Jezus skończył się modlić, a jeden z uczniów poprosił: „Panie, naucz nas się modlić” (1A gdy przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, jeden z jego uczniów powiedział do niego: Panie, naucz nas się modlić, tak jak i Jan nauczył swoich uczniów.Łk 11:1 UBG). Jezus nie wygłosił wykładu. Dał uczniom modlitwę na kilka zdań, a jej pierwsze słowo brzmi „Ojcze” (2I powiedział do nich: Gdy się modlicie, mówcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię. Niech przyjdzie twoje królestwo. Niech się dzieje twoja wola na ziemi, tak jak w niebie.Łk 11:2 UBG).
Jezus to Bóg, który stał się człowiekiem (14A to Słowo stało się ciałem i mieszkało wśród nas (i widzieliśmy jego chwałę, chwałę jako jednorodzonego od Ojca), pełne łaski i prawdy.J 1:14 UBG), i nikt nie był bliżej Ojca niż On. A jednak się modlił, czasem przez całą noc (12W tych dniach odszedł na górę, aby się modlić, i spędził całą noc na modlitwie do Boga.Łk 6:12 UBG). Jak myślisz: skoro modlił się On, to czy my też powinniśmy?
Modlitwa w Biblii to rozmowa dziecka z Ojcem. Nie trzeba jej odklepywać i nie da się nią niczego na Bogu wymusić. Masz do niej prawo, bo Bóg przyjął cię do swojej rodziny.
Modlitwa w Biblii: gdzie o niej czytać?
Kto chce uczyć się modlitwy z Biblii, zwykle szuka w niej słowa „modlitwa”. To dobry początek, ale wtedy łatwo przeoczyć wiele ważnych miejsc. Ewangelia Jana ani razu nie używa słowa „modlić się”, a to w niej padają najmocniejsze obietnice wysłuchania.
A o cokolwiek będziecie prosić w moje imię, to uczynię, aby Ojciec był uwielbiony w Synu. Jeśli o coś będziecie prosić w moje imię, ja to uczynię.
J 14:13-14
Jeśli będziecie trwać we mnie i moje słowa będą trwać w was, proście, o cokolwiek chcecie, a spełni się wam.
J 15:7
W tej samej księdze jest też najdłuższa zapisana modlitwa Jezusa, cały siedemnasty rozdział. Tekst nie nazywa jej modlitwą. Jezus mówi w niej: „Ja proszę za nimi” (9Ja proszę za nimi. Nie proszę za światem, ale za tymi, których mi dałeś, bo są twoi.J 17:9 UBG). Jan pisze „prosić” tam, gdzie inni ewangeliści piszą „modlić się”.
Pismo mówi o modlitwie wieloma słowami: wołanie, szukanie Bożego oblicza, wzywanie imienia Pana, proszenie, wstawianie się za kimś, wylewanie serca. Kiedy czytasz Biblię, zwracaj uwagę na każde z nich.
Najwięcej o modlitwie jest u Łukasza: w jego Ewangelii i w Dziejach Apostolskich, które też napisał. To on zapisuje, że Jezus modlił się przy chrzcie (21I stało się tak, że kiedy wszyscy ludzie byli ochrzczeni, również Jezus został ochrzczony, a gdy się modlił, otworzyło się niebo;Łk 3:21 UBG), przed wyborem dwunastu (12W tych dniach odszedł na górę, aby się modlić, i spędził całą noc na modlitwie do Boga.Łk 6:12 UBG), na górze przemienienia (28W jakieś osiem dni po tych mowach wziął ze sobą Piotra, Jana i Jakuba i wszedł na górę, aby się modlić.29A gdy się modlił, zmienił się wygląd jego oblicza, a jego szaty stały się białe i lśniące.Łk 9:28-29 UBG) i za Piotra (31I powiedział Pan: Szymonie, Szymonie, oto szatan wyprosił, żeby was przesiać jak pszenicę.32Lecz ja prosiłem za tobą, żeby nie ustała twoja wiara. Ty zaś, gdy się nawrócisz, utwierdzaj swoich braci.Łk 22:31-32 UBG). Pozostali ewangeliści tych szczegółów nie podają. Jeśli chcesz zobaczyć, jak modlił się Jezus, zacznij od Łukasza.
Biblia rzadko daje polecenie „módl się”. Częściej pokazuje ludzi, którzy się modlą, i to, co z tego wyszło. Definicji modlitwy nie ma w niej ani jednej. Uczysz się więc tak jak uczniowie: zobaczyli, jak modli się Jezus, i jeden z nich poprosił, żeby ich tego nauczył.
Księga Psalmów to zbiór modlitw. Psalm 72 kończy się dopiskiem tego, kto zbierał psalmy: „I tu się kończą modlitwy Dawida, syna Jessego” (20I tu się kończą modlitwy Dawida, syna Jessego.Ps 72:20 UBG). Wiele psalmów to modlitwy zapisane w pierwszej osobie i podane ludowi do powtarzania. Jest w nich radość i wdzięczność, ale też smutek, skarga i pytania, na które człowiek nie zna odpowiedzi.
Skąd bierze się prawo do modlitwy?
Od odpowiedzi na to pytanie zależy, z czym przychodzisz do Boga. To, że możemy się modlić, nie jest oczywiste. Człowiek nie ma naturalnego prawa wstępu do Boga.
Pierwszy raz Biblia mówi o modlitwie po wygnaniu z ogrodu i po zabójstwie Abla: „Wtedy zaczęto wzywać imienia PANA” (26Setowi też urodził się syn i nadał mu imię Enosz. Wtedy zaczęto wzywać imienia PANA.Rdz 4:26 UBG). Wcześniej człowiek nie musiał wołać, bo Bóg przychodził sam. Modlitwa pojawia się w Biblii, kiedy między człowiekiem a Bogiem jest już odległość.
Pierwszy człowiek nazwany w Piśmie modlącym się jest prorokiem i modli się za obcego. Bóg mówi do Abimeleka o Abrahamie: „on jest prorokiem i będzie się modlił za ciebie, a będziesz żył” (7Teraz więc zwróć żonę mężowi, bo on jest prorokiem i będzie się modlił za ciebie, a będziesz żył. Jeśli jej nie zwrócisz, wiedz, że na pewno umrzesz, ty i wszystko, co jest twoje.Rdz 20:7 UBG). Temat modlitwy zaczyna się więc w Biblii od proszenia za innych.
W Nowym Przymierzu prawo wstępu dostają wszyscy. Tę zmianę przyniósł krzyż. Nie dał nowej techniki, tylko nowe miejsce przed Bogiem.
Mając więc wielkiego najwyższego kapłana, który przeszedł przez niebiosa, Jezusa, Syna Bożego, trzymajmy się naszego wyznania. Nie mamy bowiem najwyższego kapłana, który by nie mógł współczuć naszym słabościom, lecz kuszonego we wszystkim podobnie jak my, ale bez grzechu. Przystąpmy więc z ufnością do tronu łaski, abyśmy dostąpili miłosierdzia i znaleźli łaskę ku pomocy w stosownej chwili.
Hbr 4:14-16
Mając więc, bracia, śmiałość, aby przez krew Jezusa wejść do Najświętszego Miejsca; Drogą nową i żywą, którą zapoczątkował dla nas przez zasłonę, to jest przez swoje ciało; I mając wielkiego kapłana nad domem Bożym; Zbliżmy się ze szczerym sercem, w pełni wiary, mając serca oczyszczone od złego sumienia i ciało obmyte czystą wodą.
Hbr 10:19-22
Serce „oczyszczone od złego sumienia” nie jest warunkiem, który musisz spełnić sam, zanim zaczniesz się modlić. Sumienie oczyszcza krew Chrystusa (14To o ileż bardziej krew Chrystusa, który przez Ducha wiecznego ofiarował Bogu samego siebie bez skazy, oczyści wasze sumienie z martwych uczynków, by służyć Bogu żywemu?Hbr 9:14 UBG). Ty przychodzisz szczerze, taki, jaki jesteś.
W Liście do Efezjan pada greckie słowo prosagoge, czyli „dostęp”. W Nowym Testamencie występuje trzy razy (2Dzięki któremu też otrzymaliśmy dostęp przez wiarę do tej łaski, w której trwamy i chlubimy się nadzieją chwały Boga.Rz 5:2 UBG; 18Przez niego bowiem my, obie strony, mamy przystęp w jednym Duchu do Ojca.Ef 2:18 UBG; 12W nim mamy śmiałość i przystęp z ufnością przez wiarę jego.Ef 3:12 UBG) i za każdym razem chodzi o dostęp, który daje nam Chrystus. Ten dostęp jest dany, nie zdobyty.
Przez niego bowiem my, obie strony, mamy przystępPrzypis 1Po grecku προσαγωγή (prosagoge): dostęp. Na królewskim dworze tak nazywano prawo wejścia przed króla. w jednym Duchu do Ojca.
Ef 2:18
Jak wygląda wejście przed króla bez takiego prawa, wiedziała królowa Estera. Kto wszedł do króla perskiego niewezwany, miał zginąć, chyba że król wyciągnął nad nim złote berło (11Wszyscy słudzy króla oraz lud z prowincji królewskich wiedzą, że ktokolwiek – mężczyzna lub kobieta – wejdzie do króla na dziedziniec wewnętrzny, nie będąc wezwany, podlega tylko jednemu prawu – ma zostać zabity, z wyjątkiem tego, nad którym król wyciągnie złote berło, ten zostanie przy życiu. Ale mnie nie wezwano, aby wejść do króla, już od trzydziestu dni.Est 4:11 UBG). Estera weszła, a król wyciągnął berło (2A gdy król zobaczył królową Esterę, stojącą na dziedzińcu, znalazła ona łaskę w jego oczach i król wyciągnął do Estery złote berło, które trzymał w ręku. Estera więc zbliżyła się i dotknęła końca berła.Est 5:2 UBG). Przed Bogiem to berło jest wyciągnięte dla każdego, kto przychodzi przez Chrystusa.
Dostajesz też słowo, którym zwracasz się do Boga.
Gdyż nie otrzymaliście ducha niewoli, aby znowu się bać, ale otrzymaliście Ducha usynowienia, przez którego wołamy: Abba, Ojcze!
Rz 8:15
Abba to aramejskie słowo z domu, takie, jakim dziecko woła ojca. Pada tylko w trzech miejscach: raz w ustach Jezusa w Getsemani (36I powiedział: Abba, Ojcze, dla ciebie wszystko jest możliwe, zabierz ode mnie ten kielich. Jednak niech się stanie nie to, co ja chcę, ale to, co ty.Mk 14:36 UBG) i dwa razy jako to, co Duch wkłada w usta wierzącym (15Gdyż nie otrzymaliście ducha niewoli, aby znowu się bać, ale otrzymaliście Ducha usynowienia, przez którego wołamy: Abba, Ojcze!Rz 8:15 UBG; 6A ponieważ jesteście synami, Bóg posłał do waszych serc Ducha swego Syna, wołającego: Abba, Ojcze!Ga 4:6 UBG).
Krótko: prawo do modlitwy nie jest naturalne i nie jest zasługą. Jest przywilejem, który kosztował krew Jezusa. Dlatego Nowy Testament mówi o modlitwie ze śmiałością. Jeśli nie wiesz, na czym stoisz, przeczytaj najpierw artykuły Dzieło krzyża i Kim jestem w Chrystusie. Modlitwa jest skutkiem tych dwóch rzeczy, a nie sposobem na ich zdobycie.
Czym modlitwa jest, a czym nie jest?
Skoro Biblia nie podaje definicji, trzeba ją złożyć z tego, co mówi o modlitwie. Wychodzi osiem prostych zdań.
1. Jest rozmową z Bogiem, który słucha.
Ty wysłuchujesz modlitwy, dlatego do ciebie przyjdzie wszelkie ciało.
Ps 65:2
Ludzie przychodzą do Boga, bo On słucha. Żeby zacząć, nie trzeba znać żadnej metody.
2. Jest wylewaniem serca, a nie referatem.
Ufajcie mu w każdym czasie, o narody, wylewajciePrzypis 2Po hebrajsku שָׁפַךְ (shaphak): wylewać, na przykład wodę na ziemię. przed nim wasze serca; Bóg jest naszą ucieczką. Sela.
Ps 62:8
Tego samego czasownika używa Anna, kiedy tłumaczy się przed kapłanem: „wylałam swoją duszę przed PANEM” (15Anna zaś odpowiedziała: Nie, mój panie. Jestem kobietą utrapionego ducha. Nie piłam ani wina, ani mocnego napoju, lecz wylałam swoją duszę przed PANEM.1 Sm 1:15 UBG). Lamentacje dodają obraz: „wylewaj swe serce jak wodę przed obliczem Pana” (19Wstań, wołaj w nocy na początku straży, wylewaj swe serce jak wodę przed obliczem Pana. Podnoś do niego swe ręce za duszę swych dzieci, które omdlewają z głodu na rogach wszystkich ulic.Lm 2:19 UBG). Modlitwa w Piśmie to mówienie na głos tego, co boli, a nie gotowa formułka.
3. Nie jest informowaniem Boga. „Wasz Ojciec wie, czego potrzebujecie, zanim go poprosicie” (8Nie bądźcie do nich podobni, gdyż wasz Ojciec wie, czego potrzebujecie, zanim go poprosicie.Mt 6:8 UBG). U Izajasza jest jeszcze mocniej: „zanim zawołają, ja się odezwę” (24I będzie tak, że zanim zawołają, ja się odezwę, gdy jeszcze będą mówić, ja wysłucham.Iz 65:24 UBG). Odpada więc modlitwa, która chce Boga przekonać faktami. Bóg nie potrzebuje informacji.
W tym samym kazaniu Jezus mówi to samo o jedzeniu i ubraniu. Nie trzeba się o nie zamartwiać: „Wie bowiem wasz Ojciec niebieski, że tego wszystkiego potrzebujecie” (31Nie troszczcie się więc, mówiąc: Cóż będziemy jeść? albo: Co będziemy pić? albo: W co się ubierzemy?32Bo o to wszystko poganie zabiegają. Wie bowiem wasz Ojciec niebieski, że tego wszystkiego potrzebujecie.Mt 6:31-32 UBG). A jednak każe prosić o chleb (11Daj nam dzisiaj naszego powszedniego chleba.Mt 6:11 UBG). Skoro Ojciec wie, że chleba ci brakuje, to po co prosić? Wygląda to na sprzeczność, ale chodzi o to, z czym przychodzisz: z ufnością czy z lękiem. Pokazuje to słowo, którego używa Jezus.
Jezus nie uczy błagać o chleb, tylko mówić „daj nam”. Kiedy kogoś o coś błagasz, zakładasz, że możesz tego nie dostać. Myślisz, że musisz sobie na to zasłużyć albo że ten ktoś jest od ciebie tak daleko, że trzeba to od niego wybłagać. „Daj” brzmi zupełnie inaczej. Tak żona mówi do męża: „podaj mi książkę, która leży na stole” albo „daj mi kawałek ze swojego talerza”. Nie zastanawia się, czy dostanie. To, o co prosi, jest w zasięgu ręki, a mąż chętnie jej to poda.
Z tym, o co prosisz Ojca, jest tak samo, tylko widzisz to wiarą. Oczami tego nie zobaczysz, a rozum tego nie ogarnie. Wierzysz jednak, że Ojciec to ma, że chce się tym z tobą podzielić i że jest to w zasięgu twojej ręki. Dlatego przychodzisz do Niego z ufnością i z prostotą dziecka, wyciągasz rękę i mówisz: daj. Czym jest wiara, z którą się tak prosi, wyjaśnia artykuł Wiara Wiara to pewność.
4. Jest jednak warunkiem, żeby otrzymać.
Pożądacie, a nie macie, zabijacie i zazdrościcie, a nie możecie osiągnąć. Toczycie wojny i walki, a nie macie, bo nie prosicie. Prosicie, a nie otrzymujecie, dlatego że źle prosicie, chcąc tym zaspokoić wasze żądze.
Jk 4:2-3
Te dwa zdania padają jedno po drugim i trzeba je czytać razem. Jest coś, czego nie masz, bo nie prosisz, i jest coś, czego nie dostajesz, chociaż prosisz. Jest też coś, o co nie prosisz, a i tak dostajesz. Salomon prosił o mądrość, a Bóg powiedział mu: „Dam ci także to, o co nie prosiłeś, a więc bogactwo i sławę” (13Dam ci także to, o co nie prosiłeś, a więc bogactwo i sławę, tak że wśród królów nie będzie nikogo równego tobie po wszystkie twoje dni.1 Krl 3:13 UBG). Największy dar przyszedł, zanim ktokolwiek o niego poprosił: „gdy jeszcze byliśmy grzesznikami, Chrystus za nas umarł” (8Lecz Bóg okazuje nam swoją miłość przez to, że gdy jeszcze byliśmy grzesznikami, Chrystus za nas umarł.Rz 5:8 UBG).
Skoro Bóg daje niektóre rzeczy bez prośby, to dlaczego o inne trzeba prosić? Chodzi zawsze o wiarę, bo cała rozmowa z Bogiem opiera się na wierze (6Bez wiary zaś nie można podobać się Bogu, bo ten, kto przychodzi do Boga, musi wierzyć, że on jest i że nagradza tych, którzy go szukają.Hbr 11:6 UBG). W jednej sprawie łatwo nam Bogu zaufać, a w innej prawie wcale Mu nie ufamy. Dlatego jedno przychodzi samo, a o drugie musimy prosić. Bywa też, że Bóg daje nam prezent: swoją przychylność, na którą niczym nie zasłużyliśmy, nawet jeśli o nic nie prosiliśmy.
Pomyśl o dwóch sąsiadach. Pierwszy z zasady otwiera każdemu, kto zadzwoni domofonem. Drugi z zasady nie otwiera nikomu, choćby ktoś dzwonił bardzo długo. Jeśli Bóg chce przysłać do nich kogoś z prezentem, u pierwszego nie musi nic robić, bo on otworzy każdemu. Drugiego musi najpierw uprzedzić, żeby tym razem otworzył. Ze złodziejem jest odwrotnie. Drugi sąsiad nie otworzy także jemu, więc Bóg nie musi go ostrzegać. Pierwszego Bóg ostrzega, tak jak ostrzegł we śnie mędrców ze Wschodu, żeby nie wracali do Heroda (12Lecz będąc ostrzeżeni przez Boga we śnie, aby nie wracali do Heroda, powrócili do swojej ziemi inną drogą.Mt 2:12 UBG). A jeśli ktoś z zasady nie słucha ostrzeżeń, może się to dla niego źle skończyć.
Każdy z nas w jednych sprawach z zasady otwiera, a w innych z zasady nie otwiera. Dlatego czasem łatwo przyjmujemy to, co Bóg daje, a czasem Jego dar albo ostrzeżenie przed czymś czy przed kimś z trudem do nas dociera. Punkt trzeci i czwarty nie są więc sprzeczne. Bóg wie, czego potrzebujesz. Prośba nie jest dla Niego informacją, tylko otwiera drzwi tam, gdzie sam trzymasz je zamknięte.
5. Jest ofiarą i tak ją Bóg traktuje. „Niech moja modlitwa będzie przed tobą jak kadzidło” (2Niech moja modlitwa będzie przed tobą jak kadzidło, a podniesienie moich rąk jak wieczorna ofiara.Ps 141:2 UBG). Ten obraz wraca na końcu Biblii już nie jako porównanie, tylko jako opis tego, co jest w niebie.
A gdy wziął księgę, cztery stworzenia i dwudziestu czterech starszych upadło przed Barankiem, a każdy z nich miał harfę i złote czasze pełne wonności, którymi są modlitwy świętych.
Obj 5:8
6. Jest walką, a nie tylko rozmową. Paweł opisuje modlitwę Epafrasa słowem z zawodów sportowych.
Pozdrawia was Epafras, który pochodzi spośród was, sługa Chrystusa, zawsze o to walczącyPrzypis 3Po grecku ἀγωνίζομαι (agonizomai): zmagać się jak zawodnik na arenie. za was w modlitwach, abyście byli doskonali i zupełni we wszelkiej woli Boga.
Kol 4:12
7. Ma być stanem, nie czynnością. „Nieustannie się módlcie” (17Nieustannie się módlcie.1 Tes 5:17 UBG) i „Trwajcie w modlitwie” (2Trwajcie w modlitwie, czuwając na niej z dziękczynieniem;Kol 4:2 UBG). Greckie proskartereo znaczy „trwać niezłomnie przy czymś”. To słowo mówi o wierności dzień po dniu, a nie o jednym długim wieczorze modlitwy.
8. Ćwiczy ducha. W Getsemani uczniowie mają Jezusa tuż obok. Odszedł od nich tylko „na odległość jakby rzutu kamieniem” (41A sam oddalił się od nich na odległość jakby rzutu kamieniem, upadł na kolana i modlił się:Łk 22:41 UBG). A mimo to słyszą, że mają się modlić.
Potem przyszedł do uczniów i zastał ich śpiących, i powiedział do Piotra: Czy nie mogliście przez jedną godzinę czuwać ze mną? Czuwajcie i módlcie się, abyście nie ulegli pokusie. Duch wprawdzie jest ochoczy, ale ciało słabe.
Mt 26:40-41
Jezus sam mówi, po co: duch jest gotów, ale ciało słabe, a próba już nadchodzi. Łukasz zaczyna i kończy tę scenę tym samym zdaniem: „Módlcie się, abyście nie ulegli pokusie” (40Kiedy przyszedł na miejsce, powiedział do nich: Módlcie się, abyście nie ulegli pokusie.Łk 22:40 UBG; 46I powiedział do nich: Czemu śpicie? Wstańcie i módlcie się, abyście nie ulegli pokusie.Łk 22:46 UBG). Uczniowie zasnęli, potem uciekli, a Piotr się zaparł. Sama bliskość Jezusa ich nie utrzymała.
To samo widać przy chłopcu, którego uczniowie nie umieli uwolnić. Byli z Jezusem na co dzień, a kiedy zapytali, dlaczego nie dali rady, wskazał im modlitwę (28A gdy wszedł do domu, jego uczniowie pytali go na osobności: Czemu my nie mogliśmy go wypędzić?29I odpowiedział im: Ten rodzaj demonów nie wychodzi inaczej, jak tylko przez modlitwę i post.Mk 9:28-29 UBG). Przy chłopcu sam się nie modlił, tylko rozkazał duchowi (25A Jezus, widząc, że ludzie się zbiegają, zgromił ducha nieczystego, mówiąc: Duchu niemy i głuchy! Rozkazuję ci, wyjdź z niego i więcej w niego nie wchodź.Mk 9:25 UBG). Modlitwa przygotowuje człowieka wcześniej, zanim przyjdzie próba.
Jeśli zebrać to razem, wychodzi taka definicja. Modlitwa to świadome zwrócenie się człowieka do Boga na podstawie przymierza, w Chrystusie i przez Ducha. Człowiek oddaje w niej Bogu chwałę, wyznaje prawdę o sobie, przynosi Mu sprawy swoje i cudze, a wolę Bożą przyjmuje jako swoją.
Do tego dochodzi jeszcze jeden obraz. Można powiedzieć, że modlitwa to także karmienie człowieka wewnętrznego. Tak jak ciało bez jedzenia słabnie, tak wnętrze bez modlitwy słabnie. Ten obraz ma w Piśmie oparcie. Juda pisze: „budując samych siebie na waszej najświętszej wierze, modląc się w Duchu Świętym” (20Wy jednak, umiłowani, budując samych siebie na waszej najświętszej wierze, modląc się w Duchu Świętym;Jud 1:20 UBG). Paweł prosi, „żeby wasz wewnętrzny człowiek był utwierdzony mocą przez jego Ducha” (16Aby według bogactwa swej chwały sprawił, żeby wasz wewnętrzny człowiek był utwierdzony mocą przez jego Ducha;Ef 3:16 UBG). Granica tego obrazu jest taka: to Bóg umacnia człowieka w modlitwie, a nie modlitwa gromadzi w człowieku moc jak w baterii.
Modlitwa obok jałmużny i postu
W Kazaniu na Górze Jezus mówi po kolei o trzech rzeczach: o jałmużnie, o modlitwie i o poście (1Pilnujcie się, abyście waszej jałmużny nie dawali przed ludźmi po to, aby was widzieli, inaczej nie będziecie mieli nagrody u waszego Ojca, który jest w niebie.2Dlatego, gdy dajesz jałmużnę, nie trąb przed sobą, jak to robią obłudnicy w synagogach i na ulicach, aby ich ludzie chwalili. Zaprawdę powiadam wam: Odbierają swoją nagrodę.3Ale ty, gdy dajesz jałmużnę, niech nie wie twoja lewa ręka, co czyni prawa;4Aby twoja jałmużna pozostała w ukryciu, a twój Ojciec, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie.5A gdy się modlisz, nie bądź jak obłudnicy. Oni bowiem chętnie modlą się, stojąc w synagogach i na rogach ulic, aby ludzie ich widzieli. Zaprawdę powiadam wam: Odbierają swoją nagrodę.6Ale ty, gdy się modlisz, wejdź do swego pokoju, zamknij drzwi i módl się do twego Ojca, który jest w ukryciu, a twój Ojciec, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie.7A modląc się, nie bądźcie wielomówni jak poganie; oni bowiem sądzą, że ze względu na swoją wielomówność będą wysłuchani.8Nie bądźcie do nich podobni, gdyż wasz Ojciec wie, czego potrzebujecie, zanim go poprosicie.9Wy więc tak się módlcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię.10Niech przyjdzie twoje królestwo, niech się dzieje twoja wola na ziemi, tak jak w niebie.11Daj nam dzisiaj naszego powszedniego chleba.12I przebacz nam nasze winy, jak i my przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili.13I nie wystawiaj nas na pokusę, ale wybaw nas od złego; twoje bowiem jest królestwo, moc i chwała na wieki. Amen.14Bo jeśli przebaczycie ludziom ich przewinienia, i wam przebaczy wasz Ojciec niebieski.15Lecz jeśli nie przebaczycie ludziom ich przewinień, to i wasz Ojciec nie przebaczy wam waszych przewinień.16A gdy pościcie, nie miejcie twarzy smutnej jak obłudnicy; szpecą bowiem swoje twarze, aby ludzie widzieli, że poszczą. Zaprawdę powiadam wam: Odbierają swoją nagrodę.17Ale ty, gdy pościsz, namaść sobie głowę i umyj twarz;18Aby nie ludzie widzieli, że pościsz, lecz twój Ojciec, który jest w ukryciu; a twój Ojciec, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie.Mt 6:1-18 UBG). Każdą omawia osobno i przy każdej powtarza to samo zdanie: „twój Ojciec, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie” (4Aby twoja jałmużna pozostała w ukryciu, a twój Ojciec, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie.Mt 6:4 UBG; 6Ale ty, gdy się modlisz, wejdź do swego pokoju, zamknij drzwi i módl się do twego Ojca, który jest w ukryciu, a twój Ojciec, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie.Mt 6:6 UBG; 18Aby nie ludzie widzieli, że pościsz, lecz twój Ojciec, który jest w ukryciu; a twój Ojciec, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie.Mt 6:18 UBG). Modlitwa jest tu obok dwóch innych rzeczy, które Bóg widzi i nagradza. Łączy je postawa: robi się je przed Bogiem, a nie na pokaz.
Anioł mówi to samo innymi słowami rzymskiemu setnikowi Korneliuszowi: „Twoje modlitwy i jałmużny dotarły przed oblicze Boga jako przypomnienie” (4A on uważnie patrzył na niego i będąc przestraszonym, zapytał: Co, Panie? I odpowiedział mu: Twoje modlitwy i jałmużny dotarły przed oblicze Boga jako przypomnienie.Dz 10:4 UBG). Przed Boga dotarło więc także to, co dawał ubogim. Do Boga dochodzą też nasze myśli, zwykłe słowa, czyny i postawa serca. Pisze o tym artykuł Rozmowa z Bogiem.
Rodzaje modlitwy: cztery słowa Pawła i piętnaście form
Pismo nie podaje listy rodzajów modlitwy. Podaje przykłady. Najbliżej listy jest werset, w którym Paweł celowo zestawia cztery greckie słowa.
Zachęcam więc przede wszystkim, aby zanoszone były prośby, modlitwy, wstawiennictwa i dziękczynienia za wszystkich ludzi; Za królów i za wszystkich sprawujących władzę, abyśmy mogli prowadzić życie ciche i spokojne, z całą pobożnością i uczciwością. Jest to bowiem rzecz dobra i miła w oczach Boga, naszego Zbawiciela; Który chce, aby wszyscy ludzie zostali zbawieni i doszli do poznania prawdy. Jeden bowiem jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek Chrystus Jezus;
1 Tm 2:1-5
To są cztery różne rzeczy, nie synonimy:
- prośby (deesis): to, czego mi brakuje;
- modlitwy (proseuche): słowo najszersze, cały zwrot do Boga;
- wstawiennictwa (enteuxis): dosłownie przyjście z petycją do kogoś wyżej postawionego, stąd wstawianie się za kimś;
- dziękczynienia (eucharistia): odpowiedź na to, co już dostałem.
Zwróć uwagę, czym Paweł to uzasadnia. Nie techniką duchową, tylko charakterem Boga: bo Bóg „chce, aby wszyscy ludzie zostali zbawieni”, a między Nim a ludźmi jest jeden pośrednik. Wstawiennictwo ma w Piśmie taki fundament.
Poniżej piętnaście form modlitwy, każda z przykładem z Pisma. Podział ma pomóc w modlitwie. Formy przenikają się i w jednej modlitwie zwykle jest ich kilka.
Modlitwa zwrócona do Boga samego
1. Uwielbienie i chwała. Modlitwa, która o nic nie prosi. Od niej zaczyna się wzór, którego uczy Jezus („niech będzie uświęcone twoje imię”). Wypełnia też wiele psalmów i całe niebo w Objawieniu. Jeśli twoja modlitwa zaczyna się od listy spraw, to tego w niej brakuje. Czym jest uwielbienie w Piśmie i jak je oddawać, wyjaśniamy w artykule Uwielbienie.
2. Dziękczynienie. Paweł często łączy je z wezwaniem do modlitwy i stawia w tym samym zdaniu co prośbę.
Nie troszczcie się o nic, ale we wszystkim przez modlitwę i prośbę z dziękczynieniem niech wasze pragnienia będą znane Bogu. A pokój Boży, który przewyższa wszelkie zrozumienie, będzie strzegł waszych serc i myśli w Chrystusie Jezusie.
Flp 4:6-7
Dziękuje się też wtedy, kiedy odpowiedzi jeszcze nie widać. Jezus podziękował nad pięcioma chlebami, a dopiero potem nakarmił nimi tłum (9Jest tu jeden chłopiec, który ma pięć chlebów jęczmiennych i dwie rybki. Ale cóż to jest na tak wielu?10Wtedy Jezus powiedział: Każcie ludziom usiąść. A było dużo trawy na tym miejscu. Usiedli więc mężczyźni w liczbie około pięciu tysięcy.11Wówczas Jezus wziął te chleby i podziękowawszy, rozdał uczniom, a uczniowie siedzącym. Podobnie i z tych rybek, ile tylko chcieli.J 6:9-11 UBG). Więcej takich przykładów jest w artykule Wiara Dziękczynienie przed odpowiedzią.
Kiedy Paweł pisze „Za wszystko dziękujcie” (18Za wszystko dziękujcie. Taka jest bowiem wola Boga w Chrystusie Jezusie względem was.1 Tes 5:18 UBG), po grecku jest tam „we wszystkim”, czyli w każdym położeniu, także w chorobie i w krzywdzie. Dziękujesz wtedy za to, co zrobił Bóg, bo od Niego przychodzi „wszelki dar dobry” (17Wszelki dar dobry i wszelki dar doskonały pochodzi z góry i zstępuje od Ojca światłości, u którego nie ma zmiany ani cienia zmienności.Jk 1:17 UBG). Choroba przychodzi od złego, a Jezus chodził, „uzdrawiając wszystkich opanowanych przez diabła” (38Jak Bóg namaścił Duchem Świętym i mocą Jezusa z Nazaretu, który chodził, czyniąc dobrze i uzdrawiając wszystkich opanowanych przez diabła, bo Bóg był z nim.Dz 10:38 UBG). Za chorobę więc nie dziękujesz.
Dziękujesz za to, co w duchu już masz. Piotr pisze do wierzących: „przez jego rany zostaliście uzdrowieni” (24On nasze grzechy na swoim ciele poniósł na drzewo, abyśmy obumarłszy grzechom, żyli dla sprawiedliwości; przez jego rany zostaliście uzdrowieni.1 P 2:24 UBG). Bóg nas „wyrwał z mocy ciemności” (13Który nas wyrwał z mocy ciemności i przeniósł do królestwa swego umiłowanego Syna;Kol 1:13 UBG) i razem z Chrystusem nas wskrzesił (6I razem z nim wskrzesił, i razem z nim posadził w miejscach niebiańskich w Chrystusie Jezusie;Ef 2:6 UBG). Za to dziękujesz, nawet jeśli w ciele jeszcze tego nie widać. Jak przyjąć uzdrowienie, opisuje artykuł Uzdrowienie Jeśli to ty jesteś chory.
3. Wyznanie grzechu. Nie jest osobnym gatunkiem, jest częścią prawie każdej wielkiej modlitwy w Piśmie (Dn 9; Ne 1; Ezd 9). „Jeśli wyznajemy nasze grzechy, Bóg jest wierny i sprawiedliwy, aby nam przebaczyć” (9Jeśli wyznajemy nasze grzechy, Bóg jest wierny i sprawiedliwy, aby nam przebaczyć grzechy i oczyścić nas z wszelkiej nieprawości.1 J 1:9 UBG). Zobacz, jak robią to Daniel i Nehemiasz: wyznają grzechy całego ludu i wliczają w nie siebie. Nehemiasz mówi: „Również ja i dom mego ojca zgrzeszyliśmy” (6Niech twoje ucho będzie uważne, a twoje oczy będą otwarte, aby wysłuchać modlitwy twego sługi, którą teraz zanoszę do ciebie dniem i nocą za synów Izraela, twoje sługi, i w której wyznaję grzechy synów Izraela, które popełniliśmy przeciwko tobie. Również ja i dom mego ojca zgrzeszyliśmy.Ne 1:6 UBG), a Daniel pisze, że wyznawał „swój grzech oraz grzech mego ludu Izraela” (20A gdy jeszcze mówiłem, modliłem się i wyznawałem swój grzech oraz grzech mego ludu Izraela, i zanosiłem swoje błagania przed PANA, mojego Boga, za świętą górę mojego Boga;Dn 9:20 UBG). Mówią „zgrzeszyliśmy”, a nie „oni zgrzeszyli”. Czym jest zmiana myślenia, która za tym stoi, piszemy w artykule Pokuta.
4. Rozważanie i cisza. „Niech będą ci miłe słowa moich ust i rozmyślanie mego serca” (14Niech będą ci miłe słowa moich ust i rozmyślanie mego serca, PANIE, moja Skało i mój Odkupicielu!Ps 19:14 UBG). Dawid pisze o tym jako o nocnej praktyce: „gdy cię wspominam na moim posłaniu i rozmyślam o tobie podczas nocnych straży” (6Gdy cię wspominam na moim posłaniu i rozmyślam o tobie podczas nocnych straży.Ps 63:6 UBG). Modlitwa bez ani jednej prośby jest w Biblii normalna. Jak wyciszyć się przed Bogiem, pokazuje artykuł Rozmowa z Bogiem Cisza i odpoczynek w Bogu.
Modlitwa o własne sprawy
5. Prośba. Jeden z najbardziej znanych fragmentów o modlitwie.
Proście, a będzie wam dane, szukajcie, a znajdziecie, pukajcie, a będzie wam otworzone. Każdy bowiem, kto prosi, otrzymuje, kto szuka, znajduje, a temu, kto puka, będzie otworzone. I czy jest wśród was człowiek, który da synowi kamień, gdy ten prosi o chleb? A gdy prosi o rybę, czy da mu węża? Jeśli więc wy, będąc złymi, umiecie dawać dobre dary waszym dzieciom, o ileż bardziej wasz Ojciec, który jest w niebie, da dobre rzeczy tym, którzy go proszą.
Mt 7:7-11
W grece te trzy czasowniki mają formę, która znaczy: proście i nie przestawajcie prosić. A obraz, którym Jezus to tłumaczy, jest domowy: jeśli ty, będąc złym, umiesz dać dziecku chleb, to o ile bardziej Ojciec.
6. Modlitwa strzelista, w środku pracy. Nehemiasz stoi przed królem i modli się między dwoma zdaniami rozmowy.
Król ponownie zapytał mnie: O co chciałbyś prosić? Modliłem się więc do Boga niebios.
Ne 2:4
Sługa Abrahama robi to samo przy studni (12I powiedział: PANIE, Boże mego pana Abrahama, daj mi, proszę, pomyślne spotkanie i okaż łaskę mojemu panu Abrahamowi.13Oto stoję przy studni, a córki mieszkańców tego miasta wyjdą czerpać wodę;14Niech dziewczyna, której powiem: Przechyl, proszę, twój dzban, abym mógł się napić, a ona odpowie: Pij i napoję także twoje wielbłądy – będzie tą, którą przeznaczyłeś dla twego sługi Izaaka; a po tym poznam, że okazałeś łaskę mojemu panu.Rdz 24:12-14 UBG). Takie modlitwy należą do najkrótszych w Piśmie i do najszybciej wysłuchanych. Nie każda modlitwa wymaga zamkniętych drzwi i wyznaczonej godziny.
7. Ślub. Anna obiecuje Bogu syna, o którego prosi (10A ona, z goryczą w duszy, modliła się do PANA i strasznie płakała.11I złożyła ślub, mówiąc: PANIE zastępów, jeśli wejrzysz na utrapienie swojej służącej i wspomnisz na mnie, i nie zapomnisz swojej służącej, ale dasz swej służącej męskiego potomka, wtedy oddam go PANU na wszystkie dni jego życia, a brzytwa nie dotknie jego głowy.1 Sm 1:10-11 UBG). Śluby są w Piśmie dozwolone, ale z ostrzeżeniem, które trzeba czytać razem z nimi: „Lepiej jest nie ślubować, niż ślubować i tego nie wypełnić” (5Lepiej jest nie ślubować, niż ślubować i tego nie wypełnić.Koh 5:5 UBG).
8. Lament, czyli wylanie przed Bogiem tego, co boli. W Księdze Psalmów takich modlitw jest bardzo dużo, mniej więcej co trzeci psalm.
Jak długo, PANIE? Zapomnisz o mnie na wieki? Jak długo będziesz ukrywał przede mną swoje oblicze? Jak długo będę szukał rady w swojej duszy i codziennie trapił się w sercu? Jak długo mój wróg będzie się nade mnie wynosił?
Ps 13:1-2
Habakuk pyta: „PANIE, jak długo będę wołać, a nie będziesz wysłuchiwał?” (2PANIE, jak długo będę wołać, a nie będziesz wysłuchiwał? Jak długo będę krzyczeć do ciebie o krzywdzie, a nie będziesz wybawiał?Ha 1:2 UBG). W Lamentacjach czytamy: „Okryłeś się obłokiem, aby nie dotarła do ciebie modlitwa” (44Okryłeś się obłokiem, aby nie dotarła do ciebie modlitwa.Lm 3:44 UBG). Te zdania są w Biblii. Nie ma ich tam jako przykładu złej modlitwy. Są tam jako modlitwa.
Lament nie polega na tym, żeby wylewać przed Bogiem niewiarę albo narzekać, jak jest źle i jak wielki jest problem. Wylewasz przed Nim to, co dzieje się w twoim sercu. Jeśli boli cię, że modlitwa się nie spełniła, lepiej to Bogu powiedzieć, niż modlić się jak według instrukcji i ukryć to, co czujesz. Kto mówi Bogu, że wszystko jest dobrze, kiedy jest źle, i wmawia to samemu sobie, ma podwójny problem: modli się nieszczerze i zaczyna udawać przed Bogiem, a to już obłuda. Bóg jest blisko tych, którzy wzywają Go „w prawdzie” (18Bliski jest PAN wszystkim, którzy go wzywają; wszystkim, którzy go wzywają w prawdzie.Ps 145:18 UBG).
To, że mówisz Bogu prawdę o swoim sercu, nie znaczy jeszcze, że w sercu jest dobrze. Może być naprawdę źle i trzeba to zmienić, ale to osobna sprawa. Najpierw mówisz, jak jest. Psalm 13 pokazuje, co dzieje się dalej, bo kończy się inaczej, niż się zaczął: „Lecz ja zaufałem twemu miłosierdziu; moje serce rozraduje się twoim zbawieniem” (5Lecz ja zaufałem twemu miłosierdziu; moje serce rozraduje się twoim zbawieniem.Ps 13:5 UBG). Wiele psalmów skargi idzie tą drogą: od pytania „jak długo?” do zaufania.
Modlitwa za innych
9. Wstawiennictwo. Jeśli policzyć modlitwy zapisane w Biblii, największa ich część to modlitwy za kogoś innego. Piszemy o nim niżej, w osobnej części.
10. Modlitwa wiary nad chorym. Wyrażenie „modlitwa wiary” pada w Piśmie dokładnie raz.
Choruje ktoś wśród was? Niech przywoła starszych kościoła i niech się modlą nad nim, namaszczając go olejem w imię Pana. A modlitwa wiary uzdrowi chorego i Pan go podźwignie. Jeśli zaś popełnił grzechy, będą mu przebaczone. Wyznawajcie sobie nawzajem upadki i módlcie się jedni za drugich, abyście byli uzdrowieni. Wiele może usilna modlitwa sprawiedliwego.
Jk 5:14-16
Zwróć uwagę na dwie rzeczy. Po pierwsze, to chory wzywa starszych, a nie starsi obchodzą chorych. Po drugie, wyznanie grzechów jest w tym samym fragmencie co uzdrowienie. Jakub pisze „jeśli zaś popełnił grzechy” (15A modlitwa wiary uzdrowi chorego i Pan go podźwignie. Jeśli zaś popełnił grzechy, będą mu przebaczone.Jk 5:15 UBG), więc nie każda choroba bierze się z grzechu, ale grzech może być jej przyczyną. Przyczynę pokazuje Bóg (23Przeniknij mnie, Boże, i poznaj moje serce; wypróbuj mnie i poznaj moje myśli;Ps 139:23 UBG) i nie musisz sam przekopywać całego życia. Po zdrowej pokucie nie wracasz już do winy. Więcej o uzdrowieniu piszemy w artykule Uzdrowienie.
11. Modlitwa zgody: związać i rozwiązać.
Zaprawdę powiadam wam: Cokolwiek zwiążeciePrzypis 4Po grecku δέω (deo): związać, spętać. Tym samym słowem Ewangelie mówią o związaniu więźnia. na ziemi, będzie związane i w niebie. A cokolwiek rozwiążeciePrzypis 5Po grecku λύω (lyo): rozwiązać, uwolnić z więzów, puścić wolno. na ziemi, będzie rozwiązane i w niebie. Mówię wam też: Jeśli dwaj z was na ziemi będą zgodniePrzypis 6Po grecku συμφωνέω (symphoneo): zgadzać się, brzmieć razem jak głosy w jednej pieśni. Stąd pochodzi nasze słowo „symfonia”. prosić o cokolwiek, otrzymają to od mego Ojca, który jest w niebie. Gdzie bowiem dwaj albo trzej są zgromadzeni w moje imię, tam jestem pośród nich.
Mt 18:18-20
Wcześniej Jezus powiedział do samego Piotra: „Cokolwiek zwiążesz na ziemi, będzie związane i w niebie” (19I tobie dam klucze królestwa niebieskiego. Cokolwiek zwiążesz na ziemi, będzie związane i w niebie, a cokolwiek rozwiążesz na ziemi, będzie rozwiązane i w niebie.Mt 16:19 UBG). Tutaj zwraca się do wszystkich uczniów naraz (1W tym czasie podeszli do Jezusa uczniowie, pytając: Kto jest największy w królestwie niebieskim?Mt 18:1 UBG). Werset o związywaniu i werset o zgodzie mówią o jednym. W obu jest „na ziemi” i „w niebie”, a drugi pokazuje, jak to się dzieje. Dwóch ludzi prosi razem, zgodnie, a spełnia to Ojciec, „który jest w niebie”. Ta obietnica jest dla każdych dwóch albo trzech wierzących, którzy spotykają się w imię Jezusa i proszą o to samo. On sam jest wtedy pośród nich.
Co znaczy rozwiązać, pokazuje historia kobiety, która od osiemnastu lat chodziła pochylona. Jezus powiedział do niej: „Kobieto, jesteś uwolniona od swojej choroby”. Potem położył na nią ręce (12Gdy Jezus ją zobaczył, przywołał ją do siebie i powiedział: Kobieto, jesteś uwolniona od swojej choroby.13I położył na nią ręce, a ona natychmiast wyprostowała się i chwaliła Boga.Łk 13:12-13 UBG). Przełożonemu synagogi wyjaśnił, że „szatan wiązał” ją przez cały ten czas i że w szabat miała „być uwolniona od tych więzów” (16A ta córka Abrahama, którą szatan wiązał już osiemnaście lat, czyż nie miała być uwolniona od tych więzów w dzień szabatu?Łk 13:16 UBG). Po grecku to te same dwa czasowniki, które padają w 18Zaprawdę powiadam wam: Cokolwiek zwiążecie na ziemi, będzie związane i w niebie. A cokolwiek rozwiążecie na ziemi, będzie rozwiązane i w niebie.Mt 18:18 UBG. Tę historię opisujemy w artykule Uzdrowienie Skąd bierze się choroba.
Związać to odebrać siłę temu, kto trzyma człowieka w niewoli. Jezus pyta, jak można ograbić dom mocarza, jeśli najpierw się go nie zwiąże, i sam wypędza demony „Duchem Bożym” (28A jeśli ja wypędzam demony Duchem Bożym, to przyszło do was królestwo Boże.29Albo jak może ktoś wejść do domu mocarza i zagrabić jego własność, jeśli najpierw nie zwiąże mocarza? Dopiero wtedy ograbi jego dom.Mt 12:28-29 UBG). Zaraz po obietnicy zgody Piotr pyta, ile razy ma przebaczyć bratu. Jezus odpowiada przypowieścią o królu, który „uwolnił” sługę i darował mu dług (21Wtedy Piotr podszedł do niego i zapytał: Panie, ile razy mam przebaczyć mojemu bratu, gdy zgrzeszy przeciwko mnie? Czy aż siedem razy?22I odpowiedział mu Jezus: Nie mówię ci, że aż siedem razy, ale aż siedemdziesiąt siedem razy.23Dlatego królestwo niebieskie podobne jest do króla, który chciał się rozliczyć ze swymi sługami.24A gdy zaczął się rozliczać, przyprowadzono mu jednego, który był mu winien dziesięć tysięcy talentów.25A ponieważ nie miał z czego oddać, jego pan kazał go sprzedać wraz z żoną, dziećmi i wszystkim, co miał, i spłacić dług.26Wtedy sługa upadł i oddał mu pokłon, mówiąc: Panie, okaż mi cierpliwość, a wszystko ci oddam.27Pan tego sługi, ulitowawszy się nad nim, uwolnił go i darował mu dług.Mt 18:21-27 UBG). W osiemnastym rozdziale Mateusza pierwszym przykładem rozwiązania jest więc przebaczenie. Piszemy o nim w artykule Przebaczenie Dług, którego nie da się spłacić.
Obietnica obejmuje „cokolwiek”, a warunek jest ten sam co przy innych obietnicach: „w moje imię” (20Gdzie bowiem dwaj albo trzej są zgromadzeni w moje imię, tam jestem pośród nich.Mt 18:20 UBG) i „zgodnie z jego wolą” (14Taka zaś jest ufność, którą mamy do niego, że jeśli o coś prosimy zgodnie z jego wolą, wysłuchuje nas.1 J 5:14 UBG). Wiążesz i rozwiązujesz to, co Bóg już powiedział, a w niebie spełnia to Ojciec. Nie potrzeba do tego formuły: w żadnej modlitwie zapisanej w Piśmie nie padają słowa „związuję” ani „rozwiązuję”. Działa modlitwa i słowo wypowiedziane w imieniu Jezusa. Piszemy o tym niżej, w części „Prośba i rozkaz: kiedy Pismo każe mówić do wiatru i do drzewa”.
„Cokolwiek” to każda sprawa, ale nie cudza wola. Brat, który zgrzeszył, sam decyduje, czy usłucha (15Jeśli twój brat zgrzeszy przeciwko tobie, idź, strofuj go sam na sam. Jeśli cię usłucha, pozyskałeś twego brata.16Jeśli zaś cię nie usłucha, weź ze sobą jeszcze jednego albo dwóch, aby na podstawie zeznania dwóch albo trzech świadków oparte było każde słowo.17Jeśli ich nie usłucha, powiedz kościołowi. A jeśli kościoła nie usłucha, niech będzie dla ciebie jak poganin i celnik.Mt 18:15-17 UBG). Dlaczego nad drugim człowiekiem nie panujesz, wyjaśnia część „Komu rozkazujemy, a kogo błogosławimy?”.
12. Błogosławieństwo. Modlitwa wypowiadana nad kimś, w drugiej osobie.
Niech ci błogosławi PAN i niech cię strzeże; Niech PAN rozjaśni nad tobą swoje oblicze i niech ci będzie łaskawy; Niech PAN zwróci ku tobie swoje oblicze i niech da ci pokój.
Lb 6:24-26
13. Modlitwa za nieprzyjaciół. Jedyny rodzaj modlitwy, który Jezus wymienia jako sprawdzian, czy jesteś dzieckiem Ojca.
Lecz ja wam mówię: Miłujcie waszych nieprzyjaciół, błogosławcie tym, którzy was przeklinają, dobrze czyńcie tym, którzy was nienawidzą i módlcie się za tych, którzy wam wyrządzają zło i prześladują was; Abyście byli synami waszego Ojca, który jest w niebie. On bowiem sprawia, że jego słońce wschodzi nad złymi i nad dobrymi i deszcz zsyła na sprawiedliwych i niesprawiedliwych.
Mt 5:44-45
Pismo pokazuje ją dwa razy w praktyce: Jezus na krzyżu („Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią”, 34Wtedy Jezus powiedział: Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią. Potem podzielili jego szaty i rzucali o nie losy.Łk 23:34 UBG) i Szczepan pod kamieniami („Panie, nie poczytaj im tego za grzech”, 60A upadłszy na kolana, zawołał donośnym głosem: Panie, nie poczytaj im tego za grzech. A gdy to powiedział, zasnął.Dz 7:60 UBG). To zwykle najtrudniejsza modlitwa i ta, która najszybciej zmienia tego, kto się modli. Często od niej zaczyna się przebaczenie.
14. Modlitwa o robotników. Wymieniamy ją osobno, bo to jeden z niewielu tematów, o które Jezus wprost każe się modlić: „Proście więc Pana żniwa, aby wysłał robotników na swoje żniwo” (38Proście więc Pana żniwa, aby wysłał robotników na swoje żniwo.Mt 9:38 UBG). W następnym rozdziale posyła na żniwo dwunastu ze swoich uczniów (1A przywoławszy swoich dwunastu uczniów, dał im moc nad duchami nieczystymi, aby je wypędzali i aby uzdrawiali wszystkie choroby i wszelkie słabości.2A takie są imiona dwunastu apostołów: pierwszy Szymon, zwany Piotrem, i jego brat Andrzej, Jakub, syn Zebedeusza, i Jan, jego brat;3Filip i Bartłomiej, Tomasz i celnik Mateusz, Jakub, syn Alfeusza, i Lebeusz, nazwany Tadeuszem;4Szymon Kananejczyk i Judasz Iskariota, ten, który go zdradził.5Tych dwunastu posłał Jezus i nakazał im: Nie wchodźcie na drogę pogan i nie wstępujcie do żadnego miasta Samarytan.Mt 10:1-5 UBG). Obok tego każe modlić się za prześladowców (44Lecz ja wam mówię: Miłujcie waszych nieprzyjaciół, błogosławcie tym, którzy was przeklinają, dobrze czyńcie tym, którzy was nienawidzą i módlcie się za tych, którzy wam wyrządzają zło i prześladują was;Mt 5:44 UBG), o niepoddanie się pokusie (41Czuwajcie i módlcie się, abyście nie ulegli pokusie. Duch wprawdzie jest ochoczy, ale ciało słabe.Mt 26:41 UBG) i o okoliczności ucieczki w dniach ostatecznych (20Módlcie się więc, aby wasza ucieczka nie wypadła w zimie albo w szabat.Mt 24:20 UBG).
Modlitwa, której nie układasz sam
15. Modlitwa w Duchu i modlitwa językami. Piszemy o niej osobno niżej.
Do tej listy dochodzi jeszcze jedna rzecz, której Pismo nie nazywa modlitwą, a która chodzi z nią w parze: rozkaz wypowiedziany w imieniu Jezusa. Różnicę między prośbą a rozkazem omawiamy niżej.
Jak się modlić? Instrukcja Jezusa
W całej Biblii tylko jeden człowiek prosi o naukę modlitwy.
A gdy przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, jeden z jego uczniów powiedział do niego: Panie, naucz nas się modlić, tak jak i Jan nauczył swoich uczniów. I powiedział do nich: Gdy się modlicie, mówcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię. Niech przyjdzie twoje królestwo. Niech się dzieje twoja wola na ziemi, tak jak w niebie. Dawaj nam każdego dnia naszego powszedniego chleba. Przebacz nam nasze grzechy, bo i my przebaczamy każdemu, kto przeciwko nam zawinił. I nie wystawiaj nas na pokusę, ale wybaw nas od złego.
Łk 11:1-4
Dwie rzeczy w tej scenie łatwo przeoczyć. Uczeń nie mówi „naucz mnie”, tylko „naucz nas”. A odpowiedź na najważniejsze pytanie o życie duchowe jest krótka.
Trzy razy „nie” i raz „tak”
Pełniejsza wersja jest w Kazaniu na Górze i zaczyna się od tego, czego robić nie wolno.
A gdy się modlisz, nie bądź jak obłudnicy. Oni bowiem chętnie modlą się, stojąc w synagogach i na rogach ulic, aby ludzie ich widzieli. Zaprawdę powiadam wam: Odbierają swoją nagrodę. Ale ty, gdy się modlisz, wejdź do swego pokojuPrzypis 7Po grecku ταμεῖον (tameion): spiżarnia, izba w głębi domu., zamknij drzwi i módl się do twego Ojca, który jest w ukryciu, a twój Ojciec, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie. A modląc się, nie bądźcie wielomówniPrzypis 8Po grecku βατταλογέω (battalogeo): paplać, powtarzać w kółko te same słowa. W Nowym Testamencie to słowo pada tylko tutaj. jak poganie; oni bowiem sądzą, że ze względu na swoją wielomówność będą wysłuchani. Nie bądźcie do nich podobni, gdyż wasz Ojciec wie, czego potrzebujecie, zanim go poprosicie.
Mt 6:5-8
- Nie na pokaz. Słowo „obłudnik” to po grecku hypokrites, czyli aktor w teatrze. Problemem nie jest modlitwa publiczna, bo Jezus i apostołowie modlili się przy ludziach. Problemem jest modlitwa, której adresatem są ludzie.
- Nie dużo słów. Nie chodzi o długość, bo sam Jezus modlił się całą noc (12W tych dniach odszedł na górę, aby się modlić, i spędził całą noc na modlitwie do Boga.Łk 6:12 UBG). Chodzi o przekonanie, że liczba słów wymusza odpowiedź.
- Nie z założeniem, że Bóg nie wie.
- Za to w ukryciu. „Pokój” z wersetu szóstego to izba w głębi domu, w której nikt cię nie zobaczy.
Wzór: sześć próśb w dwóch grupach
Wy więc tak się módlcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię. Niech przyjdzie twoje królestwo, niech się dzieje twoja wola na ziemi, tak jak w niebie. Daj nam dzisiaj naszego powszedniego chleba. I przebacz nam nasze winy, jak i my przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili. I nie wystawiaj nas na pokusęPrzypis 9Po grecku πειρασμός (peirasmos): próba, doświadczenie, a także pokusa. O znaczeniu decyduje zdanie, w którym pada., ale wybaw nas od złego; twoje bowiem jest królestwo, moc i chwała na wieki. Amen.
Mt 6:9-13
Struktura jest prosta i dobrze znać ją na pamięć. Trzy pierwsze prośby dotyczą Boga: żeby Jego imię było traktowane jak święte, żeby Jego królestwo przyszło do ludzi, którzy są jeszcze pod władzą zła (18Dla otworzenia ich oczu, aby odwrócić ich od ciemności do światła, od mocy szatana do Boga, aby otrzymali przebaczenie grzechów i dziedzictwo między uświęconymi przez wiarę we mnie.Dz 26:18 UBG), i żeby ziemia dogoniła niebo. Trzy kolejne dotyczą ciebie: chleb na dzisiaj, przebaczenie i ochrona. Już sama ta kolejność czegoś uczy. Nawet jeśli przyszedłeś z jedną sprawą, kiedy zaczniesz od Boga, inaczej ją przedstawisz.
Cztery uwagi, po których inaczej odmawia się tę modlitwę.
W tej modlitwie nie ma ani jednego „ja”. Jest „Ojcze nasz”, „daj nam”, „przebacz nam”. Możesz się nią jednak modlić także sam i mówić o sobie: „przebacz mi moje winy, jak i ja przebaczam tym, którzy przeciw mnie zawinili”. Słowo „nas” pokazuje coś jeszcze. Bóg chce, żebyśmy modlili się także razem i jedni za drugich (16Wyznawajcie sobie nawzajem upadki i módlcie się jedni za drugich, abyście byli uzdrowieni. Wiele może usilna modlitwa sprawiedliwego.Jk 5:16 UBG). To zaproszenie, a nie obowiązek.
Prośba o przebaczenie ma w sobie warunek i jest jedynym zdaniem z tego wzoru, które Jezus zaraz potem komentuje.
Bo jeśli przebaczycie ludziom ich przewinienia, i wam przebaczy wasz Ojciec niebieski. Lecz jeśli nie przebaczycie ludziom ich przewinień, to i wasz Ojciec nie przebaczy wam waszych przewinień.
Mt 6:14-15
Dlaczego to ostrzeżenie nie robi z przebaczania ludziom zapłaty za Boże przebaczenie, wyjaśniamy w artykule Przebaczenie Czy Bóg mi nie przebaczy.
Tam, gdzie jest „pokusa”, grecki tekst mówi o próbie. Dosłownie ta prośba brzmi: nie wprowadzaj nas w próbę, ale wybaw nas od złego. Tego samego słowa Jakub używa, kiedy pisze o próbach, które przechodzą wierzący (2Poczytujcie to sobie za największą radość, moi bracia, gdy rozmaite próby przechodzicie;Jk 1:2 UBG). Ten sam zwrot pada w Getsemani: „Czuwajcie i módlcie się, abyście nie ulegli pokusie” (41Czuwajcie i módlcie się, abyście nie ulegli pokusie. Duch wprawdzie jest ochoczy, ale ciało słabe.Mt 26:41 UBG), a po grecku dosłownie: abyście nie weszli w próbę. To prośba o ochronę.
Skąd bierze się pokusa, pisze Jakub: „Bóg bowiem nie może być kuszony do złego ani sam nikogo nie kusi. Lecz każdy jest kuszony przez własną pożądliwość, która go pociąga i nęci” (13Niech nikt, gdy jest kuszony, nie mówi: Jestem kuszony przez Boga. Bóg bowiem nie może być kuszony do złego ani sam nikogo nie kusi.14Lecz każdy jest kuszony przez własną pożądliwość, która go pociąga i nęci.Jk 1:13-14 UBG). Prosisz więc Ojca, żeby cię strzegł i wybawił „od złego”, jak mówi dalsza część tego samego zdania.
Zakończenie o królestwie, mocy i chwale jest tylko u Mateusza. U Łukasza go nie ma, nie ma go też w najstarszych rękopisach Mateusza. Niczego to nie zmienia w treści, bo zdanie jest zgodne z całym Pismem, ale trzeba wiedzieć, że różnica jest w rękopisach, a nie między ewangelistami.
Trzy przypowieści Jezusa o modlitwie
Pierwsza opowiada o przyjacielu o północy (5I powiedział do nich: Któż z was, mając przyjaciela, pójdzie do niego o północy i powie mu: Przyjacielu, pożycz mi trzy chleby;6Mój przyjaciel bowiem przyszedł do mnie z drogi, a nie mam mu co podać?7A on z wewnątrz odpowie: Nie naprzykrzaj mi się. Drzwi są już zamknięte i moje dzieci są ze mną w łóżku. Nie mogę wstać i dać ci.8Mówię wam: Chociażby nie wstał i nie dał mu dlatego, że jest jego przyjacielem, jednak z powodu jego natarczywości wstanie i da mu, ile potrzebuje.9I ja wam mówię: Proście, a będzie wam dane, szukajcie, a znajdziecie, pukajcie, a będzie wam otworzone.10Każdy bowiem, kto prosi, otrzymuje, a kto szuka, znajduje, a temu, kto puka, będzie otworzone.11I czy jest wśród was ojciec, który, gdy syn prosi go o chleb, da mu kamień? Albo gdy prosi o rybę, czy zamiast ryby da mu węża?12Albo gdy prosi o jajko, czy da mu skorpiona?13Jeśli więc wy, będąc złymi, umiecie dawać dobre dary waszym dzieciom, o ileż bardziej wasz Ojciec niebieski da Ducha Świętego tym, którzy go proszą?Łk 11:5-13 UBG). Człowiek puka do sąsiada w nocy, bo nie ma czym nakarmić gościa, i dostaje nie dlatego, że jest przyjacielem, tylko z powodu swojej natarczywości. Taka bezczelność działa. Są tu jeszcze dwie ważne rzeczy. Ten, kto puka, prosi dla kogoś innego. A zakończenie u Łukasza mówi, że Ojciec da „Ducha Świętego tym, którzy go proszą” (13Jeśli więc wy, będąc złymi, umiecie dawać dobre dary waszym dzieciom, o ileż bardziej wasz Ojciec niebieski da Ducha Świętego tym, którzy go proszą?Łk 11:13 UBG), podczas gdy u Mateusza w tym samym miejscu są „dobre rzeczy” (11Jeśli więc wy, będąc złymi, umiecie dawać dobre dary waszym dzieciom, o ileż bardziej wasz Ojciec, który jest w niebie, da dobre rzeczy tym, którzy go proszą.Mt 7:11 UBG). Obie wersje mówią o tej samej obietnicy, tylko kładą inny akcent.
W drugiej natrętna wdowa nie daje sędziemu spokoju (1Opowiedział im też przypowieść o tym, że zawsze należy się modlić i nie ustawać;2Mówiąc: W pewnym mieście był sędzia, który Boga się nie bał i z człowiekiem się nie liczył.3Była też w tym mieście wdowa, która przychodziła do niego i mówiła: Pomścij moją krzywdę na moim przeciwniku.4On przez długi czas nie chciał, lecz potem powiedział sobie: Chociaż Boga się nie boję i z człowiekiem się nie liczę;5To jednak, ponieważ naprzykrza mi się ta wdowa, pomszczę jej krzywdę, aby już nie przychodziła i nie zadręczała mnie.6I powiedział Pan: Słuchajcie, co mówi niesprawiedliwy sędzia.7A Bóg, czy nie pomści krzywdy swoich wybranych, którzy wołają do niego we dnie i w nocy, chociaż długo zwleka w ich sprawie?8Mówię wam, że szybko pomści ich krzywdę. Lecz czy Syn Człowieczy znajdzie wiarę na ziemi, gdy przyjdzie?Łk 18:1-8 UBG). Ta przypowieść działa przez kontrast, nie przez podobieństwo.
I powiedział Pan: Słuchajcie, co mówi niesprawiedliwy sędzia. A Bóg, czy nie pomści krzywdy swoich wybranych, którzy wołają do niego we dnie i w nocy, chociaż długo zwleka w ich sprawie? Mówię wam, że szybko pomści ich krzywdę. Lecz czy Syn Człowieczy znajdzie wiarę na ziemi, gdy przyjdzie?
Łk 18:6-8
Sens jest taki: jeśli nawet zły sędzia w końcu ustąpi, żeby mieć spokój, to o ile bardziej Ojciec, który nie jest ani zły, ani obojętny. Nie chodzi o to, że Boga trzeba zamęczyć. Chodzi o to, żeby nie ustawać w modlitwie (1Opowiedział im też przypowieść o tym, że zawsze należy się modlić i nie ustawać;Łk 18:1 UBG).
Trzecia to historia faryzeusza i celnika (9Powiedział też do tych, którzy ufali sobie, że są sprawiedliwi, a innych mieli za nic, taką przypowieść:10Dwóch ludzi weszło do świątyni, żeby się modlić, jeden faryzeusz, a drugi celnik.11Faryzeusz stanął i tak się w sobie modlił: Dziękuję ci, Boże, że nie jestem jak inni ludzie, zdziercy, niesprawiedliwi, cudzołożnicy albo jak i ten celnik.12Poszczę dwa razy w tygodniu, daję dziesięcinę ze wszystkiego, co mam.13A celnik, stojąc z daleka, nie chciał nawet oczu podnieść ku niebu, ale bił się w piersi, mówiąc: Boże, bądź miłosierny mnie grzesznemu.14Mówię wam, że raczej ten odszedł do swego domu usprawiedliwiony, a nie tamten. Każdy bowiem, kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się poniża, będzie wywyższony.Łk 18:9-14 UBG): dwie modlitwy, a do domu usprawiedliwiony wraca tylko jeden z nich. To najostrzejsza lekcja o modlitwie w całym Piśmie.
Faryzeusz stanął i tak się w sobie modlił: Dziękuję ci, Boże, że nie jestem jak inni ludzie, zdziercy, niesprawiedliwi, cudzołożnicy albo jak i ten celnik. Poszczę dwa razy w tygodniu, daję dziesięcinę ze wszystkiego, co mam. A celnik, stojąc z daleka, nie chciał nawet oczu podnieść ku niebu, ale bił się w piersi, mówiąc: Boże, bądź miłosierny mnie grzesznemu. Mówię wam, że raczej ten odszedł do swego domu usprawiedliwiony, a nie tamten. Każdy bowiem, kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się poniża, będzie wywyższony.
Łk 18:11-14
Modlitwa faryzeusza jest formalnie bez zarzutu. Jest w niej dziękczynienie, jest post, jest dziesięcina, wszystko prawda. A człowiek wraca do domu bez niczego. Modlitwa, w której porównujesz się z innymi, jest już przegrana, choćby każde jej słowo było prawdziwe.
Prośba i rozkaz: kiedy Pismo każe mówić do wiatru i do drzewa
Pismo zna dwie różne rzeczy: prośbę skierowaną do Boga i rozkaz wypowiedziany do czegoś w imieniu Jezusa. Mylenie ich prowadzi do dwóch przeciwnych błędów: proszenia tam, gdzie trzeba rozkazać, i rozkazywania tam, gdzie trzeba prosić.
Jezus mówił też wprost do wiatru i do drzewa. Do wichru na jeziorze powiedział: „Milcz i uspokój się” (39Wówczas wstał, zgromił wiatr i powiedział do morza: Milcz i uspokój się! I ustał wiatr, i nastała wielka cisza.Mk 4:39 UBG). Do drzewa figowego: „Niech się już nigdy nie rodzi z ciebie owoc” (19I widząc przy drodze drzewo figowe, podszedł do niego, ale nie znalazł na nim nic oprócz samych liści. I powiedział do niego: Niech się już nigdy nie rodzi z ciebie owoc. I drzewo figowe natychmiast uschło.Mt 21:19 UBG). I zaraz potem zestawił rozkaz z prośbą: w wersecie dwudziestym pierwszym jest rozkaz („tej górze powiecie”), a w dwudziestym drugim prośba („o cokolwiek poprosicie w modlitwie”). Jezus ich sobie nie przeciwstawia. Jedno i drugie widać też w domu Szymona Piotra. Ludzie „prosili go za nią”, czyli za teściową Szymona, a On „zgromił gorączkę” (38Po wyjściu z synagogi Jezus przyszedł do domu Szymona. A teściowa Szymona miała wysoką gorączkę, więc prosili go za nią.39Wtedy on, stanąwszy nad nią, zgromił gorączkę, a ta ją opuściła. Zaraz też wstała i usługiwała im.Łk 4:38-39 UBG).
Przy tej prośbie trzeba rozróżnić dwie sytuacje. W domu Szymona Jezusa jeszcze dobrze nie znano: Szymon zostawił wszystko i poszedł za Nim dopiero trochę później (10Podobnie też Jakuba i Jana, synów Zebedeusza, którzy byli towarzyszami Szymona. I powiedział Jezus do Szymona: Nie bój się, odtąd będziesz łowił ludzi.11A oni, wyciągnąwszy łódź na brzeg, zostawili wszystko i poszli za nim.Łk 5:10-11 UBG). Tak przychodzi do Jezusa człowiek, który Go nie zna i sam nie wie, jak sobie poradzić z chorobą. Prosi, żeby Jezus przyszedł i pomógł, a Jezus go nie odprawia (37Wszystko, co mi daje Ojciec, przyjdzie do mnie, a tego, który przyjdzie do mnie, nie wyrzucę precz.J 6:37 UBG).
Inaczej jest z kimś, kto jest już w Chrystusie. Jest nowym stworzeniem (17Tak więc jeśli ktoś jest w Chrystusie, nowym jest stworzeniem; to, co stare, przeminęło, oto wszystko stało się nowe.2 Kor 5:17 UBG) i dzieckiem Bożym (12Lecz wszystkim tym, którzy go przyjęli, dał moc, aby się stali synami Bożymi, to jest tym, którzy wierzą w jego imię;J 1:12 UBG), żyje w nowym przymierzu, a Jezus go posyła: „Jak Ojciec mnie posłał, tak i ja was posyłam” (21Jezus znowu powiedział do nich: Pokój wam. Jak Ojciec mnie posłał, tak i ja was posyłam.J 20:21 UBG). Tym, którzy uwierzą, obiecał: „na chorych będą kłaść ręce, a ci odzyskają zdrowie” (18Będą brać węże, a choćby wypili coś śmiercionośnego, nie zaszkodzi im; na chorych będą kłaść ręce, a ci odzyskają zdrowie.Mk 16:18 UBG). Razem z przymierzem wierzący dostaje autorytet Jezusa nad chorobą. Prośba nie jest przy tym błędem sama w sobie. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy ktoś, kto ma ten autorytet, nie przyjmuje go i z niego nie korzysta.
Uczniowie robili to samo, ale zawsze w Jego imieniu. „W imieniu Jezusa Chrystusa z Nazaretu, wstań i chodź” (6Wtedy Piotr powiedział: Nie mam srebra ani złota, lecz co mam, to ci daję: W imieniu Jezusa Chrystusa z Nazaretu, wstań i chodź!Dz 3:6 UBG). „Eneaszu, Jezus Chrystus cię uzdrawia” (34I powiedział mu Piotr: Eneaszu, Jezus Chrystus cię uzdrawia. Wstań i zaściel swoje łóżko. I natychmiast wstał.Dz 9:34 UBG). „Rozkazuję ci w imię Jezusa Chrystusa, abyś z niej wyszedł” (18A robiła to przez wiele dni. Lecz Paweł, bolejąc nad tym, odwrócił się i powiedział do ducha: Rozkazuję ci w imię Jezusa Chrystusa, abyś z niej wyszedł. I w tej chwili wyszedł.Dz 16:18 UBG).
Skąd uczniowie mieli prawo do takich słów, pokazuje setnik, o którym Jezus powiedział, że nie znalazł większej wiary w Izraelu.
Lecz setnik odpowiedział: Panie, nie jestem godny, abyś wszedł pod mój dach, ale powiedz tylko słowo, a mój sługa będzie uzdrowiony. Bo i ja jestem człowiekiem podległym władzy i mam pod sobą żołnierzy. Mówię jednemu: Idź, a idzie; a drugiemu: Chodź tu, a przychodzi; a memu słudze: Zrób to, a robi. A gdy Jezus to usłyszał, zdziwił się i powiedział do tych, którzy szli za nim: Zaprawdę powiadam wam: Nawet w Izraelu nie znalazłem tak wielkiej wiary.
Mt 8:8-10
Zdanie, które Jezus nazwał największą wiarą, brzmi: „jestem człowiekiem podległym władzy i mam pod sobą żołnierzy”. Autorytet do rozkazywania ma ten, kto sam jest pod autorytetem, a nie ten, kto głośniej mówi. Jak z tego korzystać i gdzie są granice, omawia artykuł Autorytet wierzącego.
Cztery granice, których Pismo nie pozwala przekroczyć.
1. Rozkaz działa tylko w Imieniu, do którego masz prawo. W Efezie było siedmiu braci, synów Skewasa, naczelnika kapłanów. Chodzili od miejsca do miejsca i wypędzali złe duchy. Jezusa sami nie znali, więc mówili do duchów: „Zaklinamy was przez Jezusa, którego głosi Paweł” (13A niektórzy wędrowni żydowscy egzorcyści ważyli się wzywać imienia Pana Jezusa nad opętanymi przez złe duchy, mówiąc: Zaklinamy was przez Jezusa, którego głosi Paweł.Dz 19:13 UBG). Zły duch odpowiedział im: „Znam Jezusa i wiem, kim jest Paweł, ale wy coście za jedni?” (15Zły duch im odpowiedział: Znam Jezusa i wiem, kim jest Paweł, ale wy coście za jedni?Dz 19:15 UBG). Wtedy opętany człowiek rzucił się na nich i pobił ich tak, że nadzy i poranieni uciekli z domu (16I rzucił się na nich człowiek, w którym był zły duch, powalił i pokonał ich, tak że nadzy i zranieni wybiegli z tego domu.Dz 19:16 UBG). Użyli imienia Jezusa jak formuły, a do Jezusa nie należeli.
2. Rozkaz nie zastępuje modlitwy. Kiedy Piotr wskrzeszał Tabitę, najpierw uklęknął i modlił się, a dopiero potem powiedział „Tabito, wstań” (40A Piotr wygonił wszystkich, klęknął i modlił się. Potem zwrócił się do zmarłej i powiedział: Tabito, wstań! A ona otworzyła oczy i zobaczywszy Piotra, usiadła.Dz 9:40 UBG). A gdy uczniowie nie dali rady wypędzić demona, Jezus nie posłał ich po mocniejszą formułę, tylko wskazał na wiarę (19Wtedy uczniowie, podszedłszy do Jezusa, zapytali go na osobności: Czemu my nie mogliśmy go wypędzić?20A Jezus im odpowiedział: Z powodu waszej niewiary. Zaprawdę bowiem powiadam wam: Jeśli będziecie mieć wiarę jak ziarno gorczycy, powiecie tej górze: Przenieś się stąd na tamto miejsce, a przeniesie się. I nic nie będzie dla was niemożliwe.Mt 17:19-20 UBG) i na modlitwę (29I odpowiedział im: Ten rodzaj demonów nie wychodzi inaczej, jak tylko przez modlitwę i post.Mk 9:29 UBG).
3. Rozkaz nie dotyczy cudzej woli. W Piśmie rozkaz słyszą wiatr, drzewo, choroba, duch i kości, a nigdy wolna wola drugiego człowieka. Nie ma w Biblii ani jednego przykładu wierzącego, który rozkazuje komuś zmienić zdanie, wrócić albo się zgodzić. To jest granica między modlitwą a manipulacją. Modlitwa, która ma sterować cudzą wolą, przestaje być modlitwą i zaczyna przypominać czary.
4. Skuteczny rozkaz nie jest miarą tego, jak stoisz przed Bogiem. „Nie z tego się cieszcie, że duchy się wam poddają, ale cieszcie się raczej, że wasze imiona są zapisane w niebie” (20Jednak nie z tego się cieszcie, że duchy się wam poddają, ale cieszcie się raczej, że wasze imiona są zapisane w niebie.Łk 10:20 UBG). Mocniej jeszcze brzmi to u Mateusza, gdzie ludzie wyliczają proroctwa, wypędzone demony i cuda, a słyszą „nigdy was nie znałem” (22Wielu powie mi tego dnia: Panie, Panie, czyż nie prorokowaliśmy w twoim imieniu i w twoim imieniu nie wypędzaliśmy demonów, i w twoim imieniu nie czyniliśmy wielu cudów?23A wtedy im oświadczę: Nigdy was nie znałem. Odstąpcie ode mnie wy, którzy czynicie nieprawość.Mt 7:22-23 UBG).
Wypowiadanie Słowa nad tym, co martwe
Osobny przypadek to nie rozkaz wydany chorobie czy duchowi, tylko wypowiedzenie Bożego słowa nad czymś, co jest martwe. Najwyraźniejszy przykład jest u Ezechiela.
Wtedy powiedział do mnie: Prorokuj o tych kościach i mów do nich: Wyschłe kości, słuchajcie słowa PANA. Tak mówi Pan BÓG do tych kości: Oto sprawię, że wstąpi w was tchnienie i ożyjecie; Nałożę na was ścięgna i sprawię, że obrośniecie ciałem, oblekę was w skórę, i włożę w was tchnienie, i ożyjecie. I poznacie, że ja jestem PANEM.
Ez 37:4-6
Bóg nie mówi „pomódl się o te kości”, tylko „mów do nich”. Prorok przemawia do tego, co martwe, i martwe słucha. Ale prorok dwa razy powtarza, że prorokował tak, jak mu rozkazano (7Prorokowałem więc, jak mi rozkazano. A gdy prorokowałem, powstał szum, a oto poruszenie; i kości zbliżyły się do siebie, kość do swojej kości.Ez 37:7 UBG i 10Prorokowałem więc, jak mi rozkazał, i wstąpiło w nie tchnienie, a ożyły i stanęły na nogach, bardzo, bardzo liczne wojsko.Ez 37:10 UBG). Treść została mu dana. Nie wymyślił jej sam. To jest granica między wypowiadaniem Słowa a fantazją.
Moc ma przy tym Słowo Boże. Sama ludzka wypowiedź jej nie ma. Bóg mówi o swoim słowie: „nie wróci do mnie na próżno” (11Tak będzie z moim słowem, które wyjdzie z moich ust: nie wróci do mnie na próżno, ale uczyni to, co mi się podoba, i poszczęści mu się w tym, do czego je poślę.Iz 55:11 UBG). W psalmie czytamy: „Posłał swoje słowo i uzdrowił ich” (20Posłał swoje słowo i uzdrowił ich, i wybawił ich z grobu.Ps 107:20 UBG). Zdanie z Listu do Rzymian o tym, kto „przywołuje te rzeczy, których nie ma, tak jakby były” (17(Jak jest napisane: Ustanowiłem cię ojcem wielu narodów) przed Bogiem, któremu uwierzył, który ożywia umarłych i przywołuje te rzeczy, których nie ma, tak jakby były.Rz 4:17 UBG), mówi o Bogu. Wiara Abrahama polegała na tym, że uwierzył Bogu, a nie na tym, że skopiował tę zdolność.
W praktyce działa to tak. Zwykle zaczynasz od prośby: nie wiem, więc proszę. Rozkaz pada wtedy, kiedy wiesz, bo Bóg powiedział, w Słowie albo osobiście. Tak było z Eliaszem. Najpierw usłyszał od Boga „ześlę deszcz na ziemię” (1Po upływie wielu dni, w trzecim roku, doszło do Eliasza słowo PANA: Idź, pokaż się Achabowi, a ja ześlę deszcz na ziemię.1 Krl 18:1 UBG), a dopiero potem powiedział Achabowi: „Słychać bowiem szum ulewnego deszczu” (41Potem Eliasz powiedział do Achaba: Idź, jedz i pij. Słychać bowiem szum ulewnego deszczu.1 Krl 18:41 UBG). Można to ująć krótko: ogłaszasz coś tylko wtedy, gdy wiesz. Ogłaszanie rzeczy, których nie wiesz, nie jest wiarą, tylko zgadywaniem na głos. Kiedy ogłaszanie jest modlitwą i jakie warunki stawia mu Pismo, wyjaśnia artykuł Ogłaszanie Siedem warunków.
Komu rozkazujemy, a kogo błogosławimy?
W Piśmie rozkaz słyszy stworzenie: wiatr i morze (39Wówczas wstał, zgromił wiatr i powiedział do morza: Milcz i uspokój się! I ustał wiatr, i nastała wielka cisza.Mk 4:39 UBG), drzewo (19I widząc przy drodze drzewo figowe, podszedł do niego, ale nie znalazł na nim nic oprócz samych liści. I powiedział do niego: Niech się już nigdy nie rodzi z ciebie owoc. I drzewo figowe natychmiast uschło.Mt 21:19 UBG) i góra (23Bo zaprawdę powiadam wam, że kto powie tej górze: Podnieś się i rzuć się w morze, a nie zwątpi w swoim sercu, lecz będzie wierzył, że stanie się to, co mówi – spełni się mu, cokolwiek powie.Mk 11:23 UBG). Burza też jest częścią stworzenia, dlatego Jezus mógł jej rozkazać. Człowiek ma do tego prawo, bo Bóg dał mu panowanie nad tym, co stworzył: „Dałeś mu panowanie nad dziełami twoich rąk, wszystko poddałeś pod jego stopy” (6Dałeś mu panowanie nad dziełami twoich rąk, wszystko poddałeś pod jego stopy:Ps 8:6 UBG; 28I Bóg błogosławił im. Potem Bóg powiedział do nich: Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, napełniajcie ziemię i czyńcie ją sobie poddaną; panujcie nad rybami morskimi i nad ptactwem niebieskim, i nad wszelkimi zwierzętami, które poruszają się po ziemi.Rdz 1:28 UBG). Rozkaz słyszą też choroba i zły duch, bo Jezus dał uczniom „moc nad duchami nieczystymi, aby je wypędzali i aby uzdrawiali wszystkie choroby” (1A przywoławszy swoich dwunastu uczniów, dał im moc nad duchami nieczystymi, aby je wypędzali i aby uzdrawiali wszystkie choroby i wszelkie słabości.Mt 10:1 UBG).
To panowanie człowiek może jednak oddać, złemu albo innym ludziom. Kiedy diabeł kusił Jezusa na pustyni, powiedział o władzy nad królestwami świata: „zostały mi przekazane” (6I powiedział do niego diabeł: Dam ci całą tę potęgę i ich chwałę, bo zostały mi przekazane i daję je, komu chcę.Łk 4:6 UBG). Tę władzę przekazał mu człowiek, kiedy posłuchał jego, a nie Boga. Skąd się wzięło to panowanie i co się z nim stało, opisuje artykuł Autorytet wierzącego Panowanie dane na początku.
Nad drugim człowiekiem nie panujesz. Każdy ma wolną wolę i każdy podlega wprost Bogu. Kiedy Piotr mówi do chromego „wstań i chodź” (6Wtedy Piotr powiedział: Nie mam srebra ani złota, lecz co mam, to ci daję: W imieniu Jezusa Chrystusa z Nazaretu, wstań i chodź!Dz 3:6 UBG), rozkazuje chorobie w jego ciele, a nie jego woli. Władzę nad ludźmi, na przykład władzę rządzenia, daje tylko Bóg: „Nie ma bowiem władzy innej, jak tylko od Boga” (1Każda dusza niech będzie poddana władzom zwierzchnim. Nie ma bowiem władzy innej, jak tylko od Boga, a te władze, które są, zostały ustanowione przez Boga.Rz 13:1 UBG). Kto jej od Boga nie dostał, nie może sam wynosić się nad innych.
Ludzi błogosławimy. Jakub pisze o języku: „Nim błogosławimy Boga i Ojca i nim przeklinamy ludzi stworzonych na podobieństwo Boga. Z tych samych ust wychodzi błogosławieństwo i przekleństwo. Tak być nie powinno, moi bracia” (9Nim błogosławimy Boga i Ojca i nim przeklinamy ludzi stworzonych na podobieństwo Boga.10Z tych samych ust wychodzi błogosławieństwo i przekleństwo. Tak być nie powinno, moi bracia.Jk 3:9-10 UBG). Błogosławić można też rzeczy. Jezus wziął pięć chlebów i dwie ryby, „pobłogosławił je” i rozdał ludziom (16A on, wziąwszy te pięć chlebów i dwie ryby, spojrzał w niebo, pobłogosławił je, łamał i dawał uczniom, aby kładli przed ludźmi.Łk 9:16 UBG). Granica nie przebiega więc między ludźmi a rzeczami. Przebiega między stworzeniem, nad którym Bóg dał ci panowanie, a wolą drugiego człowieka, nad którą ci go nie dał. Dlaczego Pismo tak pilnuje tej granicy, pokazuje artykuł Królowanie Nad człowiekiem nie panujesz.
Wstawiennictwo: stanąć w wyłomie
Abraham za Sodomę, Mojżesz za lud, Samuel za Izrael, Eliasz za wdowę, Hiob za przyjaciół, Daniel za miasto, Jezus za Piotra, Paweł za wszystkie swoje zbory. Modlitwa za kogoś innego jest w Biblii najczęstszą formą.
Podstawowy obraz to wyłom w murze.
I szukałem wśród nich męża, który by naprawił mur i stanął w wyłomie przede mną w obronie ziemi, abym jej nie zniszczył. Ale nie znalazłem żadnego.
Ez 22:30
Wyłom to dziura w murze obronnym miasta. Stanąć w wyłomie znaczy wejść w miejsce, którym wchodzi nieszczęście, i zasłonić je sobą. Zdanie kończy się słowami „nie znalazłem żadnego”. To nie jest zachęta, to jest skarga.
Abraham jako pierwszy targuje się z Bogiem, zaraz po tym, jak Bóg nie ukrył przed nim, co zamierza zrobić z Sodomą (17Wtedy PAN powiedział: Czy mam zataić przed Abrahamem, co zamierzam uczynić?Rdz 18:17 UBG). Tak wygląda przyjaźń z Bogiem. Abraham schodzi z pięćdziesięciu sprawiedliwych do dziesięciu i za każdym razem dostaje zgodę (23I Abraham zbliżył się, i powiedział: Czy wytracisz sprawiedliwego razem z niegodziwym?24Jeśli będzie pięćdziesięciu sprawiedliwych w tym mieście, czy je wytracisz i nie oszczędzisz tego miejsca ze względu na pięćdziesięciu sprawiedliwych, którzy w nim są?25Niech to będzie dalekie od ciebie, byś miał uczynić coś takiego i zabić sprawiedliwego z niegodziwym, żeby sprawiedliwy był jak niegodziwy. Niech to będzie dalekie od ciebie! Czy Sędzia całej ziemi nie postąpi sprawiedliwie?26Wtedy PAN odpowiedział: Jeśli znajdę w Sodomie pięćdziesięciu sprawiedliwych w samym mieście, oszczędzę całe miejsce ze względu na nich.27A Abraham odpowiedział: Oto ośmielam się teraz mówić do mojego Pana, choć jestem prochem i popiołem.28Gdyby do tych pięćdziesięciu sprawiedliwych zabrakło pięciu, czy z powodu braku tych pięciu zniszczysz całe miasto? I odrzekł: Nie zniszczę, jeśli znajdę tam czterdziestu pięciu.29Odezwał się ponownie do niego i powiedział: A gdyby znalazło się tam czterdziestu? I odpowiedział: Nie uczynię tego ze względu na tych czterdziestu.30I Abraham powiedział: Niech się nie gniewa mój Pan, że zapytam: A gdyby znalazło się tam trzydziestu? Odpowiedział: Nie uczynię tego, jeśli znajdę tam trzydziestu.31Rzekł jeszcze: Oto ośmielam się teraz mówić do mego Pana: A gdyby znalazło się tam dwudziestu? Odpowiedział: Nie zniszczę go ze względu na tych dwudziestu.32Powiedział: Niech się nie gniewa mój Pan, że jeszcze tylko raz przemówię: A gdyby znalazło się tam dziesięciu? Odpowiedział: Nie zniszczę go ze względu na tych dziesięciu.Rdz 18:23-32 UBG). Od tej historii zaczyna się nauka o wstawiennictwie: wolno się targować, a Bóg nie obraża się o śmiałość. Sodoma i tak upadła, ale modlitwa Abrahama nie poszła na marne: „pamiętał Bóg o Abrahamie i wybawił Lota z samego środka zagłady” (29A gdy Bóg zniszczył miasta tej równiny, pamiętał Bóg o Abrahamie i wybawił Lota z samego środka zagłady, kiedy zniszczył te miasta, w których Lot mieszkał.Rdz 19:29 UBG).
Pismo nazywa grzechem to, że ktoś przestaje modlić się za innych. Mówi tak Samuel, którego lud właśnie odrzucił.
A jeśli chodzi o mnie, nie daj Boże, bym miał grzeszyć przeciw PANU, przestając się modlić za was. Przeciwnie, będę was uczył dobrej i prostej drogi.
1 Sm 12:23
Wstawiennictwo bywa też warunkiem, żeby odmienił się los tego, kto się modli: „PAN przywrócił to, co zostało zabrane Hiobowi, gdy się modlił za swoich przyjaciół” (10PAN przywrócił to, co zostało zabrane Hiobowi, gdy się modlił za swoich przyjaciół. PAN także pomnożył Hiobowi w dwójnasób wszystko, co miał.Hi 42:10 UBG). Hiob dostał z powrotem swoje życie wtedy, kiedy modlił się za trzech ludzi, którzy zamęczali go przez trzydzieści rozdziałów.
Za kogo mamy się modlić, Pismo mówi w wielu miejscach:
- za wszystkich ludzi, za królów i za władze (1Zachęcam więc przede wszystkim, aby zanoszone były prośby, modlitwy, wstawiennictwa i dziękczynienia za wszystkich ludzi;2Za królów i za wszystkich sprawujących władzę, abyśmy mogli prowadzić życie ciche i spokojne, z całą pobożnością i uczciwością.1 Tm 2:1-2 UBG);
- za nieprzyjaciół i prześladowców (44Lecz ja wam mówię: Miłujcie waszych nieprzyjaciół, błogosławcie tym, którzy was przeklinają, dobrze czyńcie tym, którzy was nienawidzą i módlcie się za tych, którzy wam wyrządzają zło i prześladują was;Mt 5:44 UBG);
- za chorych (14Choruje ktoś wśród was? Niech przywoła starszych kościoła i niech się modlą nad nim, namaszczając go olejem w imię Pana.Jk 5:14 UBG);
- za braci, którzy zgrzeszyli (16Jeśli ktoś widzi swego brata, który popełnia grzech nie na śmierć, niech się za niego modli, a Bóg da mu życie, to jest tym, którzy popełniają grzech nie na śmierć. Jest grzech na śmierć. Nie mówię, aby ktoś modlił się za to.1 J 5:16 UBG);
- za robotników na żniwo (38Proście więc Pana żniwa, aby wysłał robotników na swoje żniwo.Mt 9:38 UBG);
- za tych, którzy głoszą, żeby mieli otwarte drzwi i odwagę (3Modląc się jednocześnie i za nas, aby Bóg otworzył nam drzwi słowa, żebyśmy mówili o tajemnicy Chrystusa, z powodu której też jestem więziony;Kol 4:3 UBG; 19I za mnie, aby była mi dana mowa, bym z odwagą otworzył moje usta do oznajmienia tajemnicy ewangelii;Ef 6:19 UBG; 1Na koniec, bracia, módlcie się za nas, aby słowo Pana szerzyło się i rozsławiało jak i u was;2 Tes 3:1 UBG);
- za miasto, w którym mieszkasz, także jeśli jest obce i wrogie.
Zabiegajcie o pokój dla tego miasta, do którego was uprowadziłem, i módlcie się za nie do PANA, bo od jego pokoju zależy wasz pokój.
Jr 29:7
Jeremiasz napisał to do ludzi uprowadzonych do Babilonu. Mieli modlić się za miasto, które ich podbiło.
Zobacz też, o co Paweł prosił dla ludzi, których kochał. Jego cztery modlitwy za zbory (17Prosząc, aby Bóg naszego Pana Jezusa Chrystusa, Ojciec chwały, dał wam Ducha mądrości i objawienia w poznaniu jego samego;18Ażeby oświecił oczy waszego umysłu, abyście wiedzieli, czym jest nadzieja jego powołania, czym jest bogactwo chwały jego dziedzictwa w świętych;19I czym jest przemożna wielkość jego mocy wobec nas, którzy wierzymy, według działania potęgi jego siły.Ef 1:17-19 UBG; 14Dlatego zginam swoje kolana przed Ojcem naszego Pana Jezusa Chrystusa;15Od którego cała rodzina na niebie i na ziemi bierze swoją nazwę;16Aby według bogactwa swej chwały sprawił, żeby wasz wewnętrzny człowiek był utwierdzony mocą przez jego Ducha;17Aby Chrystus przez wiarę mieszkał w waszych sercach, abyście zakorzenieni i ugruntowani w miłości;18Mogli pojąć wraz ze wszystkimi świętymi, jaka jest szerokość, długość, głębokość i wysokość;19I poznać miłość Chrystusa, która przewyższa wszelkie poznanie, abyście zostali napełnieni całą pełnią Boga.Ef 3:14-19 UBG; 9I o to się modlę, aby wasza miłość coraz bardziej obfitowała w poznanie i we wszelkie zrozumienie;10Abyście mogli rozpoznać to, co lepsze, żebyście byli szczerzy i bez zarzutu na dzień Chrystusa;11Napełnieni owocami sprawiedliwości, które przynosicie przez Jezusa Chrystusa ku chwale i czci Boga.Flp 1:9-11 UBG; 9Dlatego i my od tego dnia, w którym to usłyszeliśmy, nie przestajemy za was się modlić i prosić, abyście byli napełnieni poznaniem jego woli we wszelkiej mądrości i duchowym zrozumieniu;10Abyście postępowali w sposób godny Pana, by podobać mu się we wszystkim, w każdym dobrym uczynku wydając owoc i wzrastając w poznawaniu Boga;11Umocnieni wszelką mocą według jego chwalebnej potęgi, ku wszelkiej cierpliwości i wytrwałości z radością;12Dziękując Ojcu, który nas uzdolnił do uczestnictwa w dziedzictwie świętych w światłości;Kol 1:9-12 UBG) ani razu nie proszą o zdrowie, pieniądze czy wygodę. Proszą o poznanie Boga, o umocnienie wewnętrznego człowieka, o miłość i o owoc.
Prosząc, aby Bóg naszego Pana Jezusa Chrystusa, Ojciec chwały, dał wam Ducha mądrości i objawienia w poznaniu jego samego; Ażeby oświecił oczy waszego umysłu, abyście wiedzieli, czym jest nadzieja jego powołania, czym jest bogactwo chwały jego dziedzictwa w świętych; I czym jest przemożna wielkość jego mocy wobec nas, którzy wierzymy, według działania potęgi jego siły.
Ef 1:17-19
Jeśli nie wiesz, jak modlić się za dziecko codziennie przez dwadzieścia lat, te cztery modlitwy wystarczą na cały ten czas. O co dokładnie prosi Paweł, kiedy mówi o „Duchu mądrości i objawienia”, wyjaśniamy w artykule Objawienie Niemowlęta i mądrzy.
Sam Paweł też potrzebował modlitwy innych. Prosi o nią zbory w sześciu listach (30A proszę was, bracia, przez naszego Pana Jezusa Chrystusa i przez miłość Ducha, abyście razem ze mną walczyli w modlitwach za mnie do Boga;Rz 15:30 UBG; 19I za mnie, aby była mi dana mowa, bym z odwagą otworzył moje usta do oznajmienia tajemnicy ewangelii;Ef 6:19 UBG; 3Modląc się jednocześnie i za nas, aby Bóg otworzył nam drzwi słowa, żebyśmy mówili o tajemnicy Chrystusa, z powodu której też jestem więziony;Kol 4:3 UBG; 25Bracia, módlcie się za nas.1 Tes 5:25 UBG; 1Na koniec, bracia, módlcie się za nas, aby słowo Pana szerzyło się i rozsławiało jak i u was;2 Tes 3:1 UBG; Flm 22), a w dwóch innych pisze, że na ich modlitwie polega (11Także przy waszej pomocy poprzez modlitwę za nas, aby dar, który otrzymaliśmy dzięki wielu, stał się dla wielu powodem dziękczynienia za nas.2 Kor 1:11 UBG; 19Wiem bowiem, że to doprowadzi do mojego zbawienia dzięki waszej modlitwie i pomocy Ducha Jezusa Chrystusa;Flp 1:19 UBG). To samo robi autor Listu do Hebrajczyków (18Módlcie się za nas. Ufamy bowiem, że mamy czyste sumienie, gdyż chcemy we wszystkim dobrze postępować.Hbr 13:18 UBG). Apostoł, który miał największe objawienia w Nowym Testamencie, regularnie prosił zwykłych ludzi, żeby się za niego modlili.
Modlitwa w Duchu i modlitwa językami
Modlitwa „w Duchu” nie zawsze jest w Piśmie tym samym co języki. Dwa główne miejsca to „modląc się w każdym czasie w Duchu” (18We wszelkiej modlitwie i prośbie modląc się w każdym czasie w Duchu, czuwając nad tym z całą wytrwałością i z prośbą za wszystkich świętych;Ef 6:18 UBG) i „modląc się w Duchu Świętym” (20Wy jednak, umiłowani, budując samych siebie na waszej najświętszej wierze, modląc się w Duchu Świętym;Jud 1:20 UBG). Żadne z nich nie mówi o językach. Oba mówią o modlitwie prowadzonej przez Ducha i oba stawiają ją obok czegoś jeszcze: u Pawła obok czuwania i wstawiennictwa, u Judy obok budowania się na wierze.
Modlitwę językami Pismo opisuje dokładnie. „Ten bowiem, kto mówi obcym językiem, nie mówi ludziom, ale Bogu, bo nikt go nie rozumie. On zaś w duchu mówi tajemnice” (2Ten bowiem, kto mówi obcym językiem, nie mówi ludziom, ale Bogu, bo nikt go nie rozumie. On zaś w duchu mówi tajemnice.1 Kor 14:2 UBG).
Jeśli bowiem modlę się obcym językiem, mój duch się modli, ale mój rozum nie odnosi korzyści. Cóż więc? Będę się modlił duchem, będę się też modlił i rozumem. Będę śpiewał duchem, będę też śpiewał i rozumem.
1 Kor 14:14-15
Werset piętnasty jest tu najważniejszy. Paweł nie stawia tych dwóch rzeczy przeciwko sobie. Mówi: jedno i drugie.
Zaraz potem stawia bardzo trzeźwą granicę dla zgromadzenia.
Dziękuję mojemu Bogu, że mówię językami więcej niż wy wszyscy. Lecz w kościele wolę powiedzieć pięć słów zrozumiałych, aby i innych nauczyć, niż dziesięć tysięcy słów obcym językiem.
1 Kor 14:18-19
Te dwa wersety pokazują właściwe proporcje. Paweł mówi językami więcej niż wszyscy w Koryncie, a na zgromadzeniu wybiera pięć słów zrozumiałych zamiast dziesięciu tysięcy niezrozumiałych. W jego nauczaniu modlitwa językami należy przede wszystkim do modlitwy prywatnej.
Na zgromadzeniu Paweł jej jednak nie zakazuje: „nie zabraniajcie mówić obcymi językami” (39Tak więc, bracia, starajcie się usilnie, abyście prorokowali, i nie zabraniajcie mówić obcymi językami.1 Kor 14:39 UBG). Daje tylko porządek. Mówią dwie, najwyżej trzy osoby, po kolei, a ktoś tłumaczy. Jeśli nie ma tłumacza, ten, kto mówi językami, „niech mówi samemu sobie i Bogu” (27Jeśli ktoś mówi językami, niech to czyni dwóch albo najwięcej trzech, i to po kolei, a jeden niech tłumaczy.28A jeśli nie ma tłumacza, niech milczy w kościele ten, kto mówi obcym językiem, a niech mówi samemu sobie i Bogu.1 Kor 14:27-28 UBG).
Czy modlitwa językami stoi wyżej niż modlitwa własnymi słowami? W Piśmie wygląda to tak. Wzór, którego uczy Jezus, jest zrozumiały (9Wy więc tak się módlcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię.Mt 6:9 UBG). Wszystkie zapisane modlitwy Nowego Testamentu są zrozumiałe. Paweł łączy obie formy słowem „i”. Modlitwa w językach jest darem, o który można prosić i którego można używać prywatnie, obok modlitwy zrozumiałej, a nie zamiast niej.
W Liście do Rzymian pada najbardziej pocieszające zdanie o modlitwie.
Podobnie i Duch dopomaga naszej słabości. Nie wiemy bowiem, o co powinniśmy się modlić, jak trzeba, ale sam Duch wstawia się za nami w niewysłowionych westchnieniach. A ten, który bada serca, wie, jaki jest zamysł Ducha, ponieważ według woli Boga wstawia się za świętymi.
Rz 8:26-27
Paweł pisze „nie wiemy, o co powinniśmy się modlić” o sobie i o wszystkich wierzących. Jeśli nie wiesz, o co się modlić, to nie znaczy, że jesteś niedojrzały. To normalny stan, a Bóg przewidział na niego pomoc.
Post i modlitwa
W Piśmie post prawie nigdy nie występuje sam. Prawie zawsze jest przy nim modlitwa i jakaś sprawa. Bywa to żałoba i pokuta narodu (12Dlatego jeszcze i teraz, mówi PAN, wróćcie do mnie całym swym sercem, w poście, płaczu i w lamencie.13Rozdzierajcie swoje serca, a nie swoje szaty, i nawróćcie się do PANA, waszego Boga, bo on jest łaskawy i miłosierny, nieskory do gniewu i hojny w miłosierdzie i żałuje nieszczęścia.Jl 2:12-13 UBG; 4A gdy usłyszałem te słowa, usiadłem, płakałem i smuciłem się przez kilka dni, pościłem i modliłem się przed Bogiem niebios.Ne 1:4 UBG; 3I zwróciłem swoją twarz do Pana Boga, by szukać go modlitwą i błaganiem, w poście, worze i popiele.Dn 9:3 UBG), śmiertelne zagrożenie (16Idź, zbierz wszystkich Żydów, którzy się znajdują w Suzie, i pośćcie za mnie, nie jedzcie ani nie pijcie przez trzy dni, nocą i dniem. Ja także i moje służące będziemy pościć, a potem wejdę do króla, choć to niezgodne z prawem. A jeśli zginę, to zginę.Est 4:16 UBG), szukanie odpowiedzi (2W tych dniach ja, Daniel, byłem smutny przez trzy tygodnie.3Nie jadłem smacznego chleba, mięsa i wina nie brałem do ust, i nie namaszczałem się olejkiem, aż się wypełniły trzy tygodnie.Dn 10:2-3 UBG), wysyłanie ludzi do służby (2A gdy jawnie pełnili służbę Panu i pościli, powiedział im Duch Święty: Odłączcie mi Barnabę i Saula do dzieła, do którego ich powołałem.3Wtedy po poście i modlitwie nałożyli na nich ręce i wyprawili ich.Dz 13:2-3 UBG) albo prośba o bezpieczną drogę przez kraj pełen wrogów (21Wtedy tam, nad rzeką Achawa, ogłosiłem post, abyśmy ukorzyli się przed naszym Bogiem i abyśmy uprosili u niego szczęśliwą drogę dla nas, naszych dzieci i całego naszego dobytku.22Wstydziłem się bowiem prosić króla o żołnierzy i jeźdźców, aby nas w drodze ratowali przed wrogami, ponieważ powiedzieliśmy królowi: Ręka naszego Boga jest nad wszystkimi, którzy go szukają, dla ich dobra, ale jego moc i gniew przeciwko wszystkim, którzy go opuszczają.23Pościliśmy więc i prosiliśmy o to naszego Boga. A on nas wysłuchał.Ezd 8:21-23 UBG).
Sam Jezus pościł czterdzieści dni na pustyni, zanim zaczął nauczać, a potem „wrócił w mocy Ducha do Galilei” (1A Jezus, pełen Ducha Świętego, wrócił znad Jordanu i został zaprowadzony przez Ducha na pustynię;2I przez czterdzieści dni był kuszony przez diabła. Nic nie jadł w tych dniach, a gdy minęły, poczuł głód.Łk 4:1-2 UBG; 14Jezus zaś wrócił w mocy Ducha do Galilei, a wieść o nim rozeszła się po całej okolicy.Łk 4:14 UBG). O swoich uczniach mówi, że będą pościć, kiedy On odejdzie (33I zapytali go: Dlaczego uczniowie Jana często poszczą i modlą się, podobnie uczniowie faryzeuszy, a twoi jedzą i piją?34A on im odpowiedział: Czy możecie sprawić, żeby przyjaciele oblubieńca pościli, dopóki jest z nimi oblubieniec?35Lecz przyjdą dni, gdy oblubieniec zostanie od nich zabrany, wtedy, w te dni, będą pościć.Łk 5:33-35 UBG). Taki post wyraża tęsknotę za Nim. Piszemy o tym w artykule Oblubienica Czekanie z miłością. O poście mówi jedno, to samo co o modlitwie: nie na pokaz.
A gdy pościcie, nie miejcie twarzy smutnej jak obłudnicy; szpecą bowiem swoje twarze, aby ludzie widzieli, że poszczą. Zaprawdę powiadam wam: Odbierają swoją nagrodę. Ale ty, gdy pościsz, namaść sobie głowę i umyj twarz; Aby nie ludzie widzieli, że pościsz, lecz twój Ojciec, który jest w ukryciu; a twój Ojciec, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie.
Mt 6:16-18
Zdanie o tym, że pewien rodzaj demonów wychodzi „tylko przez modlitwę i post”, jest w tekście w dwóch miejscach (21Lecz ten rodzaj nie wychodzi inaczej, jak tylko przez modlitwę i post.Mt 17:21 UBG; 29I odpowiedział im: Ten rodzaj demonów nie wychodzi inaczej, jak tylko przez modlitwę i post.Mk 9:29 UBG), ale ma problem z rękopisami. W najstarszych rękopisach jest u Marka sama modlitwa, a u Mateusza nie ma całego wersetu 21Lecz ten rodzaj nie wychodzi inaczej, jak tylko przez modlitwę i post.Mt 17:21 UBG. Nie jest to powód, żeby porzucić post, bo post ma w Piśmie oparcie w wielu innych miejscach. Jest to powód, żeby nie budować na tym jednym zdaniu całej nauki o walce duchowej.
Najdłuższy tekst Biblii o poście, pięćdziesiąty ósmy rozdział Izajasza, stawia pytanie, którego nie da się obejść. Ludzie z tego rozdziału poszczą i mają pretensję, że Bóg tego nie widzi. Odpowiedź brzmi tak.
Czy nie to jest tym postem, który wybrałem: rozerwać więzy niegodziwości, rozwiązać ciężkie brzemiona, puścić wolno uciśnionych i połamać wszelkie jarzmo; Dzielić swój chleb z głodnym i ubogich wygnańców wprowadzić do swego domu, a widząc nagiego, przyodziać go i nie ukrywać się przed nikim, kto jest twoim ciałem?
Iz 58:6-7
Jeśli post nie zmienia tego, jak traktujesz ludzi, w oczach Boga nie ma wartości. I sprawa praktyczna: długi post mocno odbija się na ciele. Przy chorobie przewlekłej, ciąży, cukrzycy albo stałych lekach najpierw idzie się do lekarza.
Uczucia w modlitwie: płacz, suchość i pustynia
Ludzie w Piśmie modlą się z różnymi uczuciami. Anna „z goryczą w duszy, modliła się do PANA i strasznie płakała” (10A ona, z goryczą w duszy, modliła się do PANA i strasznie płakała.1 Sm 1:10 UBG). Nehemiasz, kiedy usłyszał, że mury Jerozolimy są zburzone, płakał, pościł i modlił się (3I odpowiedzieli mi: Ostatki spośród tych, którzy w tamtej prowincji przeżyli niewolę, są w wielkim utrapieniu i pohańbieniu; ponadto mur Jerozolimy jest zburzony i jej bramy zostały spalone ogniem.4A gdy usłyszałem te słowa, usiadłem, płakałem i smuciłem się przez kilka dni, pościłem i modliłem się przed Bogiem niebios.Ne 1:3-4 UBG). Jezus modlił się „z głośnym wołaniem i ze łzami” (7On za dni swego ciała zanosił z głośnym wołaniem i ze łzami modlitwy i usilne prośby do tego, który mógł go wybawić od śmierci, i został wysłuchany z powodu swojej bogobojności.Hbr 5:7 UBG). Duch wstawia się za nami westchnieniami, których nie da się ująć w słowa (26Podobnie i Duch dopomaga naszej słabości. Nie wiemy bowiem, o co powinniśmy się modlić, jak trzeba, ale sam Duch wstawia się za nami w niewysłowionych westchnieniach.Rz 8:26 UBG), a modlitwa językami to jeszcze inna forma (14Jeśli bowiem modlę się obcym językiem, mój duch się modli, ale mój rozum nie odnosi korzyści.1 Kor 14:14 UBG). Każda z nich ma swoje miejsce. Żadna nie jest obrzędem, który trzeba odtworzyć, żeby Bóg usłyszał. Każda jest odpowiedzią szczerego serca na konkretną sprawę.
Kiedy chcesz zapłakać, a nie możesz
Bywa, że w modlitwie chciałbyś zapłakać przed Bogiem i czujesz, że to dobre, a łzy nie przychodzą. Nie dlatego, że nic w tobie nie ma, tylko dlatego, że coś cię blokuje, na przykład przekonanie, że płacz to słabość. Ta blokada jest zła, bo zamyka cię przed Bogiem. Wtedy w modlitwie pracujesz nad tym, żeby z Bożą pomocą ją usunąć.
Kiedy Duch Święty pokaże ci, że jedyną przeszkodą jest ta blokada, możesz zrobić krok wiary. Poproś Boga, żeby ją z ciebie zdjął, i spróbuj się przez nią przełamać: powiedz Mu na głos, co czujesz, i pozwól sobie zapłakać. Taki płacz może być aktem proroczym, czyli czynem wiary, który przełamuje to, co cię trzyma. Robisz to z własnej woli, bo chcesz być przed Bogiem szczery, a nie dlatego, że płacz ma zadziałać. O aktach proroczych pisze artykuł Autorytet wierzącego Kiedy wiara rusza ciałem.
Kiedy czekasz na mocne przeżycie
Wiele osób ma kłopot z tym, co czuje w modlitwie albo czego w niej nie czuje. Spodziewają się, że Bóg odpowie w wyraźny sposób, że poczują radość, że coś od razu się zmieni. Kiedy tego nie ma, czują zawód, a czasem nawet potępienie, jakby Bóg ich nie słuchał. Pomaga tu obraz z jedzenia.
Słodka przekąska z cukru, tłuszczu i przetworzonego mleka daje mocną i krótką przyjemność. Badania pokazują, że jedzenie, które łączy tłuszcz z węglowodanami, pobudza w mózgu układ nagrody mocniej niż jedzenie z samym tłuszczem albo z samymi węglowodanamiŹródło 10A. G. DiFeliceantonio i in., Supra-Additive Effects of Combining Fat and Carbohydrate on Food Reward, „Cell Metabolism” 28 (2018), s. 33-44.. Badacze szacują, że objawy uzależnienia od wysoko przetworzonej żywności ma mniej więcej co siódmy dorosłyŹródło 11A. N. Gearhardt i in., Social, clinical, and policy implications of ultra-processed food addiction, „BMJ” 383 (2023), e075354..
Kto przyzwyczai się do tak mocnych doznań, szuka ich w każdym jedzeniu. Napije się prawdziwego mleka od krowy, tłustego i niesłodkiego, i powie, że mu nie smakuje. Kto je zdrowo, ma odwrotnie: słodki deser jest dla niego za słodki, a mleko mu smakuje. Smak naprawdę się zmienia. Ludzie, którzy przez trzy miesiące jedli mniej cukru, czuli w tym samym budyniu więcej słodyczy niż na początkuŹródło 12P. M. Wise i in., Reduced dietary intake of simple sugars alters perceived sweet taste intensity but not perceived pleasantness, „The American Journal of Clinical Nutrition” 103 (2016), s. 50-60..
Z modlitwą jest podobnie. Dla naszego ducha to rzecz najbardziej naturalna. Ale świat i jego władca, szatan (31Teraz odbywa się sąd tego świata, teraz władca tego świata będzie wyrzucony precz.J 12:31 UBG), karmią nas cały czas niezdrowym pokarmem: strachem, lękiem, nieprzebaczeniem, pychą. Dają przy tym mocne doznania, które w danej chwili wydają się dobre i potrzebne, a prowadzą do zguby. Tak działa na przykład pożądanie, które ciągnie mężczyznę do kobiety, z którą nie jest w małżeństwie. Bóg mówi: nie rób tego, a zamiast tego „Rozkoszuj się PANEM” (4Rozkoszuj się PANEM, a on spełni pragnienia twego serca.Ps 37:4 UBG).
Kto tego nie rozumie, przychodzi do Boga i czeka na takie same mocne doznania, do jakich przyzwyczaił go świat. Kiedy ich nie ma, myśli, że modlitwa nie działa. Taki człowiek potrzebuje najpierw oczyszczenia. W Piśmie miejscem takiego oczyszczenia bywa pustynia. Bóg mówi przez Ozeasza o Izraelu, którego porównuje do niewiernej żony: „zaprowadzę na pustynię i będę mówić do niej łaskawie” (14Dlatego oto zwabię ją, zaprowadzę na pustynię i będę mówić do niej łaskawie;Oz 2:14 UBG). Jezus pościł na pustyni czterdzieści dni, zanim zaczął nauczać (1A Jezus, pełen Ducha Świętego, wrócił znad Jordanu i został zaprowadzony przez Ducha na pustynię;2I przez czterdzieści dni był kuszony przez diabła. Nic nie jadł w tych dniach, a gdy minęły, poczuł głód.Łk 4:1-2 UBG).
Przejście przez pustynię to czas, w którym odstawiasz to, co daje ci mocne bodźce, na przykład przez post, i uczysz się przychodzić do Boga bez nich. Na początku modlitwa może się wydawać sucha i mdła, jak mleko dla kogoś, kto jadł same słodycze. Z czasem zmysły się uczą. List do Hebrajczyków mówi o ludziach, „którzy przez praktykę mają zmysły wyćwiczone do rozróżniania dobra i zła” (14Natomiast pokarm stały jest dla dorosłych, którzy przez praktykę mają zmysły wyćwiczone do rozróżniania dobra i zła.Hbr 5:14 UBG). Piotr każe pragnąć „czystego mleka słowa Bożego” (2Jak nowo narodzone niemowlęta pragnijcie czystego mleka słowa Bożego, abyście dzięki niemu rośli;1 P 2:2 UBG), a psalm zaprasza: „Skosztujcie i zobaczcie, jak dobry jest PAN” (8Skosztujcie i zobaczcie, jak dobry jest PAN: Błogosławiony człowiek, który mu ufa.Ps 34:8 UBG).
Co blokuje modlitwę? Dziesięć rzeczy, które Pismo wymienia
Pismo wymienia też modlitwy, których Bóg nie przyjmuje. Jeśli masz wrażenie, że twoja modlitwa nie dociera do Boga, zacznij od tej listy, a dopiero potem szukaj innego sposobu modlenia się.
1. Modlitwa na pokaz. Adresatem jest widownia. Jezus nie mówi o niej „to niedobre”, tylko „odbierają swoją nagrodę” (5A gdy się modlisz, nie bądź jak obłudnicy. Oni bowiem chętnie modlą się, stojąc w synagogach i na rogach ulic, aby ludzie ich widzieli. Zaprawdę powiadam wam: Odbierają swoją nagrodę.Mt 6:5 UBG). Chcieli podziwu ludzi i właśnie to dostali.
2. Długa modlitwa jako przykrywka. Zdanie powtórzone w trzech Ewangeliach i jedyne, w którym Jezus wiąże modlitwę z surowszym wyrokiem: „Pożerają oni domy wdów i dla pozoru odprawiają długie modlitwy. Ci otrzymają surowszy wyrok” (40Pożerają oni domy wdów i dla pozoru odprawiają długie modlitwy. Ci otrzymają surowszy wyrok.Mk 12:40 UBG).
3. Wielomówstwo. Przekonanie, że liczba słów albo powtórzeń działa na Boga mechanicznie (7A modląc się, nie bądźcie wielomówni jak poganie; oni bowiem sądzą, że ze względu na swoją wielomówność będą wysłuchani.Mt 6:7 UBG).
4. Trzymanie grzechu.
Gdybym zważałPrzypis 13Po hebrajsku רָאָה (ra'ah): widzieć, patrzeć. Dosłownie: gdybym widział nieprawość w swoim sercu. na nieprawość w swoim sercu, Pan by mnie nie wysłuchał. A jednak Bóg wysłuchał, przychylił się do głosu mojej modlitwy.
Ps 66:18-19
Zważać na coś znaczy zwracać na to szczególną uwagę i liczyć się z tym. Psalmista nie mówi, że nie ma w nim grzechu. Mówi o grzechu, który człowiek widzi w swoim sercu i na który dalej zważa: patrzy na niego, wraca do niego myślami i pozwala mu decydować. Pomyśl o kimś, kto prosi Boga o błogosławieństwo w pracy, a w tej samej pracy oszukuje przy rozliczeniach i nie zamierza przestać. Wie, że to grzech, i trzyma się go, bo mu się opłaca. Jego modlitwa idzie w jedną stronę, a serce w drugą.
Psalmista tak nie robił i dlatego Bóg go wysłuchał. Grzech, który widzisz w sercu, wyznajesz i porzucasz. Księga Przysłów mówi: „Kto ukrywa swe grzechy, nie będzie miał szczęścia, ale kto je wyznaje i porzuca, dostąpi miłosierdzia” (13Kto ukrywa swe grzechy, nie będzie miał szczęścia, ale kto je wyznaje i porzuca, dostąpi miłosierdzia.Prz 28:13 UBG). U Izajasza jest ta sama zasada z drugiej strony: „wasze nieprawości uczyniły przepaść między wami a waszym Bogiem i wasze grzechy sprawiły, że ukrył twarz przed wami, tak że nie słyszy” (2Ale wasze nieprawości uczyniły przepaść między wami a waszym Bogiem i wasze grzechy sprawiły, że ukrył twarz przed wami, tak że nie słyszy.Iz 59:2 UBG).
Modlitwę potrafi zatrzymać też poczucie winy za grzech, który już wyznałeś. Jan pisze: „jeśli nasze serce nas potępia, Bóg jest większy niż nasze serce i wie wszystko” (20Bo jeśli nasze serce nas potępia, Bóg jest większy niż nasze serce i wie wszystko.1 J 3:20 UBG). Ufność przed Bogiem mamy wtedy, gdy serce nas nie potępia (21Umiłowani, jeśli nasze serce nas nie potępia, mamy ufność ku Bogu;1 J 3:21 UBG). Kiedy serce oskarża, nie chowasz się przed Bogiem jak Adam (8Wtedy usłyszeli głos PANA Boga chodzącego po ogrodzie w powiewie dziennym. I Adam, i jego żona ukryli się przed obliczem PANA Boga wśród drzew ogrodu.9I PAN Bóg zawołał na Adama, i zapytał go: Gdzie jesteś?10On odpowiedział: Usłyszałem twój głos w ogrodzie i zląkłem się, gdyż jestem nagi, i ukryłem się.Rdz 3:8-10 UBG), tylko idziesz do Niego. Grzech wyznajesz (9Jeśli wyznajemy nasze grzechy, Bóg jest wierny i sprawiedliwy, aby nam przebaczyć grzechy i oczyścić nas z wszelkiej nieprawości.1 J 1:9 UBG), a za przebaczenie dziękujesz. Jak odróżnić oskarżenie od chwili, w której Duch Święty pokazuje ci grzech, opisuje artykuł Dzieło krzyża Powracające poczucie winy.
5. Niechęć do słuchania.
Kto odwraca swe ucho, aby nie słyszeć prawa, nawet jego modlitwa budzi odrazę.
Prz 28:9
Zachariasz pokazuje tę zasadę na historii ludu: jak Bóg wołał, a oni nie słuchali, tak oni wołali, a On nie wysłuchał (11Ale oni nie chcieli słuchać i odwrócili się plecami, i zatkali swoje uszy, aby nie słyszeć.12Zatwardzili swoje serca jak diament, aby nie słuchać prawa i słów, które posyłał PAN zastępów przez swego Ducha za pośrednictwem dawnych proroków. Dlatego nadszedł wielki gniew od PANA zastępów.13I stało się tak, że podobnie jak gdy on wołał, a oni nie słuchali, tak też gdy oni wołali, ja ich nie wysłuchałem, mówi PAN zastępów.Za 7:11-13 UBG). To nie jest wyrok na całe życie. Bóg pokazuje człowiekowi, do czego prowadzi to, że Go nie słucha. Kto chce dalej żyć po swojemu i trwać w grzechu, a jednocześnie modli się i spodziewa się, że Bóg go wysłucha, ten się zawiedzie.
Droga wyjścia jest jedna: pokuta. Przyznajesz przed Bogiem, że Go nie słuchałeś, odwracasz się od grzechu i wracasz do Niego. Wtedy możesz się spodziewać, że On cię wysłucha. Ten sam prorok zapisał zaproszenie: „Powróćcie do mnie, mówi PAN zastępów, a ja powrócę do was” (3Dlatego powiedz im: Tak mówi PAN zastępów: Powróćcie do mnie, mówi PAN zastępów, a ja powrócę do was, mówi PAN zastępów.Za 1:3 UBG).
6. Krzywdzenie ubogiego. Ta sama zasada przeniesiona na relacje z ludźmi: „Kto zatyka swe ucho na wołanie ubogiego, ten sam będzie wołał, a nie zostanie wysłuchany” (13Kto zatyka swe ucho na wołanie ubogiego, ten sam będzie wołał, a nie zostanie wysłuchany.Prz 21:13 UBG).
7. Nabożeństwo bez sprawiedliwości. Najmocniejszy tekst na ten temat.
Gdy wyciągniecie swoje ręce, skryję swoje oczy przed wami. A gdy będziecie mnożyć modlitwy, nie wysłucham, gdyż wasze ręce są pełne krwi. Obmyjcie się i oczyśćcie; usuńcie sprzed moich oczu zło waszych uczynków; przestańcie źle czynić. Uczcie się czynić dobrze; szukajcie tego, co sprawiedliwe, wspomagajcie uciśnionego, brońcie sieroty, wstawiajcie się za wdową.
Iz 1:15-17
Trzeba to przeczytać dokładnie: ci ludzie modlą się dużo. Wyciągają ręce, mnożą modlitwy. I te modlitwy Bóg odrzuca z powodu tego, co ci ludzie robią poza modlitwą.
8. Nieprzebaczenie. Największa u Marka obietnica wysłuchania i warunek przebaczenia są w jednym fragmencie. Co nieprzebaczenie robi z człowiekiem, opisuje artykuł Przebaczenie Co robi nieprzebaczenie.
Dlatego mówię wam: O cokolwiek prosicie w modlitwie, wierzcie, że otrzymujeciePrzypis 14Po grecku λαμβάνω (lambano): otrzymywać. Jezus mówi „otrzymujecie”, czyli już teraz, kiedy prosicie, a w najstarszych rękopisach jest nawet „otrzymaliście”., a stanie się wam. A gdy stoicie, modląc się, przebaczcie, jeśli macie coś przeciwko komuś, aby i wasz Ojciec, który jest w niebie, przebaczył wam wasze przewinienia.
Mk 11:24-25
9. Złe traktowanie żony. Jedyne miejsce w Piśmie, w którym to, jak ktoś zachowuje się w domu, jest nazwane przeszkodą w modlitwie.
Podobnie wy, mężowie, żyjcie z nimi umiejętnie, okazując im szacunek jako słabszemu naczyniu kobiecemu i jako tym, które współdziedziczą łaskę życia, aby wasze modlitwy nie doznały przeszkód.
1 P 3:7
10. Prośba z żądzy. „Prosicie, a nie otrzymujecie, dlatego że źle prosicie, chcąc tym zaspokoić wasze żądze” (3Prosicie, a nie otrzymujecie, dlatego że źle prosicie, chcąc tym zaspokoić wasze żądze.Jk 4:3 UBG). Co stoi za taką prośbą i co z nią zrobić, opisuje część „Postawa modlitwy: niepodzielone serce”.
Do tej listy pasują jeszcze dwie rzeczy: niezgoda w domu i brak pojednania z drugim człowiekiem. Jezus każe zostawić dar przed ołtarzem i najpierw pójść pojednać się z bratem (23Jeśli więc przyniesiesz swój dar na ołtarz i tam przypomnisz sobie, że twój brat ma coś przeciwko tobie;24Zostaw swój dar tam przed ołtarzem, idź i najpierw pojednaj się ze swoim bratem, a potem przyjdź i ofiaruj swój dar.Mt 5:23-24 UBG). Modlitwa i naprawiona relacja są w Piśmie połączone.
Obietnice modlitwy i ich warunki
Obietnice związane z modlitwą są w Nowym Testamencie zdumiewająco szerokie. Prawie każda ma przy sobie warunek, podany w tym samym miejscu. Poniżej najważniejsze, razem z tym warunkiem. Pozostałe obietnice zbiera artykuł Obietnice Boże Co Bóg obiecał.
- „o cokolwiek będziecie prosić w moje imię, to uczynię” (13A o cokolwiek będziecie prosić w moje imię, to uczynię, aby Ojciec był uwielbiony w Synu.14Jeśli o coś będziecie prosić w moje imię, ja to uczynię.J 14:13-14 UBG): „w moje imię”, czyli w Jego sprawie, a cel podany jest dalej, „aby Ojciec był uwielbiony w Synu”;
- „proście, o cokolwiek chcecie, a spełni się wam” (7Jeśli będziecie trwać we mnie i moje słowa będą trwać w was, proście, o cokolwiek chcecie, a spełni się wam.J 15:7 UBG): „jeśli będziecie trwać we mnie i moje słowa będą trwać w was”, czyli jeśli żyjesz z Nim i według Jego słów na co dzień;
- „O cokolwiek poprosicie Ojca w moje imię, da wam” (23A tego dnia nie będziecie mnie o nic pytać. Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: O cokolwiek poprosicie Ojca w moje imię, da wam.24Dotąd o nic nie prosiliście w moje imię. Proście, a otrzymacie, aby wasza radość była pełna.J 16:23-24 UBG): znów „w moje imię”, a celem jest to, „aby wasza radość była pełna”;
- „o cokolwiek prosicie w modlitwie, wierzcie, że otrzymujecie” (24Dlatego mówię wam: O cokolwiek prosicie w modlitwie, wierzcie, że otrzymujecie, a stanie się wam.Mk 11:24 UBG): wiara, a w następnym wersecie przebaczenie;
- „jeśli dwaj z was na ziemi będą zgodnie prosić o cokolwiek” (19Mówię wam też: Jeśli dwaj z was na ziemi będą zgodnie prosić o cokolwiek, otrzymają to od mego Ojca, który jest w niebie.Mt 18:19 UBG): zgoda dwóch, którzy zbierają się w imię Jezusa (20Gdzie bowiem dwaj albo trzej są zgromadzeni w moje imię, tam jestem pośród nich.Mt 18:20 UBG);
- „o cokolwiek prosimy, otrzymujemy od niego” (22I o cokolwiek prosimy, otrzymujemy od niego, bo zachowujemy jego przykazania i robimy to, co miłe w jego oczach.1 J 3:22 UBG): „bo zachowujemy jego przykazania i robimy to, co miłe w jego oczach”, a to przykazanie Jan wyjaśnia od razu: wierzyć w imię Syna i miłować się wzajemnie (23A to jest jego przykazanie, abyśmy wierzyli w imię jego Syna, Jezusa Chrystusa, i miłowali się wzajemnie, jak nam przykazał.1 J 3:23 UBG);
- „wiele może usilna modlitwa sprawiedliwego” (16Wyznawajcie sobie nawzajem upadki i módlcie się jedni za drugich, abyście byli uzdrowieni. Wiele może usilna modlitwa sprawiedliwego.Jk 5:16 UBG): sprawiedliwego, a w tym samym wersecie wyznawanie upadków sobie nawzajem;
- komu brakuje mądrości, ten ma prosić Boga, „a będzie mu dana” (5A jeśli komuś z was brakuje mądrości, niech prosi Boga, który daje wszystkim obficie i bez wypominania, a będzie mu dana.Jk 1:5 UBG): warunek jest w następnym wersecie, „niech prosi z wiarą, bez powątpiewania” (6Ale niech prosi z wiarą, bez powątpiewania. Kto bowiem wątpi, podobny jest do fali morskiej pędzonej przez wiatr i miotanej tu i tam.Jk 1:6 UBG);
- „on spełni pragnienia twego serca” (4Rozkoszuj się PANEM, a on spełni pragnienia twego serca.Ps 37:4 UBG): rozkoszuj się Panem, bo pragnienia przychodzą po zachwycie, nie przed nim.
Warunek „sprawiedliwego” nie odcina zwykłych ludzi. Jakub od razu podaje przykład: „Eliasz był człowiekiem podlegającym tym samym doznaniom co my” (17Eliasz był człowiekiem podlegającym tym samym doznaniom co my i modlił się gorliwie, żeby nie padał deszcz, i nie spadł deszcz na ziemię przez trzy lata i sześć miesięcy.Jk 5:17 UBG). Ten sam Eliasz, który wymodlił deszcz, niedługo potem usiadł pod jałowcem i prosił o śmierć (4A sam poszedł na pustynię na jeden dzień drogi, a gdy tam doszedł, usiadł pod jałowcem i życzył sobie śmierci, mówiąc: Dosyć już, PANIE. Zabierz moją duszę, bo nie jestem lepszy od swoich ojców.1 Krl 19:4 UBG). Sprawiedliwość wierzący dostaje w Chrystusie jako dar (21On bowiem tego, który nie znał grzechu, za nas grzechem uczynił, abyśmy w nim stali się sprawiedliwością Bożą.2 Kor 5:21 UBG), więc ta obietnica jest także dla ciebie.
Dwa zdania Jana pomagają to poukładać.
Taka zaś jest ufność, którą mamy do niego, że jeśli o coś prosimy zgodnie z jego wolą, wysłuchuje nas. A jeśli wiemy, że nas wysłuchuje, o cokolwiek prosimy, wtedy wiemy, że otrzymujemy to, o co go prosiliśmy.
1 J 5:14-15
Da się z tego bez naciągania wyciągnąć wniosek. Obietnica obejmuje wszystko („o cokolwiek”), ale jej sedno jest zawsze to samo. Modlitwa jest skuteczna wtedy, kiedy człowiek stoi po stronie Bożej sprawy. „W imię Jezusa” nie jest formułą kończącą zdanie. Jest wskazaniem, czyją sprawę załatwiasz. Jeśli sprawa jest Jego, siła stojąca za prośbą też jest Jego.
Kiedy Bóg mówi „nie”
Ten temat łatwo ominąć, ale Pismo go nie omija. Najpierw granica. Paweł pisze, że wszystkie obietnice Boga są w Chrystusie „tak” i „Amen” (20Ile jest bowiem obietnic Boga, w nim są „tak” i w nim są „Amen”, ku chwale Boga przez nas.2 Kor 1:20 UBG), a Ojciec nie daje kamienia temu, kto prosi o chleb (9I czy jest wśród was człowiek, który da synowi kamień, gdy ten prosi o chleb?10A gdy prosi o rybę, czy da mu węża?11Jeśli więc wy, będąc złymi, umiecie dawać dobre dary waszym dzieciom, o ileż bardziej wasz Ojciec, który jest w niebie, da dobre rzeczy tym, którzy go proszą.Mt 7:9-11 UBG). W Piśmie Bóg odmawia wtedy, kiedy ktoś prosi o to, czego On nie obiecał, albo kiedy ludzki plan nie jest Jego planem (21Wiele jest zamysłów w sercu człowieka, ale rada PANA się ostoi.Prz 19:21 UBG).
Najlepiej widać to po Pawle.
A żebym zbytnio nie wynosił się ogromem objawień, dany mi został cierńPrzypis 15Po grecku σκόλοψ (skolops): cierń albo zaostrzony pal. dla ciała, wysłannik szatana, aby mnie policzkowałPrzypis 16Po grecku κολαφίζω (kolaphizo): bić pięścią, policzkować. Tego słowa Paweł używa też, kiedy pisze, jak traktowano apostołów., żebym się ponad miarę nie wynosił. Dlatego trzy razy prosiłem Pana, aby on odstąpił ode mnie. Lecz powiedział mi: Wystarczy ci moja łaska. Moja moc bowiem doskonali się w słabości. Najchętniej więc będę się chlubił z moich słabości, aby zamieszkała we mnie moc Chrystusa. Dlatego mam upodobanie w słabościach, w zniewagach, w niedostatkach, w prześladowaniach, w uciskach ze względu na Chrystusa; gdy bowiem jestem słaby, wtedy jestem mocny.
2 Kor 12:7-10
Ten sam Paweł uczył kościoły, żeby we wszystkim przynosiły Bogu swoje prośby (6Nie troszczcie się o nic, ale we wszystkim przez modlitwę i prośbę z dziękczynieniem niech wasze pragnienia będą znane Bogu.Flp 4:6 UBG). O cierń prosił trzy razy i nie dostał tego, o co prosił. Dostał odpowiedź, ale inną: łaskę i moc, która działa w słabości.
Czym był ten cierń, pokazuje sam tekst. Paweł nazywa cierń „wysłannikiem szatana”, który ma go „policzkować”, tak jak bito apostołów (11Aż do tej chwili cierpimy głód i pragnienie, jesteśmy nadzy, policzkowani i tułamy się;1 Kor 4:11 UBG). W greckim przekładzie Starego Testamentu cierń jest obrazem wrogów (55Jeśli jednak nie wypędzicie przed sobą mieszkańców tej ziemi, wtedy ci, których z nich pozostawicie, będą jak ciernie w waszych oczach i jak kolce dla waszych boków i będą was gnębić w tej ziemi, w której będziecie mieszkać.Lb 33:55 UBG; 24I tak dla domu Izraela nie będzie już kłującego ciernia ani bolesnego kolca spośród wszystkich okolicznych mieszkańców, którzy nim wzgardzili. I poznają, że ja jestem Panem BOGIEM.Ez 28:24 UBG), a zaraz potem Paweł wylicza zniewagi, prześladowania i uciski „ze względu na Chrystusa”. Najprawdopodobniej chodziło więc o prześladowanie.
Paweł prosił, żeby ten wysłannik od niego odstąpił, a dostał siłę, żeby wytrwać. Później napisał o prześladowaniach w Antiochii, Ikonium i Listrze: „ze wszystkich wyrwał mnie Pan” (11Prześladowania, cierpienia, które mnie spotkały w Antiochii, w Ikonium i Listrze – prześladowania, które zniosłem, a ze wszystkich wyrwał mnie Pan.2 Tm 3:11 UBG). W następnym zdaniu dodaje, że prześladowania spotkają każdego, kto chce żyć pobożnie w Chrystusie (12Tak i wszyscy, którzy chcą żyć pobożnie w Chrystusie Jezusie, będą prześladowani.2 Tm 3:12 UBG). Więcej o tym fragmencie jest w artykule Uzdrowienie Cierń Pawła.
Jezus też prosił i nie został oszczędzony. W Getsemani mówił: „Mój Ojcze, jeśli to możliwe, niech mnie ominie ten kielich. Jednak niech się stanie nie jak ja chcę, ale jak ty” (39A odszedłszy trochę dalej, upadł na twarz i modlił się, mówiąc: Mój Ojcze, jeśli to możliwe, niech mnie ominie ten kielich. Jednak niech się stanie nie jak ja chcę, ale jak ty.Mt 26:39 UBG). Wiedział przy tym, że kielich jest wolą Ojca, bo tak zapowiadały Pisma (53Czy sądzisz, że nie mógłbym teraz prosić mego Ojca, a wystawiłby mi więcej niż dwanaście legionów aniołów?54Ale jakże wypełniłyby się Pisma, które mówią, że musi się tak stać?Mt 26:53-54 UBG). Razem z tą sceną trzeba czytać jeszcze jedno zdanie.
On za dni swego ciała zanosił z głośnym wołaniem i ze łzami modlitwy i usilne prośby do tego, który mógł go wybawić od śmierci, i został wysłuchany z powodu swojej bogobojności.
Hbr 5:7
Autor Listu do Hebrajczyków mówi, że Jezus został wysłuchany, a kielich Go nie ominął. Ten werset jest w tej części najważniejszy. Wysłuchanie i spełnienie prośby to w Piśmie nie zawsze to samo.
Psalmy pozwalają powiedzieć Bogu na głos, że milczy: „Boże mój, wołam we dnie, a nie odzywasz się do mnie” (2Boże mój, wołam we dnie, a nie odzywasz się do mnie; w nocy, a nie mogę się uspokoić.Ps 22:2 UBG). Jezus zacytował ten psalm na krzyżu. Skarga, że Bóg nie odpowiada, jest w Biblii modlitwą, a nie brakiem wiary.
Cztery rzeczy, które da się z tego powiedzieć uczciwie:
- odmowa nie zawsze znaczy, że modliłeś się źle: czasem tak (3Prosicie, a nie otrzymujecie, dlatego że źle prosicie, chcąc tym zaspokoić wasze żądze.Jk 4:3 UBG), a czasem nie (7A żebym zbytnio nie wynosił się ogromem objawień, dany mi został cierń dla ciała, wysłannik szatana, aby mnie policzkował, żebym się ponad miarę nie wynosił.8Dlatego trzy razy prosiłem Pana, aby on odstąpił ode mnie.9Lecz powiedział mi: Wystarczy ci moja łaska. Moja moc bowiem doskonali się w słabości. Najchętniej więc będę się chlubił z moich słabości, aby zamieszkała we mnie moc Chrystusa.2 Kor 12:7-9 UBG);
- wysłuchanie i spełnienie to nie to samo (7On za dni swego ciała zanosił z głośnym wołaniem i ze łzami modlitwy i usilne prośby do tego, który mógł go wybawić od śmierci, i został wysłuchany z powodu swojej bogobojności.Hbr 5:7 UBG);
- zwłoka nie jest odmową, bo Bóg „długo zwleka w ich sprawie”, a mimo to pomści krzywdę (7A Bóg, czy nie pomści krzywdy swoich wybranych, którzy wołają do niego we dnie i w nocy, chociaż długo zwleka w ich sprawie?8Mówię wam, że szybko pomści ich krzywdę. Lecz czy Syn Człowieczy znajdzie wiarę na ziemi, gdy przyjdzie?Łk 18:7-8 UBG);
- wolno szczerze powiedzieć Bogu, co jest w sercu, także skargę, bo robi to znaczna część psalmów i robi to Jezus na krzyżu.
Zdanie „nie stało się, bo zabrakło ci wiary” bywa prawdą, bo Jezus mówi tak do uczniów (20A Jezus im odpowiedział: Z powodu waszej niewiary. Zaprawdę bowiem powiadam wam: Jeśli będziecie mieć wiarę jak ziarno gorczycy, powiecie tej górze: Przenieś się stąd na tamto miejsce, a przeniesie się. I nic nie będzie dla was niemożliwe.Mt 17:20 UBG). Nie da się z niego jednak zrobić wyjaśnienia na każdy brak odpowiedzi, bo nie pasuje ani do Pawła, ani do Getsemani. Obietnica z Pisma jest zawsze zwrócona do tego, kto się modli, i nigdy nie jest wyrokiem wydanym na chorego.
Wytrwałość: modlitwa, która nie odpuszcza
Jakub całą noc mocuje się z kimś, kogo nie zna, a nad ranem mówi do niego: „Nie puszczę cię, aż mi pobłogosławisz” (26I powiedział: Puść mnie, bo już wzeszła zorza. Odpowiedział: Nie puszczę cię, aż mi pobłogosławisz.Rdz 32:26 UBG). Tej nocy dostaje nowe imię, Izrael, i błogosławieństwo (28I powiedział: Twoim imieniem nie będzie już Jakub, ale Izrael, bo mężnie zmagałeś się z Bogiem i z ludźmi i zwyciężyłeś.29I Jakub spytał: Powiedz mi, proszę, twoje imię. A on odpowiedział: Czemu pytasz o moje imię? I tam mu błogosławił.Rdz 32:28-29 UBG). Potem mówi, że widział Boga twarzą w twarz (30Jakub nadał więc temu miejscu nazwę Penuel, mówiąc: Widziałem bowiem Boga twarzą w twarz, a moja dusza została zachowana.Rdz 32:30 UBG). Odchodzi o wschodzie słońca i utyka „z powodu swojego biodra” (31I kiedy minął miejsce Penuel, wzeszło słońce, a on utykał z powodu swojego biodra.Rdz 32:31 UBG).
Eliasz modlił się o deszcz i nie przestał po pierwszym razie.
Achab poszedł więc jeść i pić. A Eliasz wstąpił na szczyt Karmelu. Następnie padł na ziemię i włożył twarz między kolana; I powiedział do swego sługi: Idź teraz i popatrz w stronę morza. Ten poszedł, popatrzył i powiedział: Nie ma nic. Wtedy powiedział: Idź i wracaj siedem razy. A za siódmym razem powiedział: Oto mała chmurka, jak dłoń człowieka, podnosi się z morza. Wtedy polecił mu: Idź, powiedz Achabowi: Zaprzęgaj rydwan i zjeżdżaj, aby cię deszcz nie zatrzymał.
1 Krl 18:42-44
Zauważ, że Eliasz miał już słowo Boże w tej sprawie, bo Bóg zapowiedział deszcz (1Po upływie wielu dni, w trzecim roku, doszło do Eliasza słowo PANA: Idź, pokaż się Achabowi, a ja ześlę deszcz na ziemię.1 Krl 18:1 UBG). Modlił się mimo to, siedem razy, aż zobaczył chmurę. To jest odpowiedź na pytanie: po co się modlić, skoro Bóg obiecał?
Dawid zrobił to samo. Kiedy usłyszał od proroka Natana obietnicę dla swojego domu, „usiadł przed PANEM” i modlił się nią: „czyń, jak powiedziałeś” (18Wtedy wszedł król Dawid, usiadł przed PANEM i przemówił: Kimże ja jestem, Panie BOŻE, i czymże jest mój dom, że doprowadziłeś mnie aż dotąd?2 Sm 7:18 UBG; 25Teraz więc, PANIE Boże, utwierdź na wieki słowo, które wypowiedziałeś o swoim słudze i o jego domu, i czyń, jak powiedziałeś;2 Sm 7:25 UBG). Obietnica nie zwolniła go z modlitwy. Sam mówi, że dzięki niej „ośmielił się skierować” do Boga tę modlitwę (27Ty bowiem, PANIE zastępów, Boże Izraela, objawiłeś swemu słudze, mówiąc: Zbuduję ci dom. Dlatego twój sługa ośmielił się skierować do ciebie tę modlitwę.2 Sm 7:27 UBG).
Daniel przez trzy tygodnie nie widział żadnej odpowiedzi, a potem usłyszał takie słowa.
Wtedy powiedział do mnie: Nie bój się, Danielu, bo od pierwszego dnia, gdy wziąłeś sobie do serca to, aby zrozumieć i ukorzyć się przed swoim Bogiem, twoje słowa zostały wysłuchane, a ja przybyłem ze względu na twoje słowa. Lecz książę królestwa Persji sprzeciwiał mi się przez dwadzieścia jeden dni, ale oto Michał, jeden z przedniejszych książąt, przyszedł mi z pomocą; a ja zostałem tam przy królach Persji.
Dn 10:12-13
Tekst mówi trzy rzeczy: odpowiedź ruszyła pierwszego dnia, opóźnienie miało przyczynę poza Danielem, a Daniel nie wiedział o tym przez dwadzieścia jeden dni. Nie mówi natomiast, że siła anioła zależy od tego, jak długo się modlisz. Mówi coś innego i mocniejszego. Brak widocznej odpowiedzi nie znaczy, że nic się nie dzieje, a to wystarczający powód, żeby nie przerywać.
Postawa modlitwy: niepodzielone serce
Król Ezechiasz zachorował śmiertelnie. Prorok Izajasz przyszedł do niego i powiedział mu, że umrze. Ezechiasz odwrócił się twarzą do ściany i zaczął się modlić (1W tych dniach Ezechiasz śmiertelnie zachorował. Przyszedł do niego prorok Izajasz, syn Amosa, i powiedział mu: Tak mówi PAN: Rozporządź swym domem, bo umrzesz i nie będziesz żył.2Wtedy Ezechiasz odwrócił swoją twarz do ściany i modlił się do PANA:2 Krl 20:1-2 UBG).
O PANIE, proszę cię, wspomnij teraz, że postępowałem wobec ciebie w prawdzie i z doskonałymPrzypis 17Po hebrajsku שָׁלֵם (szalem): cały, nienaruszony. Od tego samego rdzenia pochodzi szalom, czyli pokój. sercem, czyniąc to, co dobre w twoich oczach. I płakał Ezechiasz rzewnie. Ale zanim Izajasz wyszedł do środkowego dziedzińca, doszło do niego słowo PANA: Wróć i powiedz Ezechiaszowi, wodzowi mego ludu: Tak mówi PAN, Bóg Dawida, twego ojca: Wysłuchałem twojej modlitwy i widziałem twoje łzy. Oto uzdrawiam cię: trzeciego dnia wejdziesz do domu PANA.
2 Krl 20:3-5
„Doskonałe” znaczy tu „całe”. Ezechiasz nie twierdzi, że nigdy nie zgrzeszył. Przypomina Bogu, że chodził przed Nim w prawdzie, a jego serce nie było podzielone. Tak wygląda postawa modlitwy: to, co człowiek mówi Bogu, zgadza się z tym, co myśli, czego pragnie w sercu i co robi na co dzień. Postawa ciała może być różna i o niej piszemy w następnej części.
Takiego serca Bóg szuka. Król Asa szukał pomocy u króla Syrii zamiast u Boga. Prorok Chanani powiedział mu wtedy: „Oczy PANA przebiegają bowiem całą ziemię, aby pokazywał on swoją moc dla tych, których serce jest doskonałe wobec niego” (9Oczy PANA przebiegają bowiem całą ziemię, aby pokazywał on swoją moc dla tych, których serce jest doskonałe wobec niego. Głupio postąpiłeś; z tego powodu odtąd będziesz miał wojny.2 Krn 16:9 UBG).
Jak Pismo nazywa podzielone serce?
Na przeciwną postawę Pismo ma kilka nazw. W psalmie czytamy o ludziach, którzy „mówią schlebiającymi wargami i z obłudnym sercem” (2Wszyscy mówią kłamliwie do bliźniego, mówią schlebiającymi wargami i z obłudnym sercem.Ps 12:2 UBG). Po hebrajsku jest tam „sercem i sercem”, czyli jakby dwoma sercami naraz. Ozeasz pisze o Izraelu: „Ich serce jest rozdzielone” (2Ich serce jest rozdzielone, teraz są winni. On pokruszy ich ołtarze i zniszczy ich posągi.Oz 10:2 UBG). Eliasz zapytał lud na Karmelu: „Jak długo będziecie się wahać między dwoma zdaniami?” (21Wtedy Eliasz zbliżył się do całego ludu i powiedział: Jak długo będziecie się wahać między dwoma zdaniami? Jeśli PAN jest Bogiem, idźcie za nim, a jeśli Baal, idźcie za nim. A lud nie odpowiedział mu ani słowa.1 Krl 18:21 UBG).
Przyczynę takiego podziału pokazuje List Jakuba. Jakub pyta wierzących, skąd wśród nich wojny i walki, i sam odpowiada: z żądz, „które toczą bój w waszych członkach” (1Skąd wojny i walki wśród was? Czy nie z waszych żądz, które toczą bój w waszych członkach?Jk 4:1 UBG). Pożądliwości ciągną człowieka w inną stronę niż jego modlitwa, a skutek Jakub nazywa wprost: „Prosicie, a nie otrzymujecie, dlatego że źle prosicie, chcąc tym zaspokoić wasze żądze” (3Prosicie, a nie otrzymujecie, dlatego że źle prosicie, chcąc tym zaspokoić wasze żądze.Jk 4:3 UBG). Kilka wersetów dalej podaje wyjście.
Zbliżcie się do Boga, a on zbliży się do was. Obmyjcie ręce, grzesznicy, i oczyśćcie serca, ludzie umysłu dwoistegoPrzypis 18Po grecku δίψυχος (dipsychos): „mający dwie dusze”. W Nowym Testamencie to słowo pada tylko dwa razy, oba razy w Liście Jakuba i przy modlitwie..
Jk 4:8
Ręce oznaczają to, co robisz, a serce to, czego pragniesz. Jakub każe zająć się jednym i drugim, ale zaczyna od obietnicy: do tego, kto zbliża się do Boga, Bóg też się zbliży.
Podział bywa też między ustami a sercem. Przez Izajasza Bóg opisuje lud, który „zbliża się do mnie swymi ustami i czci mnie swymi wargami, a jego serce jest daleko ode mnie” (13Mówi więc PAN: Ponieważ ten lud zbliża się do mnie swymi ustami i czci mnie swymi wargami, a jego serce jest daleko ode mnie i jego bojaźń wobec mnie jest wyuczoną przez nakazy ludzi;Iz 29:13 UBG). Jezus powtórzył te słowa faryzeuszom i uczonym w Piśmie (8Lud ten przybliża się do mnie swymi ustami i czci mnie wargami, ale ich serce daleko jest ode mnie.Mt 15:8 UBG). Bywa wreszcie między słowem a czynem. Drugi syn z przypowieści Jezusa odpowiada ojcu: „Idę, panie”. Zaraz potem czytamy: „Ale nie poszedł” (30Podszedł do drugiego i powiedział to samo. On zaś odpowiedział: Idę, panie. Ale nie poszedł.Mt 21:30 UBG).
Podzielone serce i odpowiedź na modlitwę
O człowieku umysłu dwoistego Jakub pisze: „Człowiek taki niech nie myśli, że coś otrzyma od Pana” (7Człowiek taki niech nie myśli, że coś otrzyma od Pana.Jk 1:7 UBG). Zaraz dodaje, że jest on „niestały we wszystkich swoich drogach” (8Człowiek umysłu dwoistego jest niestały we wszystkich swoich drogach.Jk 1:8 UBG). Chodzi więc o kogoś, kto w takim podziale żyje na co dzień i urządził się w nim na stałe. Chwila zwątpienia to coś innego. Rozdarty był ojciec chorego chłopca, kiedy wołał: „Wierzę, Panie! Pomóż mojej niewierze!” (24I natychmiast ojciec tego chłopca zawołał ze łzami: Wierzę, Panie! Pomóż mojej niewierze!Mk 9:24 UBG). Powiedział Jezusowi prawdę o swoim sercu i Jezus uwolnił jego syna. Ten fragment Jakuba dokładniej omawia artykuł Autorytet wierzącego Myśleć, pragnąć, mówić i robić to samo.
Te wersety czytasz jako pytanie do siebie, a nie jako ocenę cudzej modlitwy. Przy każdej ważnej prośbie możesz zapytać: czy naprawdę pragnę tego, o co proszę? Czy to, co robię w tej sprawie, zgadza się z tym, co mówię Bogu?
Jedno serce daje Bóg. Przez Ezechiela obiecał: „I dam im jedno serce, i włożę nowego ducha w wasze wnętrze” (19I dam im jedno serce, i włożę nowego ducha w wasze wnętrze; usunę z ich ciała serce kamienne, a dam im serce mięsiste;Ez 11:19 UBG), a przez Jeremiasza: „I dam im jedno serce i jedną drogę” (39I dam im jedno serce i jedną drogę, aby bali się mnie przez wszystkie dni, dla dobra ich samych i ich dzieci po nich.Jr 32:39 UBG). Dawid prosił o to w psalmie.
Naucz mnie, PANIE, twojej drogi, abym chodził w twojej prawdzie; nakłońPrzypis 19Po hebrajsku יָחַד (jachad): złączyć w jedno, zjednoczyć. moje serce ku bojaźni twego imienia.
Ps 86:11
Bóg daje jedno serce, a ty robisz swoją część: zbliżasz się do Niego, obmywasz ręce i oczyszczasz serce (8Zbliżcie się do Boga, a on zbliży się do was. Obmyjcie ręce, grzesznicy, i oczyśćcie serca, ludzie umysłu dwoistego.Jk 4:8 UBG). Jan łączy to z modlitwą. Najpierw pisze: „nie miłujmy słowem ani językiem, ale uczynkiem i prawdą” (18Moje dzieci, nie miłujmy słowem ani językiem, ale uczynkiem i prawdą.1 J 3:18 UBG). Kilka zdań dalej dodaje: „I o cokolwiek prosimy, otrzymujemy od niego, bo zachowujemy jego przykazania i robimy to, co miłe w jego oczach” (22I o cokolwiek prosimy, otrzymujemy od niego, bo zachowujemy jego przykazania i robimy to, co miłe w jego oczach.1 J 3:22 UBG). To, jak żyjesz na co dzień, też coś mówi Bogu. Piszemy o tym w artykule Królowanie Postawa.
Prosisz dziś, a odpowiedź przychodzi później
Daniel został wysłuchany pierwszego dnia, a odpowiedź dotarła do niego po trzech tygodniach (12Wtedy powiedział do mnie: Nie bój się, Danielu, bo od pierwszego dnia, gdy wziąłeś sobie do serca to, aby zrozumieć i ukorzyć się przed swoim Bogiem, twoje słowa zostały wysłuchane, a ja przybyłem ze względu na twoje słowa.13Lecz książę królestwa Persji sprzeciwiał mi się przez dwadzieścia jeden dni, ale oto Michał, jeden z przedniejszych książąt, przyszedł mi z pomocą; a ja zostałem tam przy królach Persji.Dn 10:12-13 UBG). Tak bywa często: prosimy w jednym czasie, a Bóg odpowiada w innym. Na pewno słyszy, ale my przez ten czas dalej żyjemy. Pracujemy, mamy rodzinę, coś nas cieszy, coś martwi, czegoś pragniemy. Może się zdarzyć, że kiedy przychodzi odpowiedź, jesteśmy już gdzie indziej. Dobrze widać to w przypowieści o człowieku, który wydał wielką ucztę i zaprosił wielu gości (16Wtedy on mu powiedział: Pewien człowiek wydał wielką ucztę i zaprosił wielu.Łk 14:16 UBG).
A gdy nadszedł czas uczty, posłał swego sługę, żeby powiedział zaproszonym: Chodźcie, bo już wszystko gotowe. A oni zaczęli się wszyscy jednomyślnie wymawiać. Pierwszy mu powiedział: Kupiłem pole i muszę iść je obejrzeć. Proszę cię, uważaj mnie za wytłumaczonego. Drugi zaś powiedział: Kupiłem pięć par wołów i idę je wypróbować. Proszę cię, uważaj mnie za wytłumaczonego. A jeszcze inny powiedział: Pojąłem żonę i dlatego nie mogę przyjść.
Łk 14:17-20
Goście dostali zaproszenie wcześniej. Sługa przyszedł do nich dopiero, kiedy było „już wszystko gotowe”. Pole, woły i żona to dobre rzeczy, ale w tej jednej chwili każda z nich okazała się ważniejsza niż uczta. U Mateusza zaproszeni „odeszli, jeden na swoje pole, a inny do swego kupiectwa” (5Lecz oni zlekceważyli to i odeszli, jeden na swoje pole, a inny do swego kupiectwa;Mt 22:5 UBG). Przypowieść mówi o zaproszeniu do królestwa Bożego. Pokazuje jednak także, jak człowiek mija się z tym, co Bóg przygotował: akurat wtedy zajmuje się czymś innym. Co te wymówki znaczą w życiu ucznia, opisuje artykuł Uczniowie Jezusa Cena podana z góry.
Jeszcze wyraźniej widać to u Saula. Samuel kazał mu czekać w Gilgal siedem dni. Saul czekał, ale Samuel się nie pojawiał, lud zaczął się rozchodzić, a Filistyni zbierali się do bitwy. Saul sam złożył więc całopalenie, czyli ofiarę, którą spala się w całości (8I czekał przez siedem dni zgodnie z czasem wyznaczonym przez Samuela. Kiedy jednak Samuel nie przyszedł do Gilgal, cały lud odszedł od niego.9Wtedy Saul powiedział: Przynieście mi całopalenie i ofiary pojednawcze. I złożył całopalenie.1 Sm 13:8-9 UBG).
Gdy skończył składać całopalenie, oto przyszedł Samuel, a Saul wyszedł mu naprzeciw, aby go przywitać. I Samuel zapytał: Co uczyniłeś? Saul odpowiedział: Ponieważ widziałem, że lud rozchodzi się ode mnie, że ty nie przyszedłeś w oznaczonym czasie, a Filistyni zgromadzili się w Mikmas; Wtedy powiedziałem: Oto Filistyni zstąpią na mnie do Gilgal, a ja jeszcze nie zjednałem sobie PANA. Przezwyciężyłem się więc i złożyłem całopalenie. Samuel powiedział do Saula: Głupio postąpiłeś. Nie zachowałeś przykazania PANA, swego Boga, które ci nadał. PAN bowiem teraz utwierdziłby twoje królestwo nad Izraelem aż na wieki. Lecz teraz twoje królestwo się nie ostoi. PAN wyszukał sobie człowieka według swego serca i PAN ustanowił go wodzem nad swoim ludem, gdyż nie zachowałeś tego, co ci PAN rozkazał.
1 Sm 13:10-14
Saul wytrzymał prawie do końca i zabrakło mu jednej chwili. Bał się, że ludzie odejdą, więc zrobił po swojemu to, na co miał czekać. A z odpowiedzi Samuela wynika, że właśnie wtedy Bóg chciał utwierdzić jego królestwo. Lud pod Synajem też nie wytrzymał. Kiedy widział, „że Mojżesz opóźnia swoje zejście z góry” (1A gdy lud widział, że Mojżesz opóźnia swoje zejście z góry, zebrał się przed Aaronem i mówił do niego: Wstań, zrób nam bogów, którzy by szli przed nami, bo nie wiemy, co się stało z Mojżeszem, tym mężem, który nas wyprowadził z ziemi Egiptu.Wj 32:1 UBG), zrobił sobie złotego cielca. W tym samym czasie Bóg dawał Mojżeszowi dwie kamienne tablice (18A gdy dokończył rozmowę z Mojżeszem na górze Synaj, PAN dał mu dwie tablice świadectwa, tablice kamienne napisane palcem Boga.Wj 31:18 UBG). W przypowieści o dziesięciu pannach oblubieniec przyszedł, kiedy pięć z nich poszło dokupić oliwy (10A gdy odeszły kupić, nadszedł oblubieniec. Te, które były gotowe, weszły z nim na wesele i zamknięto drzwi.Mt 25:10 UBG). Piszemy o tym w artykule Oblubienica Dziesięć panien.
Uczniowie pokazują drugą stronę. Przed wniebowstąpieniem Jezus nakazał im: „Nie odchodźcie z Jerozolimy, ale oczekujcie obietnicy Ojca” (4A gdy byli zebrani razem, nakazał im: Nie odchodźcie z Jerozolimy, ale oczekujcie obietnicy Ojca, o której słyszeliście ode mnie.Dz 1:4 UBG). Zapowiedział, że „po niewielu dniach” zostaną ochrzczeni Duchem Świętym, ale dnia nie podał (5Jan bowiem chrzcił wodą, ale wy po niewielu dniach będziecie ochrzczeni Duchem Świętym.Dz 1:5 UBG). Czekali razem i modlili się (14Ci wszyscy trwali jednomyślnie w modlitwie i prośbach razem z kobietami, z Marią, matką Jezusa, i jego braćmi.Dz 1:14 UBG), a „gdy nadszedł dzień Pięćdziesiątnicy, wszyscy byli jednomyślnie na tym samym miejscu” (1A gdy nadszedł dzień Pięćdziesiątnicy, wszyscy byli jednomyślnie na tym samym miejscu.Dz 2:1 UBG). Przy uczcie czas nadszedł, a zaproszonych nie było. Tutaj odpowiedź zastała uczniów tam, gdzie kazał im być Jezus.
Trwać przy Bogu aż do odpowiedzi to sprawa cierpliwości i dyscypliny: „Potrzeba wam bowiem cierpliwości, abyście wypełniając wolę Boga, dostąpili spełnienia obietnicy” (36Potrzeba wam bowiem cierpliwości, abyście wypełniając wolę Boga, dostąpili spełnienia obietnicy.Hbr 10:36 UBG). Trwać nie zawsze znaczy prosić każdego dnia od nowa. Możesz poprosić raz, a potem dziękować za to, co w duchu już się stało (24Dlatego mówię wam: O cokolwiek prosicie w modlitwie, wierzcie, że otrzymujecie, a stanie się wam.Mk 11:24 UBG). Trwać to nie odejść: nie zmienić zdania, nie zająć się na dobre czymś innym i nie zrobić po swojemu, kiedy odpowiedź się opóźnia. Przy tym odpoczywasz w Bogu, bo spełnienie zależy od Niego (5Tylko w Bogu spocznij, moja duszo, bo od niego pochodzi moja nadzieja.Ps 62:5 UBG).
Jezus opisał tę postawę w przypowieści o siewcy. Dobra ziemia to ci, „którzy szczerym i dobrym sercem usłyszeli słowo i zachowują je, i wydają owoc w cierpliwości” (15Lecz to, które padło na dobrą ziemię, to są ci, którzy szczerym i dobrym sercem usłyszeli słowo i zachowują je, i wydają owoc w cierpliwości.Łk 8:15 UBG). Szczere serce nie jest podzielone, a cierpliwość trzyma człowieka przy słowie aż do owocu. Co dzieje się ze słowem na pozostałych glebach, wyjaśnia artykuł Uczniowie Jezusa Słuchać i robić. Modlić się może każdy, ale najgłębiej wchodzi w modlitwę uczeń, który chce tego, czego chce Jezus.
Pora, miejsce i postawa: co tekst pokazuje, a czego nie nakazuje?
Pismo nie ustanawia w tej sprawie prawa. Pokazuje praktyki. Dobrze je znać i pamiętać, że to opisy, a nie przepisy.
Najpierw pora. Daniel modlił się trzy razy dziennie przy otwartym oknie i robił to dalej, kiedy było to zakazane pod karą śmierci (10A gdy Daniel dowiedział się, że zostało podane na piśmie, wszedł do swego domu; a otwierając okna w swoim pokoju w stronę Jerozolimy, trzy razy dziennie klękał na kolanach, modlił się i chwalił swego Boga, jak to czynił przedtem.Dn 6:10 UBG). Dawid pisze: „Wieczorem, rano i w południe będę się modlić” (17Wieczorem, rano i w południe będę się modlić i głośno wołać, a on wysłucha mego głosu.Ps 55:17 UBG) oraz „PANIE, z rana usłyszysz mój głos” (3PANIE, z rana usłyszysz mój głos, z rana zaniosę do ciebie modlitwę i będę czekał.Ps 5:3 UBG). Jezus wstawał przed świtem (35A wstawszy wczesnym rankiem, przed świtem, wyszedł i udał się na odludne miejsce, i tam się modlił.Mk 1:35 UBG) i spędził na modlitwie całą noc przed wyborem dwunastu (12W tych dniach odszedł na górę, aby się modlić, i spędził całą noc na modlitwie do Boga.Łk 6:12 UBG). Pierwsi chrześcijanie mieli ustalone godziny: dziewiątą (1Piotr i Jan weszli razem do świątyni w godzinie modlitwy, o dziewiątej.Dz 3:1 UBG) i szóstą (9A nazajutrz, gdy byli w drodze i zbliżali się do miasta, około godziny szóstej Piotr wszedł na dach, aby się modlić.Dz 10:9 UBG), czyli po naszemu trzecią po południu i południe.
Miejsc jest w Piśmie wiele: zamknięty pokój (6Ale ty, gdy się modlisz, wejdź do swego pokoju, zamknij drzwi i módl się do twego Ojca, który jest w ukryciu, a twój Ojciec, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie.Mt 6:6 UBG), dach (9A nazajutrz, gdy byli w drodze i zbliżali się do miasta, około godziny szóstej Piotr wszedł na dach, aby się modlić.Dz 10:9 UBG), góra (46A gdy ich odprawił, odszedł na górę, aby się modlić.Mk 6:46 UBG), pustkowie (16A on odchodził na pustynię i modlił się.Łk 5:16 UBG), brzeg morza (5Po upływie tych dni odeszliśmy i wyruszyliśmy w drogę, a wszyscy z żonami i dziećmi odprowadzili nas za miasto. A uklęknąwszy na wybrzeżu, modliliśmy się.Dz 21:5 UBG), więzienie o północy (25O północy Paweł i Sylas modlili się i śpiewem chwalili Boga, a więźniowie słyszeli ich.Dz 16:25 UBG), rzeka za miastem (13A w dzień szabatu wyszliśmy za miasto nad rzekę, gdzie zwykle odbywały się modlitwy. Usiedliśmy i rozmawialiśmy z kobietami, które się tam zeszły.Dz 16:13 UBG), wnętrze ryby (1I modlił się Jonasz do PANA, swego Boga, we wnętrznościach tej ryby;Jon 2:1 UBG). Lista jest długa celowo. Pismo nie wiąże modlitwy z jednym miejscem. Jezus powiedział kobiecie z Samarii, że Ojca nie będzie się czcić „ani na tej górze, ani w Jerozolimie”, tylko „w duchu i w prawdzie” (21Jezus powiedział do niej: Kobieto, wierz mi, że nadchodzi godzina, gdy ani na tej górze, ani w Jerozolimie nie będziecie czcić Ojca.22Wy czcicie to, czego nie znacie, a my czcimy to, co znamy, ponieważ zbawienie pochodzi od Żydów.23Ale nadchodzi godzina, i teraz jest, gdy prawdziwi czciciele będą czcić Ojca w duchu i w prawdzie. Bo i Ojciec szuka takich, którzy będą go czcić.J 4:21-23 UBG).
Postaw też jest wiele. Ludzie modlą się stojąc (25A gdy stoicie, modląc się, przebaczcie, jeśli macie coś przeciwko komuś, aby i wasz Ojciec, który jest w niebie, przebaczył wam wasze przewinienia.Mk 11:25 UBG), siedząc (18Wtedy wszedł król Dawid, usiadł przed PANEM i przemówił: Kimże ja jestem, Panie BOŻE, i czymże jest mój dom, że doprowadziłeś mnie aż dotąd?2 Sm 7:18 UBG), klęcząc (40A Piotr wygonił wszystkich, klęknął i modlił się. Potem zwrócił się do zmarłej i powiedział: Tabito, wstań! A ona otworzyła oczy i zobaczywszy Piotra, usiadła.Dz 9:40 UBG; 14Dlatego zginam swoje kolana przed Ojcem naszego Pana Jezusa Chrystusa;Ef 3:14 UBG) i twarzą do ziemi (39A odszedłszy trochę dalej, upadł na twarz i modlił się, mówiąc: Mój Ojcze, jeśli to możliwe, niech mnie ominie ten kielich. Jednak niech się stanie nie jak ja chcę, ale jak ty.Mt 26:39 UBG). Modlą się z głową między kolanami (42Achab poszedł więc jeść i pić. A Eliasz wstąpił na szczyt Karmelu. Następnie padł na ziemię i włożył twarz między kolana;1 Krl 18:42 UBG), z podniesionymi rękami (8Chcę więc, aby mężczyźni modlili się na każdym miejscu, podnosząc ręce czyste, bez gniewu i sporu.1 Tm 2:8 UBG), z oczami podniesionymi ku niebu (1To powiedziawszy, Jezus podniósł swoje oczy ku niebu i rzekł: Ojcze, nadeszła godzina. Uwielbij swego Syna, aby też twój Syn uwielbił ciebie;J 17:1 UBG) i z oczami spuszczonymi w dół (13A celnik, stojąc z daleka, nie chciał nawet oczu podnieść ku niebu, ale bił się w piersi, mówiąc: Boże, bądź miłosierny mnie grzesznemu.Łk 18:13 UBG). Dwie ostatnie postawy są sobie przeciwne, a Pismo pokazuje obie jako dobre. Widać po tym, ile swobody nam zostawia.
Wyjątkiem od tej swobody jest świątynia w Jerozolimie i to, co zrobił w niej Jezus. Wygonił z niej sprzedających i kupujących i poprzewracał stoły tych, którzy wymieniali pieniądze (15I przyszli do Jerozolimy. A gdy Jezus wszedł do świątyni, zaczął wyganiać sprzedających i kupujących w świątyni oraz poprzewracał stoły wymieniających pieniądze i stołki sprzedających gołębie.Mk 11:15 UBG). Potem zacytował Izajasza, „Mój dom będzie nazwany domem modlitwy dla wszystkich narodów”, i dodał: „Lecz wy zrobiliście z niego jaskinię zbójców” (17I nauczał ich, mówiąc: Czyż nie jest napisane: Mój dom będzie nazwany domem modlitwy dla wszystkich narodów? Lecz wy zrobiliście z niego jaskinię zbójców.Mk 11:17 UBG). To jedyne miejsce w Ewangeliach, w którym Jezus używa siły (15A zrobiwszy bicz z powrozków, wypędził wszystkich ze świątyni, także owce i woły, rozsypał pieniądze wymieniających i poprzewracał stoły.J 2:15 UBG). Zrobił to, bo dom modlitwy zamieniono w targ.
Żeby zrozumieć, dlaczego tak się rozgniewał, trzeba wiedzieć, jak wyglądała świątynia. Miała kilka dziedzińców. Na wewnętrzne mogli wejść tylko Żydzi, a ludzie z innych narodów tylko na dziedziniec zewnętrzny. Tam mogli modlić się do Boga Izraela i właśnie tam był targ. Pielgrzymi kupowali na miejscu zwierzęta na ofiarę. Podatek na świątynię płaciło się w jednej, określonej monecie, więc przy stołach wymieniano pieniądze. Obcy, który przyszedł z daleka, żeby się pomodlić, trafiał w środek handlu, krzyku i liczenia pieniędzy.
Dlatego tak ważne są słowa „dla wszystkich narodów”. Mateusz i Łukasz przytaczają ten werset krócej (13I powiedział im: Jest napisane: Mój dom będzie nazwany domem modlitwy, a wy zrobiliście z niego jaskinię zbójców.Mt 21:13 UBG; 46Mówiąc im: Jest napisane: Mój dom jest domem modlitwy, a wy zrobiliście z niego jaskinię zbójców.Łk 19:46 UBG), a Marek podaje go tak, jak jest u Izajasza (7Tych przyprowadzę na swoją świętą górę i rozraduję ich w swoim domu modlitwy. Ich całopalenia i ofiary będą przyjęte na moim ołtarzu, bo mój dom będzie nazywany domem modlitwy dla wszystkich narodów.Iz 56:7 UBG). Jezus bronił miejsca, do którego każdy, także obcy, mógł przyjść, żeby spokojnie modlić się do Boga.
Co do miejsca i postawy ciała Pismo zostawia nam swobodę. Serca ta swoboda nie dotyczy. Celnik stał z daleka i nie podnosił oczu, a do domu wrócił usprawiedliwiony (13A celnik, stojąc z daleka, nie chciał nawet oczu podnieść ku niebu, ale bił się w piersi, mówiąc: Boże, bądź miłosierny mnie grzesznemu.14Mówię wam, że raczej ten odszedł do swego domu usprawiedliwiony, a nie tamten. Każdy bowiem, kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się poniża, będzie wywyższony.Łk 18:13-14 UBG). Przez proroka Joela Bóg mówi: „Rozdzierajcie swoje serca, a nie swoje szaty” (13Rozdzierajcie swoje serca, a nie swoje szaty, i nawróćcie się do PANA, waszego Boga, bo on jest łaskawy i miłosierny, nieskory do gniewu i hojny w miłosierdzie i żałuje nieszczęścia.Jl 2:13 UBG). O postawie serca piszemy wyżej, w części „Postawa modlitwy: niepodzielone serce”.
Modlitwa wspólna
W Dziejach Apostolskich modlitwa jest prawie zawsze wspólna. „Ci wszyscy trwali jednomyślnie w modlitwie” (14Ci wszyscy trwali jednomyślnie w modlitwie i prośbach razem z kobietami, z Marią, matką Jezusa, i jego braćmi.Dz 1:14 UBG). „Trwali oni w nauce apostołów, w społeczności, w łamaniu chleba i w modlitwach” (42Trwali oni w nauce apostołów, w społeczności, w łamaniu chleba i w modlitwach.Dz 2:42 UBG). „Kościół nieustannie modlił się za niego do Boga”, gdy Piotr siedział w więzieniu (5Strzeżono więc Piotra w więzieniu, a kościół nieustannie modlił się za niego do Boga.Dz 12:5 UBG).
Zobacz, o co ci ludzie prosili, kiedy im zagrożono.
A teraz, Panie, spójrz na ich groźby i daj twoim sługom z całą odwagą głosić twoje słowo; Gdy ty wyciągniesz swoją rękę, aby uzdrawiać i dokonywać znaków i cudów przez imię twego świętego Syna, Jezusa. A gdy oni się modlili, zatrzęsło się miejsce, na którym byli zebrani, i wszyscy zostali napełnieni Duchem Świętym, i z odwagą głosili słowo Boże.
Dz 4:29-31
Nie o ochronę i nie o to, żeby przeciwnicy przestali. O odwagę do dalszego mówienia i o to, żeby Bóg wyciągnął rękę, „aby uzdrawiać i dokonywać znaków i cudów przez imię twego świętego Syna, Jezusa” (30Gdy ty wyciągniesz swoją rękę, aby uzdrawiać i dokonywać znaków i cudów przez imię twego świętego Syna, Jezusa.Dz 4:30 UBG).
A historia z dwunastego rozdziału Dziejów kończy się sceną, która powinna pocieszyć każdego, kto uważa, że jego wiara jest za mała. Kiedy Piotr, już wolny, zapukał do drzwi, ludzie, którzy modlili się o jego uwolnienie, nie uwierzyli służącej, która im o tym powiedziała. Bóg odpowiedział na modlitwę ludzi, którzy nie spodziewali się odpowiedzi.
Modlitwa wspólna nie zastępuje prywatnej i odwrotnie. Jezus wstawał przed świtem, żeby modlić się sam na odludnym miejscu (35A wstawszy wczesnym rankiem, przed świtem, wyszedł i udał się na odludne miejsce, i tam się modlił.Mk 1:35 UBG), a kościół w Dziejach modlił się razem. Modlitwa jest więc i prywatna, i wspólna, i nie trzeba wybierać jednej z nich.
U nas wygląda to najprościej, jak się da. Spotykamy się w domach, w małych grupach, i modlimy się razem. W takim gronie widać, o co ktoś prosił miesiąc temu, więc widać też, co Bóg z tym zrobił. Nikomu nie narzucamy jednej formy. Najczęściej modlimy się własnymi słowami, ale korzystamy też z gotowych modlitw, które znamy z Pisma. Czytamy na głos Słowo Boże. Modlimy się modlitwami zapisanymi w Biblii, takimi jak „Ojcze nasz” albo modlitwy Pawła za zbory. Układamy też wersety w modlitwę, żeby uczyć się modlić. Przykład takiej modlitwy jest w artykule Modlitwa codzienna.
Jezus też dał uczniom gotowy tekst (2I powiedział do nich: Gdy się modlicie, mówcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię. Niech przyjdzie twoje królestwo. Niech się dzieje twoja wola na ziemi, tak jak w niebie.Łk 11:2 UBG). Dobrze jest uczyć się na czymś gotowym, choć nie trzeba się tak modlić zawsze. W modlitwie mamy wolność, a jednocześnie jesteśmy uczniami. Uczymy się przede wszystkim ze Słowa Bożego, a potem ze świadectw i z tego, jak modlą się inni.
Nie modlisz się sam
Kiedy się modlisz, modli się razem z tobą sam Bóg. Duch Święty „wstawia się za nami w niewysłowionych westchnieniach” (26Podobnie i Duch dopomaga naszej słabości. Nie wiemy bowiem, o co powinniśmy się modlić, jak trzeba, ale sam Duch wstawia się za nami w niewysłowionych westchnieniach.Rz 8:26 UBG). Chrystus „jest po prawicy Boga i wstawia się za nami” (34Któż potępi? Chrystus jest tym, który umarł, więcej, zmartwychwstał, który też jest po prawicy Boga i wstawia się za nami.Rz 8:34 UBG). Kim jest Duch, który modli się w tobie, przeczytasz w artykule Duch Święty Pocieszyciel.
Dlatego też całkowicie może zbawić tych, którzy przez niego przychodzą do Boga, bo zawsze żyje, aby wstawiać się za nimi.
Hbr 7:25
Zwykle myślimy o modlitwie inaczej: ja mam swoje życie, Bóg ma swoje, a w jakiejś chwili przychodzę do Niego porozmawiać, tak jak przychodzi się do znajomego. Modlitwa jest wtedy zaczynaniem rozmowy. Niektórzy mówią nawet, że to monolog, bo Bóg im nie odpowiada głosem, który da się usłyszeć uszami.
Pismo pokazuje to od drugiej strony. Kiedy się modlisz, nie zaczynasz rozmowy. Wchodzisz w rozmowę, która już trwa. Duch wstawia się za tobą od wewnątrz, Syn wstawia się za tobą u Ojca. Nawet to, że chcesz się modlić, nie jest tylko twoim pomysłem. Pragnienie modlitwy wkłada ci w serce Bóg, bo to On „sprawia w was i chęć, i wykonanie” (13Bóg bowiem sprawia w was i chęć, i wykonanie według jego upodobania.Flp 2:13 UBG). Duch Święty daje ci znać, że teraz jest chwila, w której Bóg chce ci coś dać, i czeka, aż się do Niego zwrócisz. Modlitwa to zauważenie tego, co Bóg już robi, i dołączenie do tego.
Pomyśl o apelu w szkole. Stoisz z kolegami i rozmawiacie o swoich sprawach, a tuż za tobą stoi nauczycielka, która ma do powiedzenia całej szkole coś ważnego. Ktoś daje ci dyskretnie znać, że za tobą stoi. Odwracasz się i słuchasz. Nie ty decydujesz, co się teraz dzieje. Ty tylko zauważasz, gdzie jesteś, i okazujesz szacunek komuś, kto ma głos. Tak było z małym Samuelem. Bóg wołał go trzy razy, a dopiero kapłan Heli zrozumiał, kto woła, i powiedział mu, co ma odpowiedzieć: „Mów, PANIE, bo twój sługa słucha” (9I Heli powiedział do Samuela: Idź, połóż się, a jeśli cię zawoła, powiedz: Mów, PANIE, bo twój sługa słucha. Samuel poszedł więc i położył się na swoim miejscu.1 Sm 3:9 UBG).
Na takim apelu nikt nie chwali ucznia za to, że słucha. Zauważą za to ucznia, który dalej rozmawia. Sam nic nie usłyszy, a do tego przeszkadza innym. Z modlitwą jest podobnie. Nie jest dobrym uczynkiem, za który coś ci się należy. Źle jest raczej wtedy, kiedy jej brakuje. Samuel nazywa grzechem to, że przestałby się modlić za lud (23A jeśli chodzi o mnie, nie daj Boże, bym miał grzeszyć przeciw PANU, przestając się modlić za was. Przeciwnie, będę was uczył dobrej i prostej drogi.1 Sm 12:23 UBG).
Pewność w modlitwie nie opiera się więc na twojej gorliwości ani na tym, że wszystko powiesz poprawnie. Opiera się na tym, że Jezus „zawsze żyje, aby wstawiać się za nimi” (25Dlatego też całkowicie może zbawić tych, którzy przez niego przychodzą do Boga, bo zawsze żyje, aby wstawiać się za nimi.Hbr 7:25 UBG).
Jeśli wierzysz, Jezus modlił się za ciebie, zanim ktokolwiek ci o Nim powiedział: „A nie tylko za nimi proszę, lecz i za tymi, którzy przez ich słowo uwierzą we mnie” (20A nie tylko za nimi proszę, lecz i za tymi, którzy przez ich słowo uwierzą we mnie;J 17:20 UBG). A to, że Syn wstawia się za nami, nie znaczy, że Ojca trzeba przekonywać. Jezus mówi uczniom: „Sam bowiem Ojciec was miłuje” (27Sam bowiem Ojciec was miłuje, bo wy mnie umiłowaliście i uwierzyliście, że ja wyszedłem od Boga.J 16:27 UBG).
Zobacz, jak wyglądało to przy Piotrze: „Lecz ja prosiłem za tobą, żeby nie ustała twoja wiara. Ty zaś, gdy się nawrócisz, utwierdzaj swoich braci” (32Lecz ja prosiłem za tobą, żeby nie ustała twoja wiara. Ty zaś, gdy się nawrócisz, utwierdzaj swoich braci.Łk 22:32 UBG). Jezus nie modlił się o to, żeby Piotr nie upadł. Modlił się o to, żeby jego wiara nie ustała, i od razu założył, że po upadku Piotr będzie umacniał innych. Porównaj to z listą rzeczy, o które zwykle prosimy.
Praktyka: od czego zacząć w tym tygodniu
Tu są wnioski z całej reszty: same rzeczy, które da się zrobić od jutra.
Ustal porę i miejsce. Modlący się ludzie w Biblii je mieli. Sama godzina nie jest święta, ale bez ustalonej pory modlitwa przegra z każdą inną rzeczą, jaka się tego dnia zdarzy. Modlitwa jest pracą, a nie nastrojem (12Pozdrawia was Epafras, który pochodzi spośród was, sługa Chrystusa, zawsze o to walczący za was w modlitwach, abyście byli doskonali i zupełni we wszelkiej woli Boga.Kol 4:12 UBG).
Zacznij od Boga, nie od siebie. To jedyna wskazówka o kolejności, jaką Jezus daje. Trzy zdania o Nim, potem trzy o tobie.
Miej prosty szkielet. Układ zgodny z 9Wy więc tak się módlcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię.10Niech przyjdzie twoje królestwo, niech się dzieje twoja wola na ziemi, tak jak w niebie.11Daj nam dzisiaj naszego powszedniego chleba.12I przebacz nam nasze winy, jak i my przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili.13I nie wystawiaj nas na pokusę, ale wybaw nas od złego; twoje bowiem jest królestwo, moc i chwała na wieki. Amen.Mt 6:9-13 UBG i 6Nie troszczcie się o nic, ale we wszystkim przez modlitwę i prośbę z dziękczynieniem niech wasze pragnienia będą znane Bogu.Flp 4:6 UBG, który nie pozwala utknąć na jednej sprawie:
- Uwielbienie: kim jest Bóg (4Wejdźcie w jego bramy z dziękczynieniem i do jego przedsionków z wychwalaniem; wysławiajcie go, błogosławcie jego imię;Ps 100:4 UBG).
- Dziękczynienie: za to, co już zrobił (18Za wszystko dziękujcie. Taka jest bowiem wola Boga w Chrystusie Jezusie względem was.1 Tes 5:18 UBG).
- Wyznanie: prawda o mnie (9Jeśli wyznajemy nasze grzechy, Bóg jest wierny i sprawiedliwy, aby nam przebaczyć grzechy i oczyścić nas z wszelkiej nieprawości.1 J 1:9 UBG) i przebaczenie ludziom (25A gdy stoicie, modląc się, przebaczcie, jeśli macie coś przeciwko komuś, aby i wasz Ojciec, który jest w niebie, przebaczył wam wasze przewinienia.Mk 11:25 UBG).
- Słowo: czytam i pozwalam, żeby to ono wyznaczyło temat modlitwy.
- Wstawiennictwo: rodzina, zbór, miasto, naród, prześladowani (1Zachęcam więc przede wszystkim, aby zanoszone były prośby, modlitwy, wstawiennictwa i dziękczynienia za wszystkich ludzi;2Za królów i za wszystkich sprawujących władzę, abyśmy mogli prowadzić życie ciche i spokojne, z całą pobożnością i uczciwością.1 Tm 2:1-2 UBG).
- Prośby własne: konkretnie, o chleb na dzisiaj (11Daj nam dzisiaj naszego powszedniego chleba.Mt 6:11 UBG).
- Cisza i słuchanie: bez mnożenia słów (2Nie mów pochopnie i niech twoje serce nie wypowiada pospiesznie słów przed Bogiem. Bóg bowiem jest w niebie, a ty na ziemi. Niech więc niewiele będzie twoich słów.Koh 5:2 UBG).
- Poddanie: oddajesz Bogu swoje plany, tak jak Jezus w Getsemani (39A odszedłszy trochę dalej, upadł na twarz i modlił się, mówiąc: Mój Ojcze, jeśli to możliwe, niech mnie ominie ten kielich. Jednak niech się stanie nie jak ja chcę, ale jak ty.Mt 26:39 UBG).
Módl się Pismem. Wielkie modlitwy w Biblii są utkane z tego, co Bóg wcześniej powiedział. Mojżesz przypomina obietnicę daną Abrahamowi (13Wspomnij na Abrahama, Izaaka i Izraela, twoje sługi, którym przysiągłeś na samego siebie i mówiłeś do nich: Rozmnożę wasze potomstwo jak gwiazdy na niebie i całą tę ziemię, o której mówiłem, dam waszemu potomstwu i odziedziczą ją na wieki.Wj 32:13 UBG). Jonasz modli się z brzucha ryby prawie samymi cytatami z Psalmów. Kościół w czwartym rozdziale Dziejów sięga po Psalm 2. Najprostsza metoda: czytaj psalm i zatrzymuj się na każdym zdaniu, które da się powiedzieć do Boga wprost.
Prowadź listę. Pismo o tym nie mówi, ale ta rada z niego wynika. Modlitwa za konkretnych ludzi i za ich sprawy jest w Nowym Testamencie normą, a bez zapisu po tygodniu zostaje z niej „Boże, błogosław wszystkich”. Kiedy przyjdzie odpowiedź, zapisz ją i wróć z podziękowaniem. Z dziesięciu trędowatych, których Jezus uzdrowił, podziękować wrócił tylko jeden (15Lecz jeden z nich, widząc, że został uzdrowiony, wrócił, chwaląc Boga donośnym głosem.16I upadł na twarz do jego nóg, dziękując mu. A był to Samarytanin.17Jezus zaś odezwał się: Czyż nie dziesięciu zostało oczyszczonych? Gdzie jest dziewięciu?18Nie znalazł się nikt, kto by wrócił i oddał chwałę Bogu, tylko ten cudzoziemiec.Łk 17:15-18 UBG).
Sprawdź, co może blokować twoją modlitwę. Przejdź listę dziesięciu rzeczy, które wymienia Pismo, a zwłaszcza: nieprzebaczenie, sposób traktowania żony (7Podobnie wy, mężowie, żyjcie z nimi umiejętnie, okazując im szacunek jako słabszemu naczyniu kobiecemu i jako tym, które współdziedziczą łaskę życia, aby wasze modlitwy nie doznały przeszkód.1 P 3:7 UBG), stosunek do ubogiego, niewyznany grzech, motyw.
Módl się za nieprzyjaciela. To dobra modlitwa: Jezus wymienia ją jako rzecz, po której poznaje się dziecko Ojca (44Lecz ja wam mówię: Miłujcie waszych nieprzyjaciół, błogosławcie tym, którzy was przeklinają, dobrze czyńcie tym, którzy was nienawidzą i módlcie się za tych, którzy wam wyrządzają zło i prześladują was;45Abyście byli synami waszego Ojca, który jest w niebie. On bowiem sprawia, że jego słońce wschodzi nad złymi i nad dobrymi i deszcz zsyła na sprawiedliwych i niesprawiedliwych.Mt 5:44-45 UBG). Często jest owocem przebaczenia, które już pojawiło się w twoim sercu. Możesz przy tym wymienić tego człowieka z imienia, ale nie musisz. Pismo pokazuje też modlitwę za konkretnego wroga: Mojżesz powiedział faraonowi, który nie chciał wypuścić ludu, „wstawię się za tobą u PANA” (29Mojżesz powiedział: Wychodzę od ciebie i wstawię się za tobą u PANA, aby rozmaite muchy odeszły jutro od faraona, od jego sług i od jego ludu. Tylko niech faraon już więcej nie oszukuje, nie chcąc wypuścić ludu, by złożył ofiarę PANU.Wj 8:29 UBG), i wstawił się za nim.
Nie czekaj na nastrój. Jezus w Getsemani mówił: „Smutna jest moja dusza aż do śmierci” (38Wtedy Jezus powiedział do nich: Smutna jest moja dusza aż do śmierci. Zostańcie tu i czuwajcie ze mną.Mt 26:38 UBG), a mimo to „jeszcze gorliwiej się modlił” (44I w śmiertelnym zmaganiu jeszcze gorliwiej się modlił, a jego pot był jak krople krwi spadające na ziemię.Łk 22:44 UBG). Można powiedzieć, że najsilniejsza jest modlitwa najbardziej sucha, ta, przy której nic nie czujesz, a i tak wstajesz i się modlisz. Uczucie towarzyszy modlitwie, ale nie jest jej miarą. Pismo nigdzie nie wiąże skuteczności modlitwy z odczuciem.
Módl się z kimś. Najprostsza wersja: raz w tygodniu z jedną osobą, dwadzieścia minut, konkretne sprawy.
Kiedy nie wiesz, o co się modlić, powiedz to. List do Rzymian uznaje ten stan za normalny i daje na niego odpowiedź (26Podobnie i Duch dopomaga naszej słabości. Nie wiemy bowiem, o co powinniśmy się modlić, jak trzeba, ale sam Duch wstawia się za nami w niewysłowionych westchnieniach.Rz 8:26 UBG). Można też zrobić to, co Jehoszafat przed bitwą.
O nasz Boże, czy nie osądzisz ich? Nie mamy bowiem żadnej mocy przeciw tak wielkiemu mnóstwu, które przyszło na nas, i nie wiemy, co mamy czynić, ale zwracamy nasze oczy ku tobie.
2 Krn 20:12
Na dni, w których nie masz sił i modlitwa nie idzie, są trzy teksty. Duch bierze na siebie to, czego nie umiesz powiedzieć (26Podobnie i Duch dopomaga naszej słabości. Nie wiemy bowiem, o co powinniśmy się modlić, jak trzeba, ale sam Duch wstawia się za nami w niewysłowionych westchnieniach.Rz 8:26 UBG). Wolno wylać serce, a nie tylko przedstawić wnioski (8Ufajcie mu w każdym czasie, o narody, wylewajcie przed nim wasze serca; Bóg jest naszą ucieczką. Sela.Ps 62:8 UBG). Chęć też pochodzi od Boga, więc możesz prosić o samą chęć do modlitwy (13Bóg bowiem sprawia w was i chęć, i wykonanie według jego upodobania.Flp 2:13 UBG).
Proś z wiarą. Pismo pokazuje tu dwie drogi. Pierwsza: prosisz tak długo, aż zobaczysz odpowiedź. Jezus mówi: „pukajcie, a będzie wam otworzone” (7Proście, a będzie wam dane, szukajcie, a znajdziecie, pukajcie, a będzie wam otworzone.Mt 7:7 UBG), i opowiada przypowieść o tym, „że zawsze należy się modlić i nie ustawać” (1Opowiedział im też przypowieść o tym, że zawsze należy się modlić i nie ustawać;Łk 18:1 UBG). Eliasz posłał sługę siedem razy, a Daniel czekał trzy tygodnie. Druga: prosisz raz, wierzysz, że otrzymałeś (24Dlatego mówię wam: O cokolwiek prosicie w modlitwie, wierzcie, że otrzymujecie, a stanie się wam.Mk 11:24 UBG), i odtąd dziękujesz Bogu za to, co w duchu już się stało, nawet jeśli jeszcze tego nie widać. Tak modlił się Jezus przy grobie Łazarza: „Ojcze, dziękuję ci, że mnie wysłuchałeś” (41Wtedy usunęli kamień z miejsca, gdzie był położony zmarły. Jezus zaś podniósł oczy w górę i powiedział: Ojcze, dziękuję ci, że mnie wysłuchałeś.J 11:41 UBG). Powiedział to, zanim Łazarz wyszedł z grobu.
Obie drogi są dobre, bo wyrastają z tej samej wiary. Jeden z wiarą prosi, aż się spełni. Drugi z wiarą prosi raz, a potem dziękuje za to, co Bóg już zrobił.
Nie dopisuj Bogu terminu ani sposobu. Bywa, że modlitwa jest dobra, a ty dokładasz do niej coś od siebie. Pragnienie, z którym przychodzisz, może być od Boga. Prosisz na przykład o pracę albo o zdrowie, a to dobra prośba. Ale dodajesz: „do jutra” albo „właśnie tak, a nie inaczej”. Robisz tak, bo dopiero się uczysz i nie wszystko od razu rozumiesz, a czasem przenosisz na modlitwę własne pragnienia, nawet pożądliwości (3Prosicie, a nie otrzymujecie, dlatego że źle prosicie, chcąc tym zaspokoić wasze żądze.Jk 4:3 UBG). Wtedy odpowiedź przychodzi w innym czasie albo w inny sposób, niż powiedziałeś. Modlitwa była dobra. Pomyliłeś się tylko co do terminu albo sposobu.
Inaczej jest, kiedy Bóg pokaże ci więcej. Elizeusz zapowiedział, że głód w Samarii się skończy, i od razu powiedział kiedy: „Jutro o tej porze” (1Wtedy Elizeusz powiedział: Słuchajcie słowa PANA. Tak mówi PAN: Jutro o tej porze w bramie Samarii jedna miara mąki pszennej będzie za jednego sykla i dwie miary jęczmienia też za sykla.2 Krl 7:1 UBG). Tak samo w modlitwie możesz dostać objawienie. Na przykład rozpoznajesz w wierze, że burza ma ucichnąć w ciągu dziesięciu minut, idziesz za tym i wypowiadasz to na głos. To modlitwa z objawienia: opiera się na tym, co pokazał ci Bóg, a nie na tym, co sam sobie wymyśliłeś.
Bez objawienia modlisz się tak daleko, jak sięga Słowo Boże. Mówisz do burzy „ucisz się”, tak jak Jezus mówił do wiatru i do morza (39Wówczas wstał, zgromił wiatr i powiedział do morza: Milcz i uspokój się! I ustał wiatr, i nastała wielka cisza.Mk 4:39 UBG), ale nie wyznaczasz, czy ma ucichnąć za minutę, za godzinę czy jutro. Nie narzucasz też sposobu. Burza może ucichnąć, bo rozejdą się chmury, ale może też po prostu przestać grzmieć, choć chmury zostaną. Mówisz wyraźnie, co ma się stać, a czas i sposób zostawiasz Bogu.
Jeśli czytasz to przed pierwszym krokiem i nie wiesz, jak w ogóle zacząć rozmowę z Bogiem, zacznij od modlitwy grzesznika. To kilka zdań opartych na wersetach i nie trzeba do nich niczego umieć.
Znaki zdrowej praktyki i sygnały ostrzegawcze
Po czym poznać, że modlitwa idzie w dobrą stronę:
- jest zwrócona do Ojca, nie do ludzi, a sprawdzianem jest pytanie, czy modliłbyś się tak samo, gdyby nikt nie słyszał (5A gdy się modlisz, nie bądź jak obłudnicy. Oni bowiem chętnie modlą się, stojąc w synagogach i na rogach ulic, aby ludzie ich widzieli. Zaprawdę powiadam wam: Odbierają swoją nagrodę.6Ale ty, gdy się modlisz, wejdź do swego pokoju, zamknij drzwi i módl się do twego Ojca, który jest w ukryciu, a twój Ojciec, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie.Mt 6:5-6 UBG);
- jej treść ma oparcie w Piśmie, a nie tylko w przeżyciu;
- traktuje wolę Bożą jako cel (14Taka zaś jest ufność, którą mamy do niego, że jeśli o coś prosimy zgodnie z jego wolą, wysłuchuje nas.1 J 5:14 UBG);
- prowadzi do naprawy relacji: po modlitwie idziesz przeprosić, oddać, pojednać się (23Jeśli więc przyniesiesz swój dar na ołtarz i tam przypomnisz sobie, że twój brat ma coś przeciwko tobie;24Zostaw swój dar tam przed ołtarzem, idź i najpierw pojednaj się ze swoim bratem, a potem przyjdź i ofiaruj swój dar.Mt 5:23-24 UBG);
- nie dopisuje do Bożej obietnicy daty, sposobu ani tego, że stanie się przy tej jednej modlitwie, jeśli Bóg tego nie pokazał. Odpowiedź, która przychodzi w innym czasie albo w inny sposób, przyjmuje jako odpowiedź na swoją prośbę;
- buduje wspólnotę, a nie zależność od jednego człowieka (14Choruje ktoś wśród was? Niech przywoła starszych kościoła i niech się modlą nad nim, namaszczając go olejem w imię Pana.Jk 5:14 UBG);
- jest wytrwała, ale bez przymusu i bez wyścigu.
Po czym poznać, że coś poszło nie tak? Przy kilku z tych rzeczy z zewnątrz wszystko wygląda tak samo jak przy zdrowej modlitwie. O różnicy decyduje to, z czym przychodzi serce.
- modlitwa jako technika: formuły, liczby powtórzeń i „właściwe słowa” jako warunek skutku, czyli ta sama wielomówność, przed którą Jezus ostrzega w 7A modląc się, nie bądźcie wielomówni jak poganie; oni bowiem sądzą, że ze względu na swoją wielomówność będą wysłuchani.Mt 6:7 UBG. Powtarzać modlitwę wolno, bo Jezus w Getsemani modlił się „po raz trzeci tymi samymi słowami” (44I zostawiwszy ich, odszedł znowu i modlił się po raz trzeci tymi samymi słowami.Mt 26:44 UBG). Kłopot zaczyna się wtedy, gdy ufasz samemu powtórzeniu, a nie Bogu;
- imię Jezusa jako zaklęcie: synowie Skewasa pokazują, jak to się kończy (13A niektórzy wędrowni żydowscy egzorcyści ważyli się wzywać imienia Pana Jezusa nad opętanymi przez złe duchy, mówiąc: Zaklinamy was przez Jezusa, którego głosi Paweł.14Robiło tak siedmiu synów pewnego Żyda, imieniem Skewas, który był naczelnikiem kapłanów.15Zły duch im odpowiedział: Znam Jezusa i wiem, kim jest Paweł, ale wy coście za jedni?16I rzucił się na nich człowiek, w którym był zły duch, powalił i pokonał ich, tak że nadzy i zranieni wybiegli z tego domu.Dz 19:13-16 UBG);
- czas modlitwy jako zasługa: Pismo nie podaje liczby minut, ale Jezus zapytał uczniów w Getsemani: „Czy nie mogliście przez jedną godzinę czuwać ze mną?” (40Potem przyszedł do uczniów i zastał ich śpiących, i powiedział do Piotra: Czy nie mogliście przez jedną godzinę czuwać ze mną?Mt 26:40 UBG). Kto przyjmuje te słowa jako wskazówkę i z własnej woli czuwa w modlitwie godzinę, robi dobrze. To krok wiary, zdecydowania i dyscypliny. Źle jest dopiero wtedy, gdy czas ma ci coś u Boga wysłużyć albo staje się miarą, którą oceniasz siebie i innych;
- modlitwa przeciw ludziom: Jezus każe modlić się za tych, którzy nas krzywdzą (44Lecz ja wam mówię: Miłujcie waszych nieprzyjaciół, błogosławcie tym, którzy was przeklinają, dobrze czyńcie tym, którzy was nienawidzą i módlcie się za tych, którzy wam wyrządzają zło i prześladują was;Mt 5:44 UBG), więc modlitwa, która ma kogoś złamać, nie jest modlitwą, której On uczy. Modlić się wolno przeciw rzeczom, takim jak przemoc, uzależnienie i krzywda, ale nie przeciw osobie;
- handel modlitwą: pieniądze jako warunek modlitwy albo nałożenia rąk. Szymon chciał kupić od apostołów moc, żeby przez nałożenie rąk dawać Ducha Świętego (18A gdy Szymon zobaczył, że Duch Święty był udzielany przez nakładanie rąk apostołów, przyniósł im pieniądze;19Mówiąc: Dajcie i mnie tę moc, aby ten, na kogo nałożę ręce, otrzymał Ducha Świętego.Dz 8:18-19 UBG). Piotr odpowiedział mu jednym zdaniem: „Niech zginą z tobą twoje pieniądze, bo sądziłeś, że dar Boży można nabyć za pieniądze” (20I powiedział mu Piotr: Niech zginą z tobą twoje pieniądze, bo sądziłeś, że dar Boży można nabyć za pieniądze.Dz 8:20 UBG);
- obiecywanie terminu i obwinianie: najpierw zapowiedź, że stanie się przy tej modlitwie albo do określonego dnia, a potem wyjaśnienie „nie stało się, bo zabrakło ci wiary”. To zdanie nie tłumaczy każdego braku odpowiedzi, bo nie pasuje ani do Pawła (7A żebym zbytnio nie wynosił się ogromem objawień, dany mi został cierń dla ciała, wysłannik szatana, aby mnie policzkował, żebym się ponad miarę nie wynosił.8Dlatego trzy razy prosiłem Pana, aby on odstąpił ode mnie.9Lecz powiedział mi: Wystarczy ci moja łaska. Moja moc bowiem doskonali się w słabości. Najchętniej więc będę się chlubił z moich słabości, aby zamieszkała we mnie moc Chrystusa.2 Kor 12:7-9 UBG), ani do Getsemani;
- mechanika duchowa zamiast relacji: myślenie, że trzeba trafić w odpowiednią częstotliwość albo wymiar, żeby Bóg usłyszał. Bóg słyszy dziecko, które woła „Abba” (15Gdyż nie otrzymaliście ducha niewoli, aby znowu się bać, ale otrzymaliście Ducha usynowienia, przez którego wołamy: Abba, Ojcze!Rz 8:15 UBG). Płacz, westchnienie i modlitwa językami mają w Piśmie swoje miejsce, ale nie są kluczem do nieba, tylko odpowiedzią szczerego serca na konkretną sprawę. Piszemy o tym w części „Uczucia w modlitwie: płacz, suchość i pustynia”;
- modlitwa do zmarłych albo do aniołów: modlimy się do Boga w imieniu Jezusa, bo On jest jedynym pośrednikiem „między Bogiem a ludźmi” (5Jeden bowiem jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek Chrystus Jezus;1 Tm 2:5 UBG). Co znaczy „w imieniu Jezusa”, wyjaśnia artykuł Autorytet wierzącego Działać w imieniu Jezusa. Bóg może odpowiedzieć przez anioła, czyli posłańca, albo przez inną istotę z nieba. Tak było, kiedy anioł pokazywał Janowi to, co Jan zapisał w Objawieniu (8A ja, Jan, widziałem to wszystko i słyszałem. A gdy usłyszałem i zobaczyłem, upadłem do nóg anioła, który mi to pokazywał, aby oddać mu pokłon.9Lecz powiedział do mnie: Nie rób tego, bo jestem sługą z tobą i twoimi braćmi prorokami, i z tymi, którzy zachowują słowa tej księgi. Bogu oddaj pokłon.Obj 22:8-9 UBG). Kolejność jest wtedy dobra: my zwracamy się do Boga, a On wybiera, przez kogo odpowie. Zła jest odwrotna, kiedy pomijamy Boga i sami wzywamy zmarłego albo anioła. To praktyka okultystyczna, której Pismo zakazuje (10Niech nie znajdzie się pośród was nikt, kto by przeprowadzał swego syna lub córkę przez ogień, ani wróżbita, ani wróżbiarz, ani jasnowidz, ani czarownik;11Ani zaklinacz, ani nikt, kto by wywoływał duchy, ani czarnoksiężnik, ani nekromanta.12Każdy bowiem, kto czyni takie rzeczy, budzi odrazę w PANU. Z powodu tych obrzydliwości PAN, twój Bóg, wypędza przed tobą te narody.Pwt 18:10-12 UBG);
- post ponad zdrowie i ponad sprawiedliwość (6Czy nie to jest tym postem, który wybrałem: rozerwać więzy niegodziwości, rozwiązać ciężkie brzemiona, puścić wolno uciśnionych i połamać wszelkie jarzmo;7Dzielić swój chleb z głodnym i ubogich wygnańców wprowadzić do swego domu, a widząc nagiego, przyodziać go i nie ukrywać się przed nikim, kto jest twoim ciałem?Iz 58:6-7 UBG) albo post jako zapłata za odpowiedź od Boga;
- deklaracje bez Bożego słowa: ogłaszanie tego, czego Bóg nie powiedział ani w Piśmie, ani osobiście, tak jakby moc była w samych słowach. Eliasz najpierw usłyszał „ześlę deszcz na ziemię” (1Po upływie wielu dni, w trzecim roku, doszło do Eliasza słowo PANA: Idź, pokaż się Achabowi, a ja ześlę deszcz na ziemię.1 Krl 18:1 UBG), a dopiero potem ogłosił deszcz Achabowi (41Potem Eliasz powiedział do Achaba: Idź, jedz i pij. Słychać bowiem szum ulewnego deszczu.1 Krl 18:41 UBG).
Najkrócej
Modlitwa nie jest narzędziem do poruszania Boga, tylko drogą, na której Bóg porusza ciebie i przez ciebie działa. Ma jedną podstawę, Chrystusa (5Jeden bowiem jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek Chrystus Jezus;1 Tm 2:5 UBG), jeden kierunek, wolę Ojca (10Niech przyjdzie twoje królestwo, niech się dzieje twoja wola na ziemi, tak jak w niebie.Mt 6:10 UBG), i jeden warunek zawsze pod ręką, szczerość (8Ufajcie mu w każdym czasie, o narody, wylewajcie przed nim wasze serca; Bóg jest naszą ucieczką. Sela.Ps 62:8 UBG).
Reszta, czyli pory, długość, języki, post, głośność i postawa ciała, to narzędzia. Kiedy narzędzie zaczyna być miarą pobożności albo sposobem, żeby wymusić odpowiedź, przestaje służyć modlitwie, choćby wyglądało bardzo duchowo.
Co czytać dalej?
Jeśli czytasz to przed pierwszym krokiem w wierze, zacznij od ewangelii o królestwie Bożym i od modlitwy grzesznika. Potem przeczytaj po kolei artykuły Dzieło krzyża, Pokuta i Wiara. Dalej są artykuły Chrzest wodny, Kim jestem w Chrystusie i Autorytet wierzącego. O modlitwie, która o nic nie prosi, piszemy w artykule Uwielbienie. Modlitwę nad chorymi opisuje artykuł Uzdrowienie. Co poza modlitwą dochodzi do Boga, wyjaśnia artykuł Rozmowa z Bogiem. Jak wypowiadać w modlitwie Boże słowo, opisuje artykuł Ogłaszanie. Krótkie streszczenie tego, w co wierzymy, mieści się w wyznaniu wiary.
Najczęstsze pytania
Nie umiem modlić się własnymi słowami. Od czego zacząć?
Od cudzych słów. Jedyny człowiek w Biblii, który poprosił o naukę modlitwy, usłyszał gotowy tekst: „Gdy się modlicie, mówcie: Ojcze nasz...” (2I powiedział do nich: Gdy się modlicie, mówcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię. Niech przyjdzie twoje królestwo. Niech się dzieje twoja wola na ziemi, tak jak w niebie.Łk 11:2 UBG). Jonasz modlił się z brzucha ryby prawie samymi cytatami z Psalmów.
Weź jeden psalm dziennie i zatrzymuj się na każdym zdaniu, które da się powiedzieć do Boga wprost. Z czasem zauważysz, że do zdań psalmu dopisujesz własne. Jeśli to w ogóle twój pierwszy krok, zacznij od modlitwy grzesznika.
Ile czasu dziennie trzeba się modlić?
Pismo nie podaje żadnej liczby minut. Podaje praktyki: Daniel modlił się trzy razy dziennie (10A gdy Daniel dowiedział się, że zostało podane na piśmie, wszedł do swego domu; a otwierając okna w swoim pokoju w stronę Jerozolimy, trzy razy dziennie klękał na kolanach, modlił się i chwalił swego Boga, jak to czynił przedtem.Dn 6:10 UBG), Dawid wieczorem, rano i w południe (17Wieczorem, rano i w południe będę się modlić i głośno wołać, a on wysłucha mego głosu.Ps 55:17 UBG), Jezus przed świtem (35A wstawszy wczesnym rankiem, przed świtem, wyszedł i udał się na odludne miejsce, i tam się modlił.Mk 1:35 UBG) i raz przez całą noc (12W tych dniach odszedł na górę, aby się modlić, i spędził całą noc na modlitwie do Boga.Łk 6:12 UBG).
W Getsemani Jezus zapytał jednak uczniów: „Czy nie mogliście przez jedną godzinę czuwać ze mną?” (40Potem przyszedł do uczniów i zastał ich śpiących, i powiedział do Piotra: Czy nie mogliście przez jedną godzinę czuwać ze mną?Mt 26:40 UBG). Możesz przyjąć te słowa jako wskazówkę i z własnej woli czuwać w modlitwie godzinę. To krok wiary i dyscypliny. Z zewnątrz tak samo wygląda godzina, którą ktoś chce coś u Boga wysłużyć albo którą mierzy innych, a o różnicy decyduje serce. Ustal porę i trzymaj się jej, bo bez tego modlitwa przegra z każdą inną sprawą dnia.
Dlaczego Bóg nie odpowiada na moją modlitwę?
Pismo podaje kilka możliwych powodów i nie pozwala wybrać jednego na ślepo. Bywa, że przeszkoda jest w nas: grzech, którego nie chcemy porzucić (18Gdybym zważał na nieprawość w swoim sercu, Pan by mnie nie wysłuchał.Ps 66:18 UBG), nieprzebaczenie (25A gdy stoicie, modląc się, przebaczcie, jeśli macie coś przeciwko komuś, aby i wasz Ojciec, który jest w niebie, przebaczył wam wasze przewinienia.Mk 11:25 UBG), zły motyw (3Prosicie, a nie otrzymujecie, dlatego że źle prosicie, chcąc tym zaspokoić wasze żądze.Jk 4:3 UBG), sposób, w jaki mąż traktuje żonę (7Podobnie wy, mężowie, żyjcie z nimi umiejętnie, okazując im szacunek jako słabszemu naczyniu kobiecemu i jako tym, które współdziedziczą łaskę życia, aby wasze modlitwy nie doznały przeszkód.1 P 3:7 UBG). Albo nie czekamy do końca i robimy coś po swojemu, jak Saul (8I czekał przez siedem dni zgodnie z czasem wyznaczonym przez Samuela. Kiedy jednak Samuel nie przyszedł do Gilgal, cały lud odszedł od niego.9Wtedy Saul powiedział: Przynieście mi całopalenie i ofiary pojednawcze. I złożył całopalenie.10Gdy skończył składać całopalenie, oto przyszedł Samuel, a Saul wyszedł mu naprzeciw, aby go przywitać.1 Sm 13:8-10 UBG).
Ale bywa też inaczej. Paweł prosił trzy razy o zabranie ciernia (najprawdopodobniej chodziło o prześladowanie) i usłyszał „wystarczy ci moja łaska” (9Lecz powiedział mi: Wystarczy ci moja łaska. Moja moc bowiem doskonali się w słabości. Najchętniej więc będę się chlubił z moich słabości, aby zamieszkała we mnie moc Chrystusa.2 Kor 12:9 UBG). Jezus w Getsemani nie został oszczędzony, a o Jego modlitwie napisano, że „został wysłuchany” (7On za dni swego ciała zanosił z głośnym wołaniem i ze łzami modlitwy i usilne prośby do tego, który mógł go wybawić od śmierci, i został wysłuchany z powodu swojej bogobojności.Hbr 5:7 UBG). Wysłuchanie i spełnienie prośby to w Piśmie nie zawsze to samo. Zwłoka też nie jest odmową (7A Bóg, czy nie pomści krzywdy swoich wybranych, którzy wołają do niego we dnie i w nocy, chociaż długo zwleka w ich sprawie?8Mówię wam, że szybko pomści ich krzywdę. Lecz czy Syn Człowieczy znajdzie wiarę na ziemi, gdy przyjdzie?Łk 18:7-8 UBG). A na to, co Bóg obiecał, Jego odpowiedź brzmi „tak” (20Ile jest bowiem obietnic Boga, w nim są „tak” i w nim są „Amen”, ku chwale Boga przez nas.2 Kor 1:20 UBG).
Czy po modlitwie mam prosić dalej, czy już tylko dziękować?
Pismo pokazuje jedno i drugie. Paweł każe przynosić prośby „z dziękczynieniem” (6Nie troszczcie się o nic, ale we wszystkim przez modlitwę i prośbę z dziękczynieniem niech wasze pragnienia będą znane Bogu.Flp 4:6 UBG), a Daniel usłyszał, że jego słowa zostały wysłuchane „od pierwszego dnia” (12Wtedy powiedział do mnie: Nie bój się, Danielu, bo od pierwszego dnia, gdy wziąłeś sobie do serca to, aby zrozumieć i ukorzyć się przed swoim Bogiem, twoje słowa zostały wysłuchane, a ja przybyłem ze względu na twoje słowa.Dn 10:12 UBG). Jezus w Getsemani modlił się „po raz trzeci tymi samymi słowami” (44I zostawiwszy ich, odszedł znowu i modlił się po raz trzeci tymi samymi słowami.Mt 26:44 UBG), a Eliasz modlił się o deszcz, aż sługa siódmy raz poszedł spojrzeć na morze (43I powiedział do swego sługi: Idź teraz i popatrz w stronę morza. Ten poszedł, popatrzył i powiedział: Nie ma nic. Wtedy powiedział: Idź i wracaj siedem razy.44A za siódmym razem powiedział: Oto mała chmurka, jak dłoń człowieka, podnosi się z morza. Wtedy polecił mu: Idź, powiedz Achabowi: Zaprzęgaj rydwan i zjeżdżaj, aby cię deszcz nie zatrzymał.1 Krl 18:43-44 UBG).
Obie drogi są dobre, bo w obu chodzi o wiarę. Jeden prosi, aż zobaczy odpowiedź. Drugi prosi raz i od tej chwili dziękuje, że Bóg usłyszał za pierwszym razem. Nie musisz zaczynać od nowa, jakby pierwsza modlitwa do Niego nie dotarła.
Modlę się w strachu. Czy Bóg mnie wtedy słyszy?
Słyszy. Piotr zaczął tonąć i krzyknął: „Panie, ratuj mnie!”, a Jezus „natychmiast wyciągnął rękę” (30Lecz widząc gwałtowny wiatr, zląkł się, a gdy zaczął tonąć, krzyknął: Panie, ratuj mnie!31Jezus natychmiast wyciągnął rękę, uchwycił go i powiedział: Człowieku małej wiary, dlaczego zwątpiłeś?Mt 14:30-31 UBG). O zwątpienie zapytał go dopiero wtedy, kiedy już go trzymał. Król Jehoszafat „uląkł się i postanowił szukać PANA” (3Jehoszafat więc uląkł się i postanowił szukać PANA, i zapowiedział post w całej Judzie.2 Krn 20:3 UBG), a w psalmie czytamy: „Szukałem PANA, a on mnie wysłuchał i uwolnił od wszystkich mych trwóg” (4Szukałem PANA, a on mnie wysłuchał i uwolnił od wszystkich mych trwóg.Ps 34:4 UBG).
Strach nie jest wiarą, ale nie zamyka ci drogi do Boga. Przyjdź z nim do Ojca. Lęk ustępuje, kiedy poznajesz Jego miłość, bo „doskonała miłość usuwa lęk” (18W miłości nie ma lęku, ale doskonała miłość usuwa lęk, bo lęk przynosi udrękę, a kto się boi, nie jest doskonały w miłości.1 J 4:18 UBG). Co jeszcze robić ze strachem, opisuje artykuł Wiara Strach.
Czy wolno mówić „jeśli taka jest Twoja wola”, czy to modlitwa niewiary?
Wolno, bo tak modlił się Jezus. W Getsemani powiedział: „jeśli to możliwe” i „niech się stanie nie jak ja chcę, ale jak ty” (39A odszedłszy trochę dalej, upadł na twarz i modlił się, mówiąc: Mój Ojcze, jeśli to możliwe, niech mnie ominie ten kielich. Jednak niech się stanie nie jak ja chcę, ale jak ty.Mt 26:39 UBG). Jakub każe tak mówić o własnych planach, o podróży i interesach: „Jeżeli Pan zechce i będziemy żyli, zrobimy to lub owo” (13A teraz wy, którzy mówicie: Dziś albo jutro udamy się do tego miasta i zatrzymamy się tam przez rok, będziemy handlować i osiągniemy zyski;14Wy, którzy nie wiecie, co jutro będzie. Bo czymże jest wasze życie? Doprawdy jest parą, która pojawia się na krótko, a potem znika.15Zamiast tego powinniście mówić: Jeżeli Pan zechce i będziemy żyli, zrobimy to lub owo.Jk 4:13-15 UBG).
Zarzut, że to niewiara, ma w sobie ziarno prawdy. Są sprawy, w których wola Boża jest w Piśmie wyraźnie podana, i pytanie o nią byłoby unikiem. Trędowaty powiedział do Jezusa „jeśli chcesz” i od razu usłyszał: „Chcę, bądź oczyszczony” (2A oto trędowaty podszedł i oddał mu pokłon, mówiąc: Panie, jeśli chcesz, możesz mnie oczyścić.3Jezus wyciągnął rękę i dotknął go, mówiąc: Chcę, bądź oczyszczony. I natychmiast został oczyszczony z trądu.Mt 8:2-3 UBG). Tam, gdzie Bóg już powiedział, czego chce, módl się z pewnością. Tam, gdzie Pismo nie mówi jasno, poddanie woli Ojca nie jest słabością, tylko powtórzeniem słów Chrystusa.
Czy błaganie zamiast dziękowania jest oznaką niewiary?
To zależy, co nazywasz błaganiem. Usilna prośba, wołanie i łzy nie są niewiarą. Tak modlił się Jezus: „zanosił z głośnym wołaniem i ze łzami modlitwy i usilne prośby” (7On za dni swego ciała zanosił z głośnym wołaniem i ze łzami modlitwy i usilne prośby do tego, który mógł go wybawić od śmierci, i został wysłuchany z powodu swojej bogobojności.Hbr 5:7 UBG). Paweł stawia prośbę i dziękczynienie w jednym zdaniu (6Nie troszczcie się o nic, ale we wszystkim przez modlitwę i prośbę z dziękczynieniem niech wasze pragnienia będą znane Bogu.Flp 4:6 UBG).
Inaczej jest wtedy, gdy błagasz, bo zakładasz, że możesz nie dostać, że musisz na to zasłużyć albo że Bóg jest daleko. Jezus uczy prosić o chleb krótkim „daj nam” (11Daj nam dzisiaj naszego powszedniego chleba.Mt 6:11 UBG), tak jak dziecko prosi ojca, który ma i chce dać (11Jeśli więc wy, będąc złymi, umiecie dawać dobre dary waszym dzieciom, o ileż bardziej wasz Ojciec, który jest w niebie, da dobre rzeczy tym, którzy go proszą.Mt 7:11 UBG). Przychodzisz więc z ufnością, nawet jeśli prosisz ze łzami.
Czy modlitwę trzeba zaczynać od modlitwy w językach?
Nie ma na to w Piśmie podstawy. Paweł łączy obie formy słowem „i”: „Będę się modlił duchem, będę się też modlił i rozumem” (15Cóż więc? Będę się modlił duchem, będę się też modlił i rozumem. Będę śpiewał duchem, będę też śpiewał i rozumem.1 Kor 14:15 UBG). Wzór, którego uczy Jezus, jest w języku zrozumiałym (9Wy więc tak się módlcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię.Mt 6:9 UBG), a wszystkie zapisane modlitwy Nowego Testamentu są zrozumiałe.
Sam Paweł pisze do Koryntian, że mówi językami „więcej niż wy wszyscy”, a na zgromadzeniu woli „pięć słów zrozumiałych” niż dziesięć tysięcy niezrozumiałych (18Dziękuję mojemu Bogu, że mówię językami więcej niż wy wszyscy.19Lecz w kościele wolę powiedzieć pięć słów zrozumiałych, aby i innych nauczyć, niż dziesięć tysięcy słów obcym językiem.1 Kor 14:18-19 UBG). Modlitwa w językach jest darem, z którego warto korzystać prywatnie, obok modlitwy własnym językiem, a nie zamiast niej.
Do kogo mamy się modlić: do Ojca, do Jezusa czy do Ducha Świętego?
Wzór w Piśmie jest jednoznaczny: do Ojca, przez Syna, w Duchu Świętym (9Wy więc tak się módlcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię.Mt 6:9 UBG; 23A tego dnia nie będziecie mnie o nic pytać. Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: O cokolwiek poprosicie Ojca w moje imię, da wam.J 16:23 UBG; 18Przez niego bowiem my, obie strony, mamy przystęp w jednym Duchu do Ojca.Ef 2:18 UBG). W Nowym Testamencie są też modlitwy skierowane wprost do Jezusa. Tak modlił się Szczepan (59Tak kamienowali Szczepana, modlącego się tymi słowy: Panie Jezu, przyjmij mojego ducha.Dz 7:59 UBG), tak Paweł prosił o zabranie ciernia (8Dlatego trzy razy prosiłem Pana, aby on odstąpił ode mnie.2 Kor 12:8 UBG) i tak kończy się Biblia: „O tak, przyjdź, Panie Jezu!” (20Tak mówi ten, który zaświadcza o tym: Zaprawdę, przyjdę wkrótce. Amen! O tak, przyjdź, Panie Jezu!Obj 22:20 UBG).
W Nowym Testamencie nie ma ani jednej modlitwy do Ducha Świętego. To nie znaczy, że zwrócenie się do Niego jest grzechem, bo Duch jest Bogiem. Znaczy, że Pismo nie daje dla tego wzoru. Najbezpieczniej trzymać się układu „do Ojca, przez Jezusa, w Duchu”.
Czy modlitwa cokolwiek zmienia, skoro Bóg się nie zmienia?
Pismo zapisuje obie prawdy obok siebie i nie próbuje ich godzić filozoficznie. U Boga „nie ma zmiany ani cienia zmienności” (17Wszelki dar dobry i wszelki dar doskonały pochodzi z góry i zstępuje od Ojca światłości, u którego nie ma zmiany ani cienia zmienności.Jk 1:17 UBG). A jednocześnie Mojżesz wstawił się za ludem i „PAN żałował nieszczęścia, które miał zesłać na swój lud” (14I PAN żałował nieszczęścia, które miał zesłać na swój lud.Wj 32:14 UBG). Psalm dodaje, że Bóg wytraciłby ich, gdyby Mojżesz „nie stanął w wyłomie przed nim, aby odwrócić jego gniew” (23Dlatego powiedział, że wytraciłby ich, gdyby Mojżesz, jego wybrany, nie stanął w wyłomie przed nim, aby odwrócić jego gniew, by ich nie wytracił.Ps 106:23 UBG).
W praktyce działa to tak: modlitwa to jeden ze sposobów, którymi Bóg postanowił działać. Nie zmienia Jego charakteru ani celu, ale należy do drogi, którą On do tego celu idzie. Zdanie „Bóg i tak wie” nigdy nie jest w Biblii powodem, żeby się nie modlić.
Czy to prawda, że Bóg nic nie zrobi na ziemi, dopóki ktoś się o to nie pomodli?
Tego zdania nie ma w Biblii. Pismo rzeczywiście wiąże z modlitwą bardzo wiele (14I jeśli mój lud, który jest nazywany moim imieniem, ukorzy się, będzie modlić się i szukać mojego oblicza, i odwróci się od swoich złych dróg, wtedy wysłucham go z nieba, przebaczę mu grzech i uzdrowię jego ziemię.2 Krn 7:14 UBG; 2Pożądacie, a nie macie, zabijacie i zazdrościcie, a nie możecie osiągnąć. Toczycie wojny i walki, a nie macie, bo nie prosicie.Jk 4:2 UBG; 30I szukałem wśród nich męża, który by naprawił mur i stanął w wyłomie przede mną w obronie ziemi, abym jej nie zniszczył. Ale nie znalazłem żadnego.Ez 22:30 UBG), ale mówi też: „zanim zawołają, ja się odezwę” (24I będzie tak, że zanim zawołają, ja się odezwę, gdy jeszcze będą mówić, ja wysłucham.Iz 65:24 UBG).
Powołanie Abrahama, płonący krzak i spotkanie Pawła z Jezusem pod Damaszkiem zaczęły się od inicjatywy Boga. Nikt o nie nie prosił. Bezpieczna wersja tej tezy brzmi tak: modlitwa jest drogą, którą Bóg wybrał, a nie warunkiem, bez którego jest bezsilny.
Czy wolno modlić się przeciwko konkretnemu człowiekowi?
Nie. Kiedy uczniowie zaproponowali sprowadzenie ognia na wrogą wioskę, Jezus ich zgromił (54A jego uczniowie Jakub i Jan, widząc to, powiedzieli: Panie, czy chcesz, żebyśmy rozkazali, aby ogień zstąpił z nieba i pochłonął ich, jak to uczynił Eliasz?55Lecz Jezus, odwróciwszy się, zgromił ich i powiedział: Nie wiecie, jakiego jesteście ducha.Łk 9:54-55 UBG), a Paweł pisze: „Błogosławcie tych, którzy was prześladują, błogosławcie, a nie przeklinajcie” (14Błogosławcie tych, którzy was prześladują, błogosławcie, a nie przeklinajcie.Rz 12:14 UBG).
W Psalmach są ostre modlitwy o sąd nad wrogiem i nie da się ich z Biblii wykreślić. Jest w nich jednak coś ważnego: ten, kto tak się modli, oddaje zemstę Bogu i nie bierze jej w swoje ręce. Nowy Testament idzie dalej. Skargę na krzywdę zanieś do Boga w całości, także z gniewem, ale prośbę formułuj przeciwko rzeczy: przeciw przemocy, uzależnieniu, krzywdzie. Nigdy przeciw osobie.
Osobna sprawa to modlitwa, którą ktoś chce sterować cudzą wolą: żeby ktoś zmienił zdanie, wrócił albo ustąpił. W Piśmie rozkaz słyszą wiatr, choroba i duch, a nigdy wolna wola drugiego człowieka.
Czy w modlitwie można rozmawiać z Mojżeszem, Pawłem albo ze zmarłymi bliskimi?
Nie. Niektórzy opierają to na zdaniu z Listu do Hebrajczyków o tym, że „podeszliście do góry Syjon” (22Lecz podeszliście do góry Syjon i do miasta Boga żywego, do niebiańskiego Jeruzalem i do niezliczonej rzeszy aniołów;Hbr 12:22 UBG), gdzie wymienieni są aniołowie i duchy „sprawiedliwych uczynionych doskonałymi”. Czasownik mówi tam o czymś, co już się stało: to opis miejsca wierzącego przed Bogiem, a nie technika duchowa. O rozmowach z konkretnymi zmarłymi ten fragment nie mówi ani słowa.
Pismo w innym miejscu zakazuje szukania kontaktu ze zmarłymi (10Niech nie znajdzie się pośród was nikt, kto by przeprowadzał swego syna lub córkę przez ogień, ani wróżbita, ani wróżbiarz, ani jasnowidz, ani czarownik;11Ani zaklinacz, ani nikt, kto by wywoływał duchy, ani czarnoksiężnik, ani nekromanta.12Każdy bowiem, kto czyni takie rzeczy, budzi odrazę w PANU. Z powodu tych obrzydliwości PAN, twój Bóg, wypędza przed tobą te narody.Pwt 18:10-12 UBG), a ta sama lista z Hebrajczyków prowadzi „do Boga, sędziego wszystkich” (23Na powszechne zebranie, do zgromadzenia pierworodnych, którzy są zapisani w niebie, do Boga, sędziego wszystkich, do duchów sprawiedliwych uczynionych doskonałymi;Hbr 12:23 UBG) i „do pośrednika nowego przymierza, Jezusa” (24I do pośrednika nowego przymierza, Jezusa, do krwi, którą się kropi, a która mówi lepsze rzeczy niż krew Abla.Hbr 12:24 UBG). W modlitwie stajesz przed Bogiem w towarzystwie całego kościoła nieba i ziemi, i mówisz do Boga.
Czy modlitwa „ładuje” ducha i dary, jak ładuje się baterię?
Obraz jest zrozumiały i w pewnym zakresie trafny, ale w Piśmie go nie ma. Pismo mówi, że modlitwa buduje człowieka (4Kto mówi obcym językiem, buduje samego siebie, ale kto prorokuje, buduje kościół.1 Kor 14:4 UBG), umacnia wewnętrznego człowieka (16Aby według bogactwa swej chwały sprawił, żeby wasz wewnętrzny człowiek był utwierdzony mocą przez jego Ducha;Ef 3:16 UBG) i daje pokój (7A pokój Boży, który przewyższa wszelkie zrozumienie, będzie strzegł waszych serc i myśli w Chrystusie Jezusie.Flp 4:7 UBG).
Różnica robi się ważna wtedy, gdy obraz przechodzi w mechanikę: tyle minut daje tyle mocy, a moc jest w człowieku. Jest odwrotnie. To Bóg umacnia człowieka w modlitwie, a nie modlitwa gromadzi w człowieku moc.
Czy do wypędzania demonów potrzebna jest modlitwa i post?
Zdanie „Ten rodzaj demonów nie wychodzi inaczej, jak tylko przez modlitwę i post” (29I odpowiedział im: Ten rodzaj demonów nie wychodzi inaczej, jak tylko przez modlitwę i post.Mk 9:29 UBG) jest w naszych Bibliach, ale ma problem z rękopisami. W najstarszych rękopisach jest u Marka sama modlitwa, a u Mateusza nie ma w ogóle równoległego wersetu 21Lecz ten rodzaj nie wychodzi inaczej, jak tylko przez modlitwę i post.Mt 17:21 UBG.
To nie jest powód, żeby porzucić post, bo post ma w Piśmie oparcie w wielu innych miejscach (2A gdy jawnie pełnili służbę Panu i pościli, powiedział im Duch Święty: Odłączcie mi Barnabę i Saula do dzieła, do którego ich powołałem.3Wtedy po poście i modlitwie nałożyli na nich ręce i wyprawili ich.Dz 13:2-3 UBG; 3I zwróciłem swoją twarz do Pana Boga, by szukać go modlitwą i błaganiem, w poście, worze i popiele.Dn 9:3 UBG; 16Idź, zbierz wszystkich Żydów, którzy się znajdują w Suzie, i pośćcie za mnie, nie jedzcie ani nie pijcie przez trzy dni, nocą i dniem. Ja także i moje służące będziemy pościć, a potem wejdę do króla, choć to niezgodne z prawem. A jeśli zginę, to zginę.Est 4:16 UBG). Jest to natomiast powód, żeby nie budować na tym jednym zdaniu całej nauki o walce duchowej. W tej samej scenie Jezus wskazuje uczniom na wiarę (19Wtedy uczniowie, podszedłszy do Jezusa, zapytali go na osobności: Czemu my nie mogliśmy go wypędzić?20A Jezus im odpowiedział: Z powodu waszej niewiary. Zaprawdę bowiem powiadam wam: Jeśli będziecie mieć wiarę jak ziarno gorczycy, powiecie tej górze: Przenieś się stąd na tamto miejsce, a przeniesie się. I nic nie będzie dla was niemożliwe.Mt 17:19-20 UBG).
Czy w modlitwie trzeba mówić „związuję” i „rozwiązuję”?
Nie. Jezus obiecał uczniom, że co zwiążą na ziemi, „będzie związane i w niebie” (18Zaprawdę powiadam wam: Cokolwiek zwiążecie na ziemi, będzie związane i w niebie. A cokolwiek rozwiążecie na ziemi, będzie rozwiązane i w niebie.Mt 18:18 UBG), ale w żadnej modlitwie zapisanej w Piśmie nie padają słowa „związuję” ani „rozwiązuję”. Kobiecie, którą „szatan wiązał” przez osiemnaście lat, Jezus powiedział tylko: „Kobieto, jesteś uwolniona od swojej choroby”. Potem położył na nią ręce (12Gdy Jezus ją zobaczył, przywołał ją do siebie i powiedział: Kobieto, jesteś uwolniona od swojej choroby.13I położył na nią ręce, a ona natychmiast wyprostowała się i chwaliła Boga.Łk 13:12-13 UBG; 16A ta córka Abrahama, którą szatan wiązał już osiemnaście lat, czyż nie miała być uwolniona od tych więzów w dzień szabatu?Łk 13:16 UBG). Piotr powiedział do chromego: „W imieniu Jezusa Chrystusa z Nazaretu, wstań i chodź” (6Wtedy Piotr powiedział: Nie mam srebra ani złota, lecz co mam, to ci daję: W imieniu Jezusa Chrystusa z Nazaretu, wstań i chodź!Dz 3:6 UBG).
Jeśli tak się modlisz, możesz te słowa powiedzieć. Moc nie jest jednak w nich, tylko w modlitwie zgodnej z Bożą wolą (14Taka zaś jest ufność, którą mamy do niego, że jeśli o coś prosimy zgodnie z jego wolą, wysłuchuje nas.1 J 5:14 UBG) i w imieniu Jezusa. Więcej piszemy w części „Modlitwa zgody: związać i rozwiązać”.
Czy trzeba klękać, składać ręce i zamykać oczy?
Nie ma w Piśmie jednej obowiązkowej postawy. Ludzie modlili się stojąc (25A gdy stoicie, modląc się, przebaczcie, jeśli macie coś przeciwko komuś, aby i wasz Ojciec, który jest w niebie, przebaczył wam wasze przewinienia.Mk 11:25 UBG), siedząc (18Wtedy wszedł król Dawid, usiadł przed PANEM i przemówił: Kimże ja jestem, Panie BOŻE, i czymże jest mój dom, że doprowadziłeś mnie aż dotąd?2 Sm 7:18 UBG), klęcząc (40A Piotr wygonił wszystkich, klęknął i modlił się. Potem zwrócił się do zmarłej i powiedział: Tabito, wstań! A ona otworzyła oczy i zobaczywszy Piotra, usiadła.Dz 9:40 UBG) i twarzą do ziemi (39A odszedłszy trochę dalej, upadł na twarz i modlił się, mówiąc: Mój Ojcze, jeśli to możliwe, niech mnie ominie ten kielich. Jednak niech się stanie nie jak ja chcę, ale jak ty.Mt 26:39 UBG). Modlili się też z głową między kolanami (42Achab poszedł więc jeść i pić. A Eliasz wstąpił na szczyt Karmelu. Następnie padł na ziemię i włożył twarz między kolana;1 Krl 18:42 UBG), z podniesionymi rękami (8Chcę więc, aby mężczyźni modlili się na każdym miejscu, podnosząc ręce czyste, bez gniewu i sporu.1 Tm 2:8 UBG), z oczami podniesionymi ku niebu (1To powiedziawszy, Jezus podniósł swoje oczy ku niebu i rzekł: Ojcze, nadeszła godzina. Uwielbij swego Syna, aby też twój Syn uwielbił ciebie;J 17:1 UBG) i z oczami spuszczonymi w dół (13A celnik, stojąc z daleka, nie chciał nawet oczu podnieść ku niebu, ale bił się w piersi, mówiąc: Boże, bądź miłosierny mnie grzesznemu.Łk 18:13 UBG).
Dwie ostatnie postawy są sobie przeciwne, a obie są dobre. Postawa ciała pomaga skupić uwagę i czasem coś wyraża, na przykład klękanie mówi o poddaniu. Nie jest jednak warunkiem wysłuchania.
Co robić, kiedy podczas modlitwy nic nie czuję?
Modlić się dalej. Pismo nigdzie nie wiąże skuteczności modlitwy z odczuciem. Można powiedzieć, że najsilniejsza jest modlitwa najbardziej sucha, bo tam, gdzie nie ma emocji, zostaje decyzja.
Jeśli suchość trwa, sprawdź dwie rzeczy, zamiast szukać techniki. Po pierwsze, listę tego, co Pismo wymienia jako przeszkodę: nieprzebaczenie, niewyznany grzech, konflikt w domu. Po drugie, zmęczenie. Uczniowie w Getsemani zasnęli ze smutku (45A gdy wstał od modlitwy i przyszedł do uczniów, zastał ich śpiących ze smutku.Łk 22:45 UBG), a Jezus powiedział: „Duch wprawdzie jest ochoczy, ale ciało słabe” (41Czuwajcie i módlcie się, abyście nie ulegli pokusie. Duch wprawdzie jest ochoczy, ale ciało słabe.Mt 26:41 UBG). Chcieli czuwać, ale ciało nie dało rady. Jeśli czekasz na takie mocne przeżycia, do jakich przyzwyczaił cię świat, przeczytaj część „Uczucia w modlitwie: płacz, suchość i pustynia”.
Czy odmawianie „Ojcze nasz” nie jest właśnie wielomówstwem, przed którym ostrzega Jezus?
Nie, bo to Jezus podał ten tekst do odmawiania: „Gdy się modlicie, mówcie: Ojcze nasz...” (2I powiedział do nich: Gdy się modlicie, mówcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię. Niech przyjdzie twoje królestwo. Niech się dzieje twoja wola na ziemi, tak jak w niebie.Łk 11:2 UBG). Ostrzeżenie z Mateusza dotyczy czego innego: przekonania, że „ze względu na swoją wielomówność będą wysłuchani” (7A modląc się, nie bądźcie wielomówni jak poganie; oni bowiem sądzą, że ze względu na swoją wielomówność będą wysłuchani.Mt 6:7 UBG), czyli że sama liczba słów albo powtórzeń działa na Boga mechanicznie.
U Mateusza Jezus mówi: „Wy więc tak się módlcie” (9Wy więc tak się módlcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię.Mt 6:9 UBG), czyli podaje też wzór, według którego można układać własne słowa. Jedno i drugie jest w Piśmie i nie ma tu sprzeczności. Gotowy tekst jest dobry, jeśli mówisz go do Boga. Staje się problemem wtedy, kiedy zaczyna być licznikiem.
Historia zmian
- Cytaty poprawione do brzmienia UBG.
- Nowe części o postawie modlitwy oraz o związywaniu i rozwiązywaniu, jedno nowe pytanie.
- Nowa część o uczuciach w modlitwie, jaśniej o tym, komu rozkazujemy, co blokuje modlitwę i kiedy przychodzi odpowiedź, jeden werset poprawiony według greki.
- Prostszy początek bez statystyk, jaśniej o tym, po co prosić, za co dziękować w chorobie i jak wytrwać w modlitwie.
- Uzupełnienia z nowych nauczań, jaśniej o tym, kiedy Bóg mówi „nie”, dwa nowe pytania.
- Nowy wstęp, poprawione nieścisłości i liczby, jaśniej o chorobie i grzechu.
- Jaśniej o cierniu Pawła i o zdaniu, że zabrakło wiary.
- Nowe przykłady z Pisma, cytaty poprawione do brzmienia UBG.
