprawiedliwił, czyli uznał za niewinnych (Rz 8:3030Tych zaś, których przeznaczył, tych też powołał, a których powołał, tych też usprawiedliwił, a których usprawiedliwił, tych też uwielbił.Rz 8:30 · UBG). Największe skupisko jest u Jana: piętnaście z tych 47 wersetów to jego Ewangelia i wszystkie mówią o tym, że Ojciec uwielbia Syna, a Syn Ojca. Ani jeden nie dotyczy muzyki.

Powód siedzi w oryginale. Pod polskim „uwielbić” stoją dwa słowa: hebrajskie kabad (uczynić ciężkim, nadać wagę, stąd kabod, chwała) i greckie doxazo (okryć chwałą, pokazać, kim ktoś naprawdę jest). Oba mówią o ujawnianiu wagi Boga, a nie o formie nabożeństwa. Śpiew jest jednym ze sposobów, w jaki ta waga staje się widoczna, ale w słowniku Pisma to nie jest to samo słowo.

Ma to praktyczny skutek. Zdanie „Bóg będzie uwielbiony w tym mieście” znaczy w Biblii „ludzie zobaczą, jaki On jest ciężki”, a nie „będzie tu dobry zespół”. Działa to też w drugą stronę: brak muzyki nie oznacza braku uwielbienia.

Osiem słów hebrajskich i kilkanaście greckich

Skoro polskie „uwielbienie” jest złym punktem wyjścia, trzeba wziąć słowa oryginału. Hebrajski ma ich osiem i każde mówi o czym innym.

• halal (165 razy): jaśnieć, chełpić się kimś, zachowywać się jak szaleniec. Od tego słowa pochodzi „alleluja”, czyli halelu-Jah, „chwalcie Jah”.
• jadah (114): wyciągnąć rękę, wyrzucić coś z siebie; stąd: wyznawać i wysławiać.
• tehillah (58): pieśń chwały, chwała jako to, co się wyśpiewuje.
• zamar (45): szarpać struny, grać i śpiewać jednocześnie.
• todah (32): dziękczynienie, także ofiara dziękczynna.
• szabach (11): wykrzykiwać pochwałę na głos.
• barak (330): uklęknąć, błogosławić.
• szachah (175): zgiąć się, paść twarzą do ziemi.

Do tej listy trzeba dołożyć trzy uwagi, bo bez nich liczby wprowadzają w błąd.

Halal to nie jest „grzecznie pochwalić”. Rdzeń mówi o świeceniu i o zachowaniu, które z boku wygląda na obłęd; tym samym słowem opisane jest udawanie szaleńca. Samo „Alleluja” pada w UBG 26 razy: 22 razy w Psalmach i 4 razy w Objawieniu 19. Nigdzie indziej.

Tehillah stoi w Psalmie 22. To ten werset, na którym opiera się połowa nauczań o uwielbieniu, więc warto zobaczyć, co UBG naprawdę w nim ma.

Ale ty jesteś Święty, mieszkający wśród chwały Izraela.

Ps 22:3

Słowo przetłumaczone tu jako „chwała” to właśnie tehillah, chwała wyśpiewana. Zdanie mówi więc: Bóg mieszka tam, gdzie Jego lud Go wyśpiewuje.

Nie każde z tych słów zawsze dotyczy Boga. Barak i szachah mają wysokie liczby, ale w większości miejsc chodzi o zwykłe błogosławienie i zwykły pokłon przed człowiekiem. Abraham kłania się Hetytom, bracia kłaniają się Józefowi. Dopiero kontekst rozstrzyga.

Grecki ma dwa słowa główne i kilkanaście pomocniczych.

• proskyneo (60 razy): podejść blisko i pochylić się do ziemi.
• doxazo (61): okryć chwałą, pokazać czyjąś wagę.
• eulogeo (41): mówić o kimś dobrze, błogosławić.
• eucharisteo (38): dziękować.
• latreuo (21): pełnić służbę w świątyni.
• agalliao (11): skakać z radości.
• exomologeo (10): wyznawać na głos.
• megalyno (8): czynić wielkim.
• aineo (8): chwalić.
• psallo (5): grać na strunach.
• hymneo (4): zaśpiewać hymn.

W proskyneo, głównym nowotestamentowym słowie na oddawanie czci, nie ma śpiewu. Jest odległość, która się zmniejsza, i postawa ciała, która się zmienia. Dwadzieścia cztery z tych sześćdziesięciu wystąpień to Objawienie, czyli jedna trzecia całego słownictwa czci w Nowym Testamencie mieści się w księdze opisującej niebo.

Najciekawsze jest jednak hymneo. „Zaśpiewać hymn” pada w Nowym Testamencie cztery razy i za każdym razem w sytuacji, w której normalny człowiek nie śpiewa. Jezus z uczniami po ostatniej wieczerzy, w drodze na Górę Oliwną, kilka godzin przed aresztowaniem (Mt 26:3030A gdy zaśpiewali hymn, wyszli ku Górze Oliwnej.Mt 26:30 · UBG; Mk 14:2626A gdy zaśpiewali hymn, wyszli ku Górze Oliwnej.Mk 14:26 · UBG). Paweł i Sylas o północy, poranieni, z nogami w dybach (Dz 16:2525O północy Paweł i Sylas modlili się i śpiewem chwalili Boga, a więźniowie słyszeli ich.Dz 16:25 · UBG). I cytat, w którym mówi sam Chrystus: „pośród zgromadzenia będę ci śpiewał” (Hbr 2:1212Mówiąc: Oznajmię twoje imię moim braciom, pośród zgromadzenia będę ci śpiewał.Hbr 2:12 · UBG). Nowy Testament nie zna hymnu jako punktu programu. Zna go jako to, co się śpiewa przed krzyżem i w więzieniu.

Siedem rzeczy, które Pismo nazywa uwielbieniem

Uwielbienie się oddaje, a nie przeżywa

W potocznym języku uwielbienie jest czymś, co się przeżywa: było mocne, było płaskie, nic nie poczułem. Pismo mówi o nim wyłącznie jako o czymś, co się daje. Nawet czasowniki są jednoznaczne: oddawać chwałę, składać ofiarę, przynosić dary.

Oddajcie PANU, rodziny narodów, oddajcie PANU chwałę i moc. Oddajcie PANU chwałę jego imienia, przynieście dary i wejdźcie do jego przedsionków.

Ps 96:7-8

Jest na to prosty sprawdzian. Powiedz zamiast „uwielbienie” słowa „oddawanie Mu chwały”, a zdanie „dziś było słabe uwielbienie” przestaje mieć sens. Dawanie nie może być słabe dlatego, że dawca nic nie poczuł.

Rośnie dokładnie tak wysoko, jak poznanie Boga

Nikt nie zachwyci się kimś, kogo nie zna. Uwielbienie nie jest osobną umiejętnością, którą się ćwiczy w oderwaniu od reszty; jest funkcją tego, ile z Boga widzisz. Dlatego Pismo tak często łączy chwałę z opowiadaniem, co On zrobił.

Będę wysławiać wspaniałość chwały twojego majestatu i twoje cudowne dzieła. I będą mówić o mocy twoich straszliwych czynów, a ja będę opowiadać twoją wielkość.

Ps 145:5-6

To jest zarazem najbardziej praktyczna diagnoza w całym temacie. Kiedy uwielbienie jest suche, pierwsze pytanie nie brzmi „jak się rozkręcić”, tylko „co ja o Nim ostatnio zobaczyłem”.

Bóg mieszka wśród chwały swojego ludu

Psalm 22:3 mówi, że Święty mieszka wśród chwały Izraela, i stoi tam tehillah, chwała wyśpiewana. Warto zobaczyć, w jakim miejscu psalmu pada to zdanie. Psalm 22 zaczyna się od słów „Boże mój, Boże mój, czemu mnie opuściłeś?”. Zdanie o Bogu mieszkającym wśród chwały jest odpowiedzią człowieka, który właśnie nie czuje Bożej obecności. To nie jest opis udanego nabożeństwa. To jest lina rzucona w ciemności.

Ojciec szuka czcicieli

Ale nadchodzi godzina, i teraz jest, gdy prawdziwi czciciele będą czcić Ojca w duchu i w prawdzie. Bo i Ojciec szuka takich, którzy będą go czcić. Bóg jest duchem, więc ci, którzy go czczą, powinni go czcić w duchu i w prawdzie.

J 4:23-24

Ewangelie mówią o szukającym Bogu dwa razy. Raz, że Syn Człowieczy przyszedł szukać i zbawić to, co zginęło (Łk 19:1010Bo Syn Człowieczy przyszedł, aby szukać i zbawić to, co zginęło.Łk 19:10 · UBG). I drugi raz tutaj: Ojciec szuka czcicieli, czyli ludzi, którzy oddadzą Mu cześć. Nie szuka kaznodziejów, organizatorów ani ofiarodawców. Zdanie pada w rozmowie z kobietą, która ma za sobą pięciu mężów i mieszka z szóstym, w kraju uważanym za religijnie skażony, w środku dnia przy studni. Adresat jest tu równie ważny jak treść.

Angażuje ciało, nie tylko serce

„Ja uwielbiam w sercu” to połowa prawdy. Druga połowa jest taka, że główne nowotestamentowe słowo na oddawanie czci opisuje ruch ciała, a nie stan wewnętrzny. Dochodzą do tego dwa teksty, które mówią o tym wprost.

Drogo bowiem zostaliście kupieni. Wysławiajcie więc Boga w waszym ciele i w waszym duchu, które należą do Boga.

1 Kor 6:20

Paweł pisze z więzienia, że Chrystus będzie uwielbiony w jego ciele, obojętnie, przez życie czy przez śmierć (Flp 1:2020Zgodnie z moim gorliwym oczekiwaniem i nadzieją, że w niczym nie będę zawstydzony, lecz z całą odwagą, jak zawsze, tak i teraz, uwielbiony będzie Chrystus w moim ciele, czy to przez życie, czy przez śmierć.Flp 1:20 · UBG). Nie chodzi o ustalenie obowiązkowego zestawu gestów. Chodzi o to, że ciało i duch należą do Boga tak samo, więc odcinanie jednego od drugiego nie ma w Piśmie podstawy.

Jest ofiarą, więc musi kosztować

Wyrażenie „ofiara chwały” wraca w Piśmie kilka razy i za każdym razem chodzi o coś, czego składający nie ma za darmo.

Przez niego więc nieustannie składajmy Bogu ofiarę chwały, to jest owoc warg, które wyznają jego imię. Nie zapominajcie też o dobroczynności i udzieleniu dóbr, takie bowiem ofiary podobają się Bogu.

Hbr 13:15-16

Autor pisze do ludzi wyrzuconych poza obóz, którym zabrano majątki, i mówi im, że została im ofiara, której już nikt nie odbierze: owoc warg. Zasadę, która za tym stoi, Dawid ujął krótko przy zakupie klepiska pod ołtarz.

Lecz król powiedział do Arawny: Nie, ale koniecznie kupię to od ciebie za pieniądze. Nie będę składać PANU, swojemu Bogu, całopaleń, które nic nie kosztują. Kupił więc Dawid to klepisko i woły za pięćdziesiąt syklów srebra.

2 Sm 24:24

Uwielbienie, które nic nie kosztuje, bo akurat jest nastrój i akurat wszystko się układa, nie jest złe. Jest po prostu tańsze. Najdroższe jest to składane wbrew okolicznościom i właśnie o nim mówi większość przykładów w Piśmie.

Jest stylem życia, a nie punktem programu

Proszę więc was, bracia, przez miłosierdzie Boże, abyście składali wasze ciała jako ofiarę żywą, świętą, przyjemną Bogu, to jest wasza rozumna służba.

Rz 12:1

Grecki wyraz przetłumaczony tu jako „służba” to latreia, słowo z języka świątyni, oznaczające służbę kultową. Paweł bierze najbardziej „nabożeństwowe” słowo, jakie miał, i przykleja je do zwykłego, codziennego ciała. Do tego dochodzi zdanie z 1 Kor 10:31: „czy jecie, czy pijecie, czy cokolwiek innego robicie, wszystko róbcie ku chwale Boga”. To jest definicja uwielbienia w Nowym Przymierzu: nie godzina, tylko życie. Jak to wygląda na co dzień, opisujemy w tekście o tym, co znaczy być uczniem Jezusa.

Co ludzie w Piśmie otrzymywali przez uwielbienie

Zamiast ogólników lista miejsc, w których tekst pokazuje uwielbienie i to, co po nim nastąpiło. Kolejność jest biblijna, nie ważnościowa.

• Mojżesz i Miriam (Wj 15). Pieśń i bębny po przejściu morza. Tę samą pieśń zwycięzcy śpiewają jeszcze w niebie (Obj 15:33I śpiewali pieśń Mojżesza, sługi Boga, i pieśń Baranka: Wielkie i zadziwiające są twoje dzieła, Panie Boże Wszechmogący. Sprawiedliwe i prawdziwe są twoje drogi, o Królu świętych;Obj 15:3 · UBG).
• Izrael pod Jerychem (Joz 6). Okrzyk po siedmiu okrążeniach. Mury runęły.
• Anna (1 Sm 1). Pokłon przed Panem mimo bezpłodności. „PAN wspomniał na nią”, urodził się Samuel.
• Dawid u Saula (1 Sm 16:2323A gdy zły duch od Boga zstępował na Saula, Dawid brał harfę i grał swą ręką melodię. Wtedy Saul doznawał ulgi i czuł się lepiej, a zły duch odchodził od niego.1 Sm 16:23 · UBG). Gra na harfie. Zły duch odstępował od króla.
• Dawid z arką (2 Sm 6). Taniec z całych sił i ofiara co sześć kroków. Błogosławieństwo dla domu i dla ludu.
• Salomon (2 Krn 5). Trąby i śpiewacy jednym głosem. Obłok chwały, kapłani nie mogli usługiwać.
• Jozafat (2 Krn 20). Śpiewacy przed wojskiem. Zwycięstwo bez walki, łupy zbierane trzy dni, pokój w królestwie.
• Ezdrasz (Ezd 3). Okrzyk przy fundamentach świątyni. Odbudowa ruszyła, a okrzyk słychać było z daleka.
• Elizeusz (2 Krl 3). Harfiarz gra na jego prośbę. Ręka Pana, słowo prorocze, woda i zwycięstwo.
• Hiob (Hi 1). Pokłon i błogosławieństwo po stracie wszystkiego. Tekst notuje, że w tym wszystkim nie zgrzeszył (Hi 1:2222W tym wszystkim Hiob nie zgrzeszył ani nie oskarżał Boga o nic niewłaściwego.Hi 1:22 · UBG).
• Dawid (Ps 40). Wołanie, a potem nowa pieśń w ustach. „Wielu to zobaczy i ulęknie się, i zaufa PANU”.
• Izajasz (Iz 6). Zobaczył uwielbienie serafinów. Oczyszczenie warg i posłanie.
• Jonasz (Jon 2). Głos dziękczynienia w brzuchu ryby. Ryba wypluła go na brzeg.
• Trędowaty Samarytanin (Łk 17). Wrócił, chwaląc Boga donośnym głosem. „Twoja wiara cię uzdrowiła”.
• Chromy od urodzenia (Dz 3). Chodził, skakał i chwalił Boga. Zdumienie tłumu, kazanie Piotra, tysiące uwierzyły.
• Kościół w Antiochii (Dz 13). Pełnili służbę Panu i pościli. Duch Święty odłączył Barnabę i Saula do misji.
• Paweł i Sylas (Dz 16). Modlitwa i hymny o północy w dybach. Trzęsienie ziemi, otwarte drzwi, opadłe więzy, nawrócenie strażnika i całego domu.

W kilku z tych miejsc widać mechanizm, więc zatrzymajmy się przy nich dłużej.

Jozafat: zwycięstwo, w którym nikt nie podniósł miecza

To najpełniejszy opis uwielbienia jako narzędzia w całym Piśmie. Wojsko trzech narodów idzie na Judę, król ogłasza post, cały lud staje przed Panem i wtedy pada słowo prorocze.

Który powiedział: Słuchajcie, wszyscy z Judy i mieszkańcy Jerozolimy, i ty, królu Jehoszafacie. Tak mówi do was PAN: Nie bójcie się ani nie lękajcie tego wielkiego mnóstwa, bo nie wasza jest ta walka, ale Boża.

2 Krn 20:15

Potem naradził się z ludem i ustanowił śpiewaków dla PANA, by go chwalili w ozdobie świętobliwości i szli przed wojskiem, mówiąc: Wysławiajcie PANA, bo na wieki trwa jego miłosierdzie. A w tym czasie, gdy oni zaczęli śpiewać i chwalić, PAN zastawił zasadzkę na synów Ammona i Moabu oraz na mieszkańców góry Seir, którzy przyszli przeciw Judzie i zostali pobici.

2 Krn 20:21-22

Skutki tekst wylicza po kolei: wrogowie wybili się nawzajem, łupów było tyle, że zbierano je trzy dni, dolinę nazwano Doliną Beraka, czyli Błogosławieństwa, powrót odbył się z instrumentami, strach Boży padł na okoliczne królestwa, a królestwo miało odtąd pokój (2 Krn 20:23-3023Powstali bowiem synowie Ammona i Moabu przeciwko mieszkańcom góry Seir, aby ich pobić i wytracić. A gdy skończyli z mieszkańcami góry Seir, jeden pomagał drugiemu, aż się wspólnie wytracili.24A kiedy lud Judy przybył do wieży strażniczej, blisko pustyni, spojrzał na to mnóstwo, a oto trupy leżały na ziemi, nikt nie ocalał.25Przyszedł więc Jehoszafat i jego lud, aby zebrać ich łupy. Znaleźli przy nich, pośród zwłok, bardzo dużo bogactwa i kosztownych klejnotów, które zdarli z trupów, tak wiele, że nie mogli tego udźwignąć. Przez trzy dni zbierali te łupy, bo było ich tak dużo.26A w czwartym dniu zebrali się w Dolinie Beraka, bo tam błogosławili PANA. Dlatego nazwano to miejsce Doliną Beraka i tak nazywa się aż do dziś.27Potem zawrócili wszyscy mężczyźni Judy i Jerozolimy, z Jehoszafatem na czele, aby wrócić do Jerozolimy z radością. PAN bowiem ich rozradował z powodu ich wrogów.28I wkroczyli do Jerozolimy z harfami, cytrami i trąbami – do domu PANA.29I strach Boży padł na wszystkie królestwa ziemi, gdy usłyszały, że PAN walczył przeciw wrogom ludu Izraela.30I tak królestwo Jehoszafata żyło w pokoju. Jego Bóg bowiem dał mu odpoczynek ze wszystkich stron.2 Krn 20:23-30 · UBG).

Nie wolno przy tym przeoczyć kolejności: najpierw strach, potem post, potem wołanie, potem słowo prorocze, potem pokłon, a dopiero na końcu śpiew. Śpiewali to, co Bóg właśnie powiedział. Nie zaczęli śpiewać po to, żeby Bóg coś powiedział.

Paweł i Sylas: uwielbienie, którego słuchali inni

O północy Paweł i Sylas modlili się i śpiewem chwalili Boga, a więźniowie słyszeli ich. Nagle powstało silne trzęsienie ziemi, tak że zachwiały się fundamenty więzienia. I natychmiast otworzyły się wszystkie drzwi i wszystkim rozwiązały się więzy.

Dz 16:25-26

Trzy szczegóły łatwo tu minąć. Pierwszy: „a więźniowie słyszeli ich”. Łukasz zapisał publiczność, bo uwielbienie w Filippi było równocześnie ewangelizacją. Drugi: trzęsienie ziemi otwiera drzwi na zawiasach, ale nie rozpina okowów na czyichś rękach, a tekst mówi, że wszystkim rozwiązały się więzy. To osobne działanie Boga w tej samej chwili. Trzeci: wolność objęła cały budynek, nie tylko celę Pawła. To jedyny w Piśmie tak wyraźny przykład, że uwielbienie jednych uwalnia innych, którzy sami nic nie zrobili.

Elizeusz: muzyka przed prorokowaniem

Teraz jednak przyprowadźcie mi harfiarza. A gdy harfiarz grał, spoczęła na nim ręka PANA.

2 Krl 3:15

Prorok jest zły na króla Izraela i wie, że w tym stanie nie usłyszy. Prosi o muzyka. Tekst nie mówi, że muzyka sprowadziła Boga; mówi, że kiedy grała, ręka Pana spoczęła na Elizeuszu. To samo połączenie wraca w spisie służby w świątyni: synowie Asafa, Hemana i Jedutuna mieli prorokować przy harfach, cytrach i cymbałach (1 Krn 25:11Dawid wraz z dowódcami wojska przydzielił do służby synów Asafa, Hemana i Jedutuna, którzy mieli prorokować przy harfach, cytrach i cymbałach. A oto liczba pełniących tę służbę:1 Krn 25:1 · UBG).

Trędowaty, który wrócił

Jezus zaś odezwał się: Czyż nie dziesięciu zostało oczyszczonych? Gdzie jest dziewięciu? Nie znalazł się nikt, kto by wrócił i oddał chwałę Bogu, tylko ten cudzoziemiec. I powiedział do niego: Wstań, idź! Twoja wiara cię uzdrowiła.

Łk 17:17-19

Oczyszczonych zostało dziesięciu. Jeden wrócił oddać chwałę i tylko do niego Jezus mówi zdanie, którego nie powiedział pozostałym. Grecki czasownik w wersecie 19 to sodzo: zbawić, uratować, uczynić całym. Dziewięciu dostało zdrową skórę. Ten jeden dostał więcej, a różnicę zrobił powrót z chwałą.

Antiochia: misja, która wyszła z uwielbienia

A gdy jawnie pełnili służbę Panu i pościli, powiedział im Duch Święty: Odłączcie mi Barnabę i Saula do dzieła, do którego ich powołałem.

Dz 13:2

„Pełnili służbę Panu” to greckie leiturgeo, czasownik z języka świątyni. Nie modlili się o strategię ani o wskazanie kierunku. Usługiwali Bogu, a instrukcja przyszła w środku. Cała misja do pogan, a więc i to, że ten tekst czytasz po polsku, zaczyna się w tym jednym zdaniu.

Czy Bóg daje przez uwielbienie coś, czego nie daje inaczej?

Krótka odpowiedź: Pismo nie zna osobnego magazynu z towarem dostępnym wyłącznie za uwielbienie. Zna natomiast kilka rzeczy, które w praktyce przychodzą tą drogą i żadną inną. Obie połowy tej odpowiedzi są potrzebne, bo błądzi się tu w obie strony.

Czego uwielbienie nie ma na wyłączność

Uzdrowienie. Przychodzi też przez modlitwę starszych z olejem (Jk 5:1414Choruje ktoś wśród was? Niech przywoła starszych kościoła i niech się modlą nad nim, namaszczając go olejem w imię Pana.Jk 5:14 · UBG), przez wiarę chorego (Mk 5:3434A on powiedział do niej: Córko, twoja wiara cię uzdrowiła, idź w pokoju i bądź uzdrowiona ze swojej choroby.Mk 5:34 · UBG), przez samo słowo powiedziane na odległość (Mt 8:1313I powiedział Jezus setnikowi: Idź, a jak uwierzyłeś, tak niech ci się stanie. I o tej godzinie jego sługa został uzdrowiony.Mt 8:13 · UBG). Uwielbienie jest jedną z dróg, nie bramą.

Uwolnienie. Najlepszy dowód leży w tym samym rozdziale, w którym stoi najsłynniejsza historia o uwielbieniu. Zanim Paweł i Sylas zaczęli śpiewać w więzieniu, Paweł uwolnił dziewczynę jednym rozkazem.

A robiła to przez wiele dni. Lecz Paweł, bolejąc nad tym, odwrócił się i powiedział do ducha: Rozkazuję ci w imię Jezusa Chrystusa, abyś z niej wyszedł. I w tej chwili wyszedł.

Dz 16:18

Ten sam rozdział pokazuje więc oba narzędzia obok siebie: rozkaz w imieniu Jezusa i pieśń o północy. O tym pierwszym piszemy osobno w tekście o autorytecie wierzącego.

Znaki towarzyszące. Trzęsienie ziemi też nie jest zarezerwowane dla śpiewu. W Dziejach 4 przychodzi po modlitwie, przy której nikt nie śpiewał: „A gdy oni się modlili, zatrzęsło się miejsce, na którym byli zebrani” (Dz 4:3131A gdy oni się modlili, zatrzęsło się miejsce, na którym byli zebrani, i wszyscy zostali napełnieni Duchem Świętym, i z odwagą głosili słowo Boże.Dz 4:31 · UBG).

Boża obecność. Jezus obiecuje ją dwóm albo trzem zgromadzonym w Jego imię (Mt 18:2020Gdzie bowiem dwaj albo trzej są zgromadzeni w moje imię, tam jestem pośród nich.Mt 18:20 · UBG) i temu, kto zachowuje Jego słowo (J 14:2323Jezus mu odpowiedział: Jeśli ktoś mnie miłuje, będzie zachowywał moje słowo. I mój Ojciec go umiłuje, i przyjdziemy do niego, i u niego zamieszkamy.J 14:23 · UBG). Nigdzie nie jest napisane, że przychodzi dopiero przy trzeciej pieśni.

Pięć rzeczy, które Pismo wiąże właściwie tylko z chwałą

1. Zwycięstwo w walce, która nie jest twoja. Kiedy Pismo pokazuje sytuację, w której lud Boży ma nie walczyć, przewidzianą reakcją jest chwała, a nie strategia. Jozafat usłyszał wprost, że ta walka nie jest jego. Pod Jerychem nie padło ani jedno uderzenie mieczem przed okrzykiem.

2. Wyjście z miejsca, w którym nie da się nic zrobić. Paweł i Sylas mają nogi w dybach. Jonasz jest w brzuchu ryby. Hiob w jeden dzień traci dzieci i majątek. Nigdzie tam nie da się działać, uciec ani niczego naprawić. Sprawne zostają usta.

Ale ja z głosem dziękczynienia będę ci składał ofiary, wypełnię to, co ślubowałem. Od PANA pochodzi wybawienie. Wtedy PAN rozkazał tej rybie, a ona wypluła Jonasza na brzeg.

Jon 2:9-10

3. Świadectwo, którego inne formy pobożności nie dają. Modlitwa jest z natury skryta, Jezus wprost każe zamknąć drzwi. Uwielbienie jest z natury słyszalne i Pismo raz po raz zaznacza, kto je słyszał.

I włożył w moje usta nową pieśń, chwałę dla naszego Boga. Wielu to zobaczy i ulęknie się, i zaufa PANU.

Ps 40:3

4. Wymiana, którą Bóg nazywa po imieniu. Dwa razy Pismo mówi wprost, że coś oddajesz, a coś dostajesz w to miejsce: „szatę chwały zamiast ducha przygnębienia” (Iz 61:33Abym sprawił radość płaczącym w Syjonie i dał im ozdobę zamiast popiołu, olejek radości zamiast smutku, szatę chwały zamiast ducha przygnębienia; i będą nazwani drzewami sprawiedliwości, szczepem PANA, aby był uwielbiony.Iz 61:3 · UBG) oraz płacz zamieniony w taniec.

Mój płacz zmieniłeś w taniec, zdjąłeś ze mnie wór pokutny, a przepasałeś mnie radością; Aby moja chwała śpiewała ci i nie milkła; PANIE, mój Boże, będę cię wysławiać na wieki.

Ps 30:11-12

Zwróć uwagę na kierunek w wersecie 12. Bóg zamienia płacz w taniec po to, żeby chwała nie zamilkła. Cel zamiany jest po Jego stronie.

5. Przemiana przez patrzenie. To najmniej oczywisty punkt i chyba najważniejszy.

Lecz my wszyscy, którzy z odsłoniętą twarzą patrzymy na chwałę Pana, jakby w zwierciadle, zostajemy przemienieni w ten sam obraz, z chwały w chwałę, za sprawą Ducha Pana.

2 Kor 3:18

Uwielbienie jest jedyną czynnością, w której człowiek nic nie robi ze sobą, tylko patrzy na Niego. Prośba kieruje uwagę na potrzebę. Wyznanie grzechu kieruje ją na siebie. Służba na zadanie. Uwielbienie kieruje ją wyłącznie na Boga i tylko w tej pozycji działa zasada z 2 Kor 3:1818Lecz my wszyscy, którzy z odsłoniętą twarzą patrzymy na chwałę Pana, jakby w zwierciadle, zostajemy przemienieni w ten sam obraz, z chwały w chwałę, za sprawą Ducha Pana.2 Kor 3:18 · UBG.

Jedyna rzecz, która o nic nie prosi

Wszystko inne w życiu wiary ma cel poza sobą. Modlitwa czegoś chce. Post czegoś szuka. Studium do czegoś prowadzi. Służba komuś służy. Uwielbienie nie ma celu poza Bogiem i dlatego jest jedyną formą kontaktu z Nim, która nadal ma sens, gdy nie ma już o co prosić. To dlatego pojawia się w dybach, w rybie, na gnoju i w drodze na Getsemane, a nagroda, którą Pismo z nim najczęściej łączy, nie jest rzeczą, tylko Nim samym (Ps 27:44O jedno proszę PANA i o to będę zabiegał: abym mieszkał w domu PANA po wszystkie dni mego życia, abym oglądał piękno PANA i dowiadywał się w jego świątyni.Ps 27:4 · UBG; Ps 73:25-2625Kogo innego mam w niebie? I na ziemi oprócz ciebie w nikim innym nie mam upodobania.26Choć moje ciało i serce ustanie, Bóg jest skałą mego serca i moim dziedzictwem na wieki.Ps 73:25-26 · UBG).

Jedna obietnica przypięta wprost do ofiary chwały

Kto mi ofiaruje chwałę, ten oddaje mi cześć; a temu, kto chodzi prostą drogą, ukażę Boże zbawienie.

Ps 50:23

Werset ma dwa człony i drugi warunek. Chwała jest uczczeniem Boga, ale „ukażę Boże zbawienie” przypięte jest do chodzenia prostą drogą. Cały Psalm 50 jest zresztą mową Boga do ludzi, którzy składali ofiary i jednocześnie żyli źle (Ps 50:16-2116Lecz do niegodziwego Bóg mówi: Po co ogłaszasz moje prawa i masz na ustach moje przymierze;17Skoro nienawidzisz karności i rzucasz za siebie moje słowa?18Gdy widzisz złodzieja, pochwalasz go, i zadajesz się z cudzołożnikami.19Pozwalasz swym ustom źle mówić, a twój język knuje podstępy.20Siedzisz i mówisz przeciwko twemu bratu, obmawiasz syna swej matki.21To czyniłeś, a ja milczałem; sądziłeś, że jestem do ciebie podobny, ale będę cię napominał i postawię ci to przed oczy.Ps 50:16-21 · UBG), więc czytanie tego zdania jak formuły jest czytaniem wbrew psalmowi.

Pięć warunków, których Pismo pilnuje

W duchu

„W duchu” znaczy najpierw: z tej części człowieka, która jest żywa wobec Boga. Jezus mówi to kobiecie w sporze o miejsce, Garizim czy Jerozolima, i odpowiada, że pytanie o miejsce się kończy. Odtąd miejscem jest duch.

Wynikają z tego dwie rzeczy. Nie da się uwielbiać w duchu, jeśli nie jest się w Chrystusie; czcić można wiele rzeczy, ale to jest coś innego. Jeśli nie masz pewności, po której stronie jesteś, zacznij od dobrej nowiny o Królestwie Bożym, a potem od modlitwy, którą można się pomodlić na pierwszy krok. Druga rzecz: emocja nie jest tym samym co duch. Wzruszenie należy do duszy, można je wywołać dobrą melodią i miękkim światłem, i nie jest to grzech. Poznaje się je po tym, że kończy się razem z muzyką.

W prawdzie

„W prawdzie” znaczy: zgodnie z tym, kim Bóg naprawdę jest. Nie zgodnie z tym, co ładnie brzmi i dobrze się rymuje. Ten warunek narusza się najłatwiej, bo naruszenie jest niewidoczne: jeśli w pieśni pada zdanie, którego Pismo nie mówi, śpiewa je cała sala i nikt nie protestuje, a zdanie zostaje w głowach na lata.

Cztery pytania, które warto zadać tekstowi pieśni, zanim się go zaśpiewa:

• Czy to zdanie da się poprzeć wersetem, czy tylko brzmi biblijnie?
• Czy deklaruję coś, czego naprawdę nie robię („wszystko Tobie dziś oddaję”)?
• Czy proszę Boga o rzecz, którą On już dał („przyjdź”, „oczyść”, „bądź z nami”)?
• Kto jest w centrum: On czy moje przeżycie? Ile razy pada „ja”, a ile „Ty”?

To nie jest wezwanie do polowania na herezje w śpiewniku. To jest wezwanie do tego, żeby wiedzieć, co się mówi Bogu, bo śpiew jest mową.

Ze skruszonym sercem

Panie, otwórz moje wargi, a moje usta będą głosić twoją chwałę. Ty bowiem nie pragniesz ofiar, choćbym ci je dał, ani nie przyjmiesz całopalenia. Ofiary dla Boga to duch skruszony; sercem skruszonym i zgnębionym nie wzgardzisz, o Boże!

Ps 51:15-17

Kolejność w wersecie 15 jest odwrotna, niż się zwykle zakłada: najpierw Bóg otwiera wargi, potem usta głoszą chwałę. Dawid pisze to po sprawie Batszeby, czyli w miejscu, w którym nie ma nic do zaoferowania. To jest wzór dla każdego, kto myśli, że najpierw musi się pozbierać, a dopiero potem będzie mógł chwalić. Więcej o samej skrusze i o tym, czym różni się od poczucia winy, jest w tekście o pokucie w Biblii.

Ze sprawiedliwym życiem

Ten warunek Bóg traktuje najostrzej ze wszystkich. Nie mówi „mniej mi się to podoba”, tylko że nienawidzi.

Nienawidzę waszych uroczystych świąt i gardzę nimi, i woń na waszych zgromadzeniach nie jest mi miła. Jeśli bowiem będziecie mi składać całopalenia i swoje ofiary pokarmowe, nie przyjmę ich ani nie wejrzę na ofiary pojednawcze z waszego tuczonego bydła. Oddal ode mnie wrzask waszych pieśni, bo nie chcę słuchać dźwięku waszych cytr. Niech raczej sąd tryska jak woda, a sprawiedliwość jak gwałtowny strumień.

Am 5:21-24

Powodem nie jest zła muzyka ani zła teologia. Powodem jest brak sprawiedliwości w mieście. Ten sam zarzut wraca u Izajasza, gdzie Bóg dodaje szczegół: nie patrzy na wyciągnięte ręce, bo są pełne krwi, i zamiast poprawy nabożeństwa nakazuje bronić sieroty i wstawiać się za wdową (Iz 1:15-1715Gdy wyciągniecie swoje ręce, skryję swoje oczy przed wami. A gdy będziecie mnożyć modlitwy, nie wysłucham, gdyż wasze ręce są pełne krwi.16Obmyjcie się i oczyśćcie; usuńcie sprzed moich oczu zło waszych uczynków; przestańcie źle czynić.17Uczcie się czynić dobrze; szukajcie tego, co sprawiedliwe, wspomagajcie uciśnionego, brońcie sieroty, wstawiajcie się za wdową.Iz 1:15-17 · UBG).

Tylko Jemu i po Jego myśli

Są tu dwa osobne błędy: czcić kogoś innego albo czcić Jego, ale po swojemu. Pierwszy Jezus rozstrzygnął jednym zdaniem na pustyni.

Wtedy Jezus powiedział mu: Idź precz, szatanie! Jest bowiem napisane: Panu, swemu Bogu, będziesz oddawał pokłon i tylko jemu będziesz służył.

Mt 4:10

Jan dwa razy próbował pokłonić się aniołowi i dwa razy usłyszał to samo: „Bogu oddaj pokłon” (Obj 19:1010I upadłem mu do nóg, aby oddać mu pokłon, lecz powiedział mi: Nie rób tego, bo jestem sługą razem z tobą i twoimi braćmi, którzy mają świadectwo Jezusa. Bogu oddaj pokłon, bowiem świadectwem Jezusa jest duch proroctwa.Obj 19:10 · UBG; Obj 22:99Lecz powiedział do mnie: Nie rób tego, bo jestem sługą z tobą i twoimi braćmi prorokami, i z tymi, którzy zachowują słowa tej księgi. Bogu oddaj pokłon.Obj 22:9 · UBG). Bóg mówi o sobie: „mojej chwały nie oddam innemu” (Iz 42:88Ja, PAN, to jest moje imię, a mojej chwały nie oddam innemu ani mojej czci – rzeźbionym posągom.Iz 42:8 · UBG).

Drugi błąd jest subtelniejszy, bo intencja bywa dobra. Złoty cielec pod Synajem nie był kultem obcego boga; Aaron ogłosił przy nim „święto PANA” (Wj 32:55Widząc to, Aaron zbudował przed nim ołtarz i zawołał: Jutro będzie święto PANA.Wj 32:5 · UBG). Ludzie śpiewali i tańczyli na cześć właściwego Boga w sposób, którego On nie zadał. Ta sama zasada wróciła przy synach Aarona, którzy przynieśli ogień, „którego im nie nakazał” (Kpł 10:11A Nadab i Abihu, synowie Aarona, wzięli każdy swoją kadzielnicę, włożyli do nich ogień, nałożyli na nie kadzidła i ofiarowali przed PANEM obcy ogień, którego im nie nakazał.Kpł 10:1 · UBG).

Wówczas Mojżesz powiedział do Aarona: Oto co PAN powiedział: W tych, którzy zbliżają się do mnie, będę uświęcony i będę uwielbiony przed całym ludem. I Aaron zamilkł.

Kpł 10:3

I trzeci raz przy pierwszej próbie przewiezienia arki. Dawid zrobił wtedy wszystko, co dziś nazwalibyśmy dobrym uwielbieniem: cały Izrael grał ze wszystkich sił, były harfy, cytry, bębny, cymbały i trąby (1 Krn 13:88Dawid zaś i cały Izrael grali przed Bogiem ze wszystkich sił, śpiewając przy dźwiękach harf, cytr, bębnów, cymbałów i trąb.1 Krn 13:8 · UBG). Zginął człowiek. Wnioski Dawid wyciągnął dopiero za drugim razem.

Ponieważ za pierwszym razem tego nie uczyniliście, PAN, nasz Bóg, zesłał na nas nieszczęście, bo nie szukaliśmy go tak, jak należy.

1 Krn 15:13

Szczerość i entuzjazm nie zastępują posłuszeństwa. To zdanie jest dziś niepopularne, ale stoi za nim trzy razy ten sam wzorzec.

Sposoby uwielbienia, które Pismo wymienia

Poniżej wszystkie formy, jakie Pismo wprost przypisuje oddawaniu chwały Bogu. To nie jest lista obowiązków, tylko lista tego, co w tekście jest, żeby nikt nie musiał się zastanawiać, czy „wolno”.

Głosem: śpiew (Ps 96:11Śpiewajcie PANU nową pieśń, śpiewaj PANU, cała ziemio!Ps 96:1 · UBG; Ef 5:1919Rozmawiając z sobą przez psalmy, hymny i pieśni duchowe, śpiewając i grając Panu w swoim sercu;Ef 5:19 · UBG), nowa pieśń (Ps 40:33I włożył w moje usta nową pieśń, chwałę dla naszego Boga. Wielu to zobaczy i ulęknie się, i zaufa PANU.Ps 40:3 · UBG; Obj 5:99I śpiewali nową pieśń: Godzien jesteś wziąć księgę i otworzyć jej pieczęcie, ponieważ zostałeś zabity i odkupiłeś nas dla Boga przez swoją krew z każdego plemienia, języka, ludu i narodu.Obj 5:9 · UBG), hymn (Mt 26:3030A gdy zaśpiewali hymn, wyszli ku Górze Oliwnej.Mt 26:30 · UBG; Hbr 2:1212Mówiąc: Oznajmię twoje imię moim braciom, pośród zgromadzenia będę ci śpiewał.Hbr 2:12 · UBG), psalm jako gotowy tekst do śpiewania (Kol 3:1616Słowo Chrystusa niech mieszka w was obficie ze wszelką mądrością, nauczajcie i napominajcie się wzajemnie przez psalmy, hymny i pieśni duchowe, z wdzięcznością śpiewając w waszych sercach Panu.Kol 3:16 · UBG), głośny okrzyk (Joz 6:2020Wtedy lud wydał okrzyk, gdy zadęto w trąby. A kiedy lud usłyszał dźwięk trąb i wydał potężny okrzyk, runęły mury, a lud wszedł do miasta, każdy prosto przed siebie, i zdobyli miasto;Joz 6:20 · UBG; Ezd 3:1111I śpiewali jedni po drugich, chwaląc PANA i dziękując mu za to, że jest dobry – że jego miłosierdzie nad Izraelem trwa na wieki. Cały lud wznosił głośny okrzyk, gdy chwalił PANA za to, że zostały położone fundamenty domu PANA.Ezd 3:11 · UBG), radosne wykrzykiwanie (Ps 100:11Radośnie wykrzykujcie PANU, wszystkie ziemie!Ps 100:1 · UBG), dziękczynienie (Ps 100:44Wejdźcie w jego bramy z dziękczynieniem i do jego przedsionków z wychwalaniem; wysławiajcie go, błogosławcie jego imię;Ps 100:4 · UBG; Jon 2:99Ale ja z głosem dziękczynienia będę ci składał ofiary, wypełnię to, co ślubowałem. Od PANA pochodzi wybawienie.Jon 2:9 · UBG), wyznawanie imienia (Hbr 13:1515Przez niego więc nieustannie składajmy Bogu ofiarę chwały, to jest owoc warg, które wyznają jego imię.Hbr 13:15 · UBG), opowiadanie Bożych dzieł (Ps 145:66I będą mówić o mocy twoich straszliwych czynów, a ja będę opowiadać twoją wielkość.Ps 145:6 · UBG), śpiewanie duchem i rozumem (1 Kor 14:1515Cóż więc? Będę się modlił duchem, będę się też modlił i rozumem. Będę śpiewał duchem, będę też śpiewał i rozumem.1 Kor 14:15 · UBG), samo „alleluja” (Ps 150:66Niech wszystko, co oddycha, chwali PANA. Alleluja.Ps 150:6 · UBG; Obj 19:1-61Potem usłyszałem donośny głos wielkiego tłumu ludzi w niebie, który mówił: Alleluja! Zbawienie i chwała, i cześć, i moc Panu, naszemu Bogu.2Bo jego wyroki są prawdziwe i sprawiedliwe, gdyż osądził wielką nierządnicę, która skaziła ziemię swoim nierządem, i pomścił krew swoich sług z jej ręki.3I powtórnie powiedzieli: Alleluja! A jej dym wznosi się na wieki wieków.4I upadło dwudziestu czterech starszych i cztery stworzenia, i oddali pokłon Bogu zasiadającemu na tronie, mówiąc: Amen! Alleluja!5A od tronu rozległ się głos, który mówił: Chwalcie naszego Boga wszyscy jego słudzy i ci, którzy się go boicie, i mali, i wielcy.6I usłyszałem jakby głos wielkiego tłumu i jakby głos wielu wód, i jakby głos potężnych gromów mówiących: Alleluja, bo objął królestwo Pan Bóg Wszechmogący.Obj 19:1-6 · UBG).

Ciałem: wznoszenie rąk (Ps 63:44Tak błogosławić cię będę póki żyję, wzniosę swe ręce w imię twoje.Ps 63:4 · UBG; 1 Tm 2:88Chcę więc, aby mężczyźni modlili się na każdym miejscu, podnosząc ręce czyste, bez gniewu i sporu.1 Tm 2:8 · UBG), klękanie (Ps 95:66Chodźcie, oddajmy pokłon i padajmy przed nim; klęknijmy przed PANEM, naszym Stwórcą.Ps 95:6 · UBG), padanie na twarz (2 Krn 7:33Wszyscy synowie Izraela, widząc spadający ogień i chwałę PANA nad domem, upadli twarzą do ziemi, na posadzkę, oddali pokłon PANU i chwalili go, mówiąc: Bo jest dobry, bo na wieki trwa jego miłosierdzie.2 Krn 7:3 · UBG; 1 Kor 14:2525I tak zostaną objawione tajemnice jego serca, a on upadnie na twarz, odda pokłon Bogu i wyzna, że prawdziwie Bóg jest w was.1 Kor 14:25 · UBG), pokłon (Ps 29:22Oddajcie PANU chwałę należną jego imieniu, oddajcie PANU pokłon w ozdobie świętości.Ps 29:2 · UBG; Obj 4:1010Upadło dwudziestu czterech starszych przed zasiadającym na tronie i oddało pokłon żyjącemu na wieki wieków, i rzucało swoje korony przed tronem, mówiąc:Obj 4:10 · UBG), taniec (Wj 15:2020Wtedy prorokini Miriam, siostra Aarona, wzięła bęben w rękę, a wszystkie kobiety wyszły za nią z bębnami i w pląsach.Wj 15:20 · UBG; Ps 149:33Niech chwalą jego imię tańcem; niech grają mu na bębnie i na harfie.Ps 149:3 · UBG; 2 Sm 6:1414I Dawid tańczył przed PANEM z całych sił; był przepasany lnianym efodem.2 Sm 6:14 · UBG), klaskanie (Ps 47:11Klaszczcie w dłonie, wszystkie narody, wykrzykujcie Bogu radosnym głosem.Ps 47:1 · UBG), skakanie (Dz 3:88A on zerwał się, wstał i chodził. Wszedł z nimi do świątyni, chodząc, skacząc i chwaląc Boga.Dz 3:8 · UBG), stanie na nocnej straży (Ps 134:11Oto błogosławcie PANA, wszyscy słudzy PANA, którzy nocami stoicie w domu PANA.Ps 134:1 · UBG), ciało jako ofiara żywa (Rz 12:11Proszę więc was, bracia, przez miłosierdzie Boże, abyście składali wasze ciała jako ofiarę żywą, świętą, przyjemną Bogu, to jest wasza rozumna służba.Rz 12:1 · UBG), a także cisza i drżenie (Ha 2:2020PAN jest w swoim świętym przybytku. Niech cała ziemia zamilknie przed nim.Ha 2:20 · UBG).

Instrumentami. Psalm 150 wylicza je w jednym miejscu i jest to najbliższa Pismu instrukcja techniczna, jaką mamy.

Chwalcie go na głośnych trąbach; chwalcie go na cytrze i na harfie. Chwalcie go bębnem i tańcem; chwalcie go na strunach i na fletach. Chwalcie go na głośnych cymbałach; chwalcie go na cymbałach brzęczących. Niech wszystko, co oddycha, chwali PANA. Alleluja.

Ps 150:3-6

Do tego dochodzi jedyna wskazówka o jakości wykonania, jaką Pismo daje muzykom.

Śpiewajcie mu nową pieśń, pięknie i głośno mu grajcie.

Ps 33:3

„Pięknie i głośno” to wszystko. Ani słowa o stylu.

Życiem. O tej warstwie Nowy Testament mówi najwięcej, a nabożeństwa najmniej: ciało oddane jako ofiara żywa (Rz 12:11Proszę więc was, bracia, przez miłosierdzie Boże, abyście składali wasze ciała jako ofiarę żywą, świętą, przyjemną Bogu, to jest wasza rozumna służba.Rz 12:1 · UBG), jedzenie i picie (1 Kor 10:3131Tak więc czy jecie, czy pijecie, czy cokolwiek innego robicie, wszystko róbcie ku chwale Boga.1 Kor 10:31 · UBG), każde słowo i uczynek w imię Jezusa (Kol 3:1717A wszystko, co czynicie w słowie lub w uczynku, wszystko czyńcie w imię Pana Jezusa, dziękując Bogu i Ojcu przez niego.Kol 3:17 · UBG), dobroczynność i dzielenie się dobrami (Hbr 13:1616Nie zapominajcie też o dobroczynności i udzieleniu dóbr, takie bowiem ofiary podobają się Bogu.Hbr 13:16 · UBG), owoc, który wydajemy (J 15:88W tym będzie uwielbiony mój Ojciec, że wydacie obfity owoc; i będziecie moimi uczniami.J 15:8 · UBG), dobre uczynki widziane przez ludzi (Mt 5:1616Tak niech wasza światłość świeci przed ludźmi, aby widzieli wasze dobre uczynki i chwalili waszego Ojca, który jest w niebie.Mt 5:16 · UBG), posłuszeństwo wyznawanej ewangelii (2 Kor 9:1313Gdyż przez doświadczenie tej posługi chwalą Boga za to, że jesteście posłuszni wyznawanej przez siebie ewangelii Chrystusa i hojni w udzielaniu im i wszystkim innym;2 Kor 9:13 · UBG), a nawet cierpienie i śmierć (J 21:1919Powiedział to, dając znać, jaką śmiercią miał uwielbić Boga. A to powiedziawszy, rzekł mu: Pójdź za mną.J 21:19 · UBG; Flp 1:2020Zgodnie z moim gorliwym oczekiwaniem i nadzieją, że w niczym nie będę zawstydzony, lecz z całą odwagą, jak zawsze, tak i teraz, uwielbiony będzie Chrystus w moim ciele, czy to przez życie, czy przez śmierć.Flp 1:20 · UBG; 1 P 4:1616Lecz jeśli cierpi jako chrześcijanin, niech się nie wstydzi, niech raczej chwali Boga z tego powodu.1 P 4:16 · UBG). Te ostatnie pozycje są najmocniejszym argumentem przeciwko zawężaniu tematu do muzyki.

Kiedy. Pismo podaje więcej pór niż jedną godzinę w tygodniu: rano i wieczorem (1 Krn 23:3030Mieli stawać każdego poranka, by dziękować PANU i wychwalać go, i tak samo wieczorem;1 Krn 23:30 · UBG), siedem razy dziennie (Ps 119:164164Chwalę cię siedem razy dziennie za twoje sprawiedliwe sądy.Ps 119:164 · UBG), o północy (Ps 119:6262O północy wstaję, aby wysławiać cię za twoje sprawiedliwe sądy.Ps 119:62 · UBG; Dz 16:2525O północy Paweł i Sylas modlili się i śpiewem chwalili Boga, a więźniowie słyszeli ich.Dz 16:25 · UBG), na posłaniu w nocy (Ps 63:66Gdy cię wspominam na moim posłaniu i rozmyślam o tobie podczas nocnych straży.Ps 63:6 · UBG), dzień po dniu (Ps 96:22Śpiewajcie PANU, błogosławcie jego imię, opowiadajcie o jego zbawieniu dzień po dniu.Ps 96:2 · UBG), nieustannie (Ps 34:11Będę błogosławił PANA w każdym czasie, jego chwała zawsze będzie na moich ustach.Ps 34:1 · UBG; Hbr 13:1515Przez niego więc nieustannie składajmy Bogu ofiarę chwały, to jest owoc warg, które wyznają jego imię.Hbr 13:15 · UBG) i wtedy, gdy akurat jest radość (Jk 5:1313Cierpi ktoś wśród was? Niech się modli. Raduje się ktoś? Niech śpiewa.Jk 5:13 · UBG).

Uwielbienie w walce duchowej

Zdanie „uwielbienie jest bronią” jest w kościele powszechne. Zobaczmy, ile z niego stoi w tekście wprost, bo stoi sporo, tylko nie tyle, ile się czasem mówi.

Psalm 149 łączy chwałę z mieczem w jednym zdaniu.

Niech chwała Boża będzie na ich ustach, a miecz obosieczny w ich rękach;

Ps 149:6

Do tego Izajasz opisuje sąd nad Asyrią jako uderzenie, któremu towarzyszą bębny i harfy (Iz 30:3232I każde uderzenie utwierdzoną rózgą, którą go PAN uderzy, zadane będzie z bębnami i harfami. A w srogich bitwach będzie walczyć z nim.Iz 30:32 · UBG), Jozafat wygrywa bitwę bez walki, przy grze Dawida zły duch odstępował od Saula (1 Sm 16:2323A gdy zły duch od Boga zstępował na Saula, Dawid brał harfę i grał swą ręką melodię. Wtedy Saul doznawał ulgi i czuł się lepiej, a zły duch odchodził od niego.1 Sm 16:23 · UBG), a po pieśni Pawła i Sylasa pękają fundamenty więzienia. To wystarczy, żeby powiedzieć: Pismo łączy chwałę z rozstrzyganiem w sferze duchowej.

Tekst nie mówi natomiast, że uwielbienie samo w sobie ma moc. W każdym z tych miejsc działa Bóg, a chwała jest miejscem, w którym On działa, a nie przyczyną. To Pan zastawił zasadzkę. To ręka Pana spoczęła na proroku. To Bóg rozwiązał więzy. Narzędzie w ręku Boga to co innego niż mechanizm w ręku człowieka.

Nie mówi też, że każda trudność jest walką, którą wygrywa się śpiewem. Jozafat usłyszał, że ta konkretna walka nie jest jego; przy innych okazjach ten sam Bóg kazał tym samym ludziom wziąć miecz. I nie mówi nigdzie, że głośniej znaczy skuteczniej. Ta myśl wchodzi bocznymi drzwiami i jest groźna, bo z niej wynika, że przełom zależy od natężenia dźwięku.

Praktyczny wniosek jest jeden: uwielbienie działa jako broń wtedy, gdy jest odpowiedzią na usłyszane słowo, a nie próbą wymuszenia słowa. Kolejność z 2 Krn 20 warto zapamiętać w całości: strach, post, wołanie, słowo Boże, pokłon, śpiew, działanie Boga. Kto zaczyna od punktu szóstego, robi coś innego.

Sześć powodów, dla których Bóg odrzucał uwielbienie

To najmniej lubiana część tematu i najbardziej potrzebna. W żadnym z tych sześciu przypadków powodem nie była jakość wykonania.

1. Życie zaprzeczało pieśni. „Oddal ode mnie wrzask waszych pieśni” Bóg mówi nie do pogan, tylko do własnego ludu w środku uroczystego zgromadzenia (Am 5:2323Oddal ode mnie wrzask waszych pieśni, bo nie chcę słuchać dźwięku waszych cytr.Am 5:23 · UBG; Iz 1:11-1711Co mi po mnóstwie waszych ofiar? – mówi PAN. Jestem syty całopaleń baranów i tłuszczu tuczonych zwierząt; nie pragnę krwi cielców, jagniąt i kozłów.12Gdy przychodzicie, by stanąć przede mną, kto od waszych rąk żądał tego, abyście deptali po moich dziedzińcach?13Nie składajcie już więcej daremnych ofiar. Kadzidło wzbudza we mnie odrazę; nowiów i szabatów, zgromadzeń nie mogę znieść – bo to nieprawość, ani uroczystości.14Waszych nowiów i świąt nienawidzi moja dusza. Stały się dla mnie ciężarem; znużyło mnie ich znoszenie.15Gdy wyciągniecie swoje ręce, skryję swoje oczy przed wami. A gdy będziecie mnożyć modlitwy, nie wysłucham, gdyż wasze ręce są pełne krwi.16Obmyjcie się i oczyśćcie; usuńcie sprzed moich oczu zło waszych uczynków; przestańcie źle czynić.17Uczcie się czynić dobrze; szukajcie tego, co sprawiedliwe, wspomagajcie uciśnionego, brońcie sieroty, wstawiajcie się za wdową.Iz 1:11-17 · UBG).

2. Serce było gdzie indziej niż usta.

Mówi więc PAN: Ponieważ ten lud zbliża się do mnie swymi ustami i czci mnie swymi wargami, a jego serce jest daleko ode mnie i jego bojaźń wobec mnie jest wyuczoną przez nakazy ludzi;

Iz 29:13

Jezus cytuje ten werset faryzeuszom i dodaje jedno słowo: „na próżno mnie czczą” (Mt 15:8-98Lud ten przybliża się do mnie swymi ustami i czci mnie wargami, ale ich serce daleko jest ode mnie.9Lecz na próżno mnie czczą, ucząc nauk, które są przykazaniami ludzkimi.Mt 15:8-9 · UBG). Nie „gorzej”, nie „mniej”, tylko na próżno.

3. Ofiara nic nie kosztowała.

Gdy bowiem przyprowadzacie na ofiarę to, co jest ślepe, czyż nie jest to zła rzecz? I gdy przyprowadzacie kulawe i chore, czy to nie jest zła rzecz? Ofiaruj to twemu namiestnikowi, zobaczysz, czy będzie mu się podobać. Czy przyjmie twoją osobę? – mówi PAN zastępów.

Ml 1:8

Sprawdzian Malachiasza jest brutalnie praktyczny: daj to swojemu przełożonemu i zobacz, czy przyjmie. Resztki czasu, resztki uwagi, resztki sił.

4. Chwała szła do kogoś innego. Nie chodzi tylko o bożki z drewna. Daniel 3 pokazuje mechanizm: na dźwięk trąby, fletu, harfy i cymbałów wszyscy mieli paść na twarz przed posągiem (Dn 3:55W chwili gdy usłyszycie dźwięk trąby, fletu, harfy, sambuki, psałterionu, cymbałów i wszelkiego instrumentu muzycznego, macie paść i oddać pokłon złotemu posągowi, który wystawił król Nabuchodonozor.Dn 3:5 · UBG). Muzyka jest tam narzędziem fałszywego kultu i jest to jedno z najostrzejszych ostrzeżeń w Piśmie, jak łatwo dźwiękiem pokierować tłumem.

5. Było oddawane Jemu, ale po swojemu. Złoty cielec, obcy ogień, pierwszy przewóz arki. Wszystkie trzy razy z entuzjazmem.

6. Było wymuszone przez tych, którzy nie mieli do niego prawa.

Bo tam ci, którzy nas wzięli w niewolę, żądali od nas pieśni, a nasi ciemięzcy – radości, mówiąc: Śpiewajcie nam którąś z pieśni Syjonu. Jakże możemy śpiewać pieśń PANA na obcej ziemi?

Ps 137:3-4

Wygnańcy zawiesili harfy na wierzbach. Nie było to zbuntowanie ani utrata wiary, tylko odmowa dania pieśni tym, którzy chcieli ją mieć jako rozrywkę. To dobry hamulec, zanim się kogoś przyciśnie, żeby „wreszcie zaczął uwielbiać”.

Co zmieniło się w Nowym Przymierzu, a co zostało

Zmieniło się pięć rzeczy. Skończyło się pytanie o miejsce: spór Samarytanki dotyczył góry, a Jezus nie wskazał lepszej góry, tylko przeniósł kult do ducha (J 4:21-2421Jezus powiedział do niej: Kobieto, wierz mi, że nadchodzi godzina, gdy ani na tej górze, ani w Jerozolimie nie będziecie czcić Ojca.22Wy czcicie to, czego nie znacie, a my czcimy to, co znamy, ponieważ zbawienie pochodzi od Żydów.23Ale nadchodzi godzina, i teraz jest, gdy prawdziwi czciciele będą czcić Ojca w duchu i w prawdzie. Bo i Ojciec szuka takich, którzy będą go czcić.24Bóg jest duchem, więc ci, którzy go czczą, powinni go czcić w duchu i w prawdzie.J 4:21-24 · UBG). Świątynią jest człowiek, co zmienia całą logikę napełniania budynków.

I wy sami, jak żywe kamienie, jesteście budowani w duchowy dom, stanowicie święte kapłaństwo, aby składać duchowe ofiary, przyjemne Bogu przez Jezusa Chrystusa.

1 P 2:5

Kapłaństwo jest powszechne. W Starym Przymierzu chwałę w świątyni oddawała wyznaczona grupa Lewitów według rozpisanych zmian. W Nowym każdy wierzący jest kapłanem, a zadaniem całego ludu jest rozgłaszanie cnót Boga (1 P 2:99Lecz wy jesteście rodem wybranym, królewskim kapłaństwem, narodem świętym, ludem nabytym, abyście rozgłaszali cnoty tego, który was powołał z ciemności do swej cudownej światłości;1 P 2:9 · UBG). Co jeszcze wynika z tego, kim jesteś po tym, jak Bóg cię przyjął, opisujemy w tekście kim jestem w Chrystusie. Ofiara jest jedna i już złożona, więc chwała nie jest przebłaganiem, tylko odpowiedzią; składamy ją „przez Niego” (Hbr 13:1515Przez niego więc nieustannie składajmy Bogu ofiarę chwały, to jest owoc warg, które wyznają jego imię.Hbr 13:15 · UBG), nie zamiast Niego i nie po to, żeby Go przekonać. Co dokładnie zostało wtedy wykonane, rozbieramy w tekście o dziele krzyża. Zmienił się materiał ofiary: zamiast wołów i baranów owoc warg, ciało jako ofiara żywa i dobroczynność.

Nie zmieniły się trzy rzeczy. Formy zostały. Nowy Testament nie znosi ani jednej ze starych: ręce podniesione (1 Tm 2:88Chcę więc, aby mężczyźni modlili się na każdym miejscu, podnosząc ręce czyste, bez gniewu i sporu.1 Tm 2:8 · UBG), kolana (Ef 3:1414Dlatego zginam swoje kolana przed Ojcem naszego Pana Jezusa Chrystusa;Ef 3:14 · UBG), padnięcie na twarz (1 Kor 14:2525I tak zostaną objawione tajemnice jego serca, a on upadnie na twarz, odda pokłon Bogu i wyzna, że prawdziwie Bóg jest w was.1 Kor 14:25 · UBG), psalmy i granie na strunach (Ef 5:1919Rozmawiając z sobą przez psalmy, hymny i pieśni duchowe, śpiewając i grając Panu w swoim sercu;Ef 5:19 · UBG), okrzyk i alleluja (Obj 19). Taniec nie jest w Nowym Testamencie nakazany, ale nigdzie nie jest też odwołany. Wymaganie serca zostało zaostrzone, nie złagodzone: to, co Izajasz mówił o wargach bez serca, Jezus powtórzył słowo w słowo. I uwielbienie nadal jest publiczne.

Słowo Chrystusa niech mieszka w was obficie ze wszelką mądrością, nauczajcie i napominajcie się wzajemnie przez psalmy, hymny i pieśni duchowe, z wdzięcznością śpiewając w waszych sercach Panu.

Kol 3:16

To zdanie jest najmocniejszym argumentem za pilnowaniem treści pieśni. Skoro śpiew jest formą wzajemnego nauczania, to zły tekst jest złą nauką, tylko podaną z melodią, czyli skuteczniej.

Jak wygląda uwielbienie w niebie

Objawienie to najobszerniejszy w Piśmie opis uwielbienia bez skażenia, a drugi, krótszy, jest w Izajasza 6. Sprawdźmy, co w tym opisie jest, a czego nie ma.

Jest nieustanne: cztery stworzenia mówią „Święty, święty, święty” bez odpoczynku, dniem i nocą (Obj 4:88Każde zaś z tych czterech stworzeń miało po sześć skrzydeł dokoła, a wewnątrz były pełne oczu. I bez odpoczynku, dniem i nocą mówią: Święty, święty, święty, Pan Bóg Wszechmogący, ten, który był i który jest, i który ma przyjść.Obj 4:8 · UBG). Ta sama treść bez końca nie jest tam nudą, tylko skutkiem tego, że chwały Bożej nie da się wyczerpać. Ma ustaloną treść, a nie ustalony repertuar: pieśni są krótkie i wyliczają, kim Bóg jest i co zrobił.

Godzien jesteś, Panie, wziąć chwałę i cześć, i moc, ponieważ ty stworzyłeś wszystko i z twojej woli trwa i zostało stworzone.

Obj 4:11

I śpiewali nową pieśń: Godzien jesteś wziąć księgę i otworzyć jej pieczęcie, ponieważ zostałeś zabity i odkupiłeś nas dla Boga przez swoją krew z każdego plemienia, języka, ludu i narodu. I uczyniłeś nas dla naszego Boga królami i kapłanami, i będziemy królować na ziemi.

Obj 5:9-10

Zwróć uwagę na wyraz „ponieważ”. Obie pieśni podają powód i to jest cały wzorzec treści: najpierw kim jesteś, potem co zrobiłeś.

Jest cielesne: starsi upadają na twarze i rzucają korony przed tronem, czyli oddają to, co dostali (Obj 4:1010Upadło dwudziestu czterech starszych przed zasiadającym na tronie i oddało pokłon żyjącemu na wieki wieków, i rzucało swoje korony przed tronem, mówiąc:Obj 4:10 · UBG). Jest wielojęzyczne i ogromne, z każdego narodu i języka (Obj 7:99Potem zobaczyłem, a oto wielki tłum, którego nikt nie mógł policzyć, z każdego narodu, plemienia, ludu i języka, który stał przed tronem i przed Barankiem ubrani w białe szaty, a palmy w ich rękach.Obj 7:9 · UBG). Ma instrumenty, bo harfy pojawiają się trzy razy (Obj 5:88A gdy wziął księgę, cztery stworzenia i dwudziestu czterech starszych upadło przed Barankiem, a każdy z nich miał harfę i złote czasze pełne wonności, którymi są modlitwy świętych.Obj 5:8 · UBG; Obj 14:22I usłyszałem z nieba głos jakby głos wielu wód i jakby głos wielkiego gromu. I słyszałem głos harfiarzy grających na swoich harfach.Obj 14:2 · UBG; Obj 15:22I zobaczyłem jakby morze szklane zmieszane z ogniem i tych, którzy odnieśli zwycięstwo nad bestią, nad jej wizerunkiem, nad jej znamieniem i nad liczbą jej imienia, stojących nad szklanym morzem, mających harfy Boga.Obj 15:2 · UBG). Jest głośne, bo głos tłumu brzmi jak głos wielu wód i potężnych gromów (Obj 19:66I usłyszałem jakby głos wielkiego tłumu i jakby głos wielu wód, i jakby głos potężnych gromów mówiących: Alleluja, bo objął królestwo Pan Bóg Wszechmogący.Obj 19:6 · UBG). I jest w nim miejsce na ciszę: po otwarciu siódmej pieczęci w niebie zapadła cisza na około pół godziny (Obj 8:11A gdy otworzył siódmą pieczęć, nastała w niebie cisza na około pół godziny.Obj 8:1 · UBG).

Czego w tym opisie nie ma: sceny, prowadzącego, programu i kolejności utworów. Prowadzenie przechodzi z grupy na grupę, raz starsi, raz aniołowie, raz zwycięzcy, raz całe stworzenie.

Kto uwielbia, a kto prowadzi

Wezwanie jest skierowane do wszystkich bez wyjątku. Psalm 148 wywołuje po kolei aniołów, słońce, księżyc, gwiazdy, głębiny, ogień, grad, śnieg, wiatr, góry, drzewa, zwierzęta, ptaki, królów, sędziów, młodzieńców, starców i dzieci. Psalm 150 kończy się zdaniem, które nie zostawia nikomu wymówki: „niech wszystko, co oddycha, chwali PANA”. Objawienie dodaje: „mali i wielcy” (Obj 19:55A od tronu rozległ się głos, który mówił: Chwalcie naszego Boga wszyscy jego słudzy i ci, którzy się go boicie, i mali, i wielcy.Obj 19:5 · UBG). Jedyny warunek podany w Ps 150:66Niech wszystko, co oddycha, chwali PANA. Alleluja.Ps 150:6 · UBG to oddychanie, więc nie ma kategorii ludzi zwolnionych z uwielbienia, ani ze względu na temperament, ani na wiek, ani na brak słuchu.

Prowadzenie natomiast jest w Piśmie funkcją, nie przywilejem, i wygląda zaskakująco surowo. Śpiewaków wyznaczał Dawid razem z dowódcami wojska, a ich czynność nazwano prorokowaniem (1 Krn 25:11Dawid wraz z dowódcami wojska przydzielił do służby synów Asafa, Hemana i Jedutuna, którzy mieli prorokować przy harfach, cytrach i cymbałach. A oto liczba pełniących tę służbę:1 Krn 25:1 · UBG). Kenaniasz dostał tę służbę z konkretnego powodu.

A Kenaniasz, naczelnik Lewitów, odpowiadał za pieśni. Kierował śpiewaniem, bo był uzdolniony.

1 Krn 15:22

Mieli stawać rano i wieczorem, codziennie (1 Krn 23:3030Mieli stawać każdego poranka, by dziękować PANU i wychwalać go, i tak samo wieczorem;1 Krn 23:30 · UBG), służba była rozpisana na zmiany (2 Krn 8:1414I ustanowił według rozporządzenia Dawida, swojego ojca, zmiany kapłanów w ich służbie oraz Lewitów w ich obowiązkach, aby chwalili Boga i służyli przy kapłanach według ustalonego porządku każdego dnia. Odźwiernych też ustanowił według ich zmian przy każdej bramie. Taki bowiem był rozkaz Dawida, męża Bożego.2 Krn 8:14 · UBG), a stali przed arką, nie przed ludem (1 Krn 16:44Ustanowił też niektórych Lewitów sługami przed arką PANA, aby wspominali i chwalili go, i dziękowali PANU, Bogu Izraela:1 Krn 16:4 · UBG). Ten ostatni punkt jest praktycznie najważniejszy. Lewici stali twarzą do miejsca, w którym był Bóg. Współczesny układ sali odwraca ten kierunek fizycznie i łatwo odwraca go też w głowie. Usługujemy Bogu, a ludzie są tego świadkami, nie odwrotnie.

Co z tym zrobić w tym tygodniu

Zacznij od poznania, nie od nastroju. Kiedy jest sucho, pierwsze pytanie brzmi „co ja o Nim ostatnio zobaczyłem”. Najprostsze lekarstwo stoi w Ps 145:6: opowiadaj Jego dzieła, najlepiej na głos. Wyliczanie tego, co zrobił, jest w Psalmach standardowym rozbiegiem.

Śpiewaj Pismem. Weź psalm albo jeden werset i wyśpiewaj go. To najstarsza i najbezpieczniejsza metoda, bo tekst jest sprawdzony z góry.

Zdecyduj przed, nie w trakcie. Ofiara chwały jest wyborem, nie reakcją. Zanim wejdziesz na spotkanie albo otworzysz usta w domu, powiedz sobie, że będziesz to robił niezależnie od tego, co czujesz. To jedyna część, która zależy od ciebie.

Zaangażuj ciało. Nie po to, żeby zaliczyć gesty, tylko dlatego, że ciało i duch należą do Boga tak samo (1 Kor 6:2020Drogo bowiem zostaliście kupieni. Wysławiajcie więc Boga w waszym ciele i w waszym duchu, które należą do Boga.1 Kor 6:20 · UBG), a ciało niezaangażowane zwykle przeciąga uwagę na siebie.

Nie zostawiaj tego na niedzielę. Pismo podaje rano, wieczorem, o północy, na posłaniu, siedem razy dziennie i nieustannie. Nie podaje „raz w tygodniu przez czterdzieści minut”.

Pilnuj tekstu. Jeśli wybierasz pieśni, umiej wskazać, na czym w Piśmie opiera się każde zdanie, które sala ma wyśpiewać. Jeśli tylko śpiewasz, masz prawo zamilknąć na zdaniu, którego nie możesz przed Bogiem powiedzieć uczciwie.

Sprawdź życie, zanim sprawdzisz nagłośnienie. Amos 5 i Izajasz 1 mówią, że odrzucone uwielbienie ma zwykle powód poza salą. Pierwszą poprawką jest sprawiedliwość wobec ludzi, a nie lepszy zespół.

Chwal, kiedy jesteś w dybach. Nie dlatego, że cierpienie jest lepsze, tylko dlatego, że tam ofiara naprawdę kosztuje i tam ktoś zawsze słucha.

Wróć i podziękuj. Dziewięciu poszło dalej, jeden wrócił, i tylko on usłyszał zdanie o pełni. Powrót z chwałą po tym, jak Bóg coś zrobił, jest w Piśmie osobnym, nazwanym aktem.

I jedna rzecz na koniec, z naszego podwórka. Śpiewamy w mieszkaniach, przy gitarze, bez sceny i bez świateł. Pierwsze wieczory bywają niezręczne, bo nie ma się za czym schować. Po kilku tygodniach okazuje się, że to była zaleta: kiedy nie ma produkcji, dużo szybciej widać, czy się w ogóle ma co Bogu powiedzieć.

Co czytać i czym śpiewać dalej

Teksty i nagrania pieśni, które śpiewamy, są na stronie uwielbienie; w odtwarzaczu można ściszyć wokal i śpiewać samemu. Jeśli ten tekst zastał cię przed pierwszym krokiem, zacznij od ewangelii o Królestwie Bożym i od modlitwy grzesznika. Dalej po kolei: dzieło krzyża, pokuta w Biblii, wiara: dar czy warunek, chrzest wodny, kim jestem w Chrystusie i autorytet wierzącego. Krótkie streszczenie tego, w co wierzymy, mieści się w wyznaniu wiary.